Skip to content

Những bàn tay

Les mains

Il y a quelques temps, j’ai écrit Hai bàn tay – de l’archéologie à la poésie, avec comme illustration une belle empreinte de la main d’un de mes enfants.

https://huynhmai.org/2016/02/05/hai-ban-tay/

 

Aujourd’hui, j’ai d’autres mains, celle d’une dame très âgée superposée par celles de ses enfants. La main de la dame est pleine de bleus, traces d’une lutte récente, contre la mort, à l’hôpital. La photo est belle d’humanité …

Ba bàn tay

Bàn tay của bà mẹ già, còn sưng và đầy vết bầm vì tim bà đã có lúc không sinh hoạt tốt. Nhưng bàn tay vẫn ấm, bà thoát nạn. Hai đứa con bà đặt tay mình trên tay bà mẹ, một cử chỉ của hạnh phúc.

Nguyễn Huỳnh Mai

Festival Phim ở Cannes, Lý Nhã Kỳ và các chiêu của truyền thông tiếp thị

Bài này VHNA đã lên trang ở đây:

http://vanhoanghean.com.vn/van-hoa-va-doi-song27/cuoc-song-quanh-ta46/festival-phim-o-cannes-ly-nha-ky-va-cac-chieu-cua-truyen-thong-tiep-thi

.

Thế là đến hẹn lại lên, năm nay cô Lý Nhã Kỳ cũng đến LHP ở Cannes và cứ mỗi năm thì số tiền “đầu tư của cô Kỳ “ – số tiền mà cô khai – càng tăng giá.

Lần này,  cô tuyên bố bỏ ra một triệu Euros để đưa hình ảnh Việt Nam tới Cannes

http://www.tienphong.vn/van-nghe/ly-nha-ky-bo-1-trieu-euro-de-dua-hinh-anh-viet-nam-toi-lhp-cannes-1147699.tpo

http://www.tienphong.vn/van-nghe/bo-vhttdl-bat-ngo-ve-hanh-dong-lo-lieu-cua-ly-nha-ky-o-lhp-cannes-1150659.tpo

http://vnexpress.net/projects/11-bo-vay-du-lhp-cannes-cua-ly-nha-ky-dat-do-the-nao-3585009/index.html

Thế là ta suýt xoa  “cô Lý Nhã Kỳ sang quá”, có người tự hỏi “cô Lý Nhã Kỳ đại diện cho ai”?

Đa phần các nhà xã hội học đều tiếp cận sự kiện một cách đa diện và nhìn cả phía sau cái cảnh hào quang của Liên Hoan Phim với các tài tử, áo quần bảnh bao; có những phim được xướng danh, những đạo diễn những diễn viên nhờ Cannes mà lên hương vì được nổi tiếng, bán được phin, tìm được casting mới, …

Vì thảm đỏ chỉ là một mặt của Liên Hoan Phim. Cannes còn là một cơ hội vàng để nhiều kỹ nghệ khác ăn theo. Thời trang, phụ kiện và nhất là nữ trang. Đó là chưa nói đến cả lực lượng phóng viên báo chí, truyền hình tích cực hoạt động để đưa tin lớn, chuyện nghệ thuật thứ bảy, và tin nhỏ, chuyện linh tinh của những người nổi tiếng …

Đại đa số các áo quần và nữ trang của các tài tử đều là những món được cho mượn theo một tính toán có lợi cả đôi bên.

Các diễn viên, như thế sẽ không phải đầu tư tiền cho trang phục.

Còn các nhà thiết kế thì chụp lấy cơ hội này: các mẫu áo và trang sức của họ được trình làng bởi những người nổi tiếng, được chụp ảnh quay phim bởi các kênh truyền hình, và in đầy trên các báo. Impact – ảnh hưởng – lan rộng vô cùng.

Cụ thể, ở hậu trường LHP Cannes mỗi năm là các suites ở các khách sạn lớn, tổng hành dinh của các hiệu haute couture, kỹ nghệ áo quần nữ trang. Đó là những nơi nhộn nhịp người ra kẻ vào, không glamour như trên thảm đỏ đâu vì ở đây là những trả giá, tranh cải các điều kiện – kể cả những điều kiện về bảo hiểm – cho các nữ trang đắc giá – Đây là chuyện áp phe kinh doanh chứ không là nghệ thuật hay xi nê.

Tài tử này “nặng” bao nhiêu thì có thể mượn được áo hàng hiệu hạng 1, hạng 2 hay hạng 3. Mượn một áo thì phải có “bổn phận” mang về cho “chủ cái áo” bao nhiêu phỏng vấn và bao nhiêu ảnh/bài báo, …

Chuyện của cô Lý Nhã Kỳ thì khác một chút. Cô ấy không có cái hào quang của một tài tử hạng nhất hay hạng nhì. Ngay ở trong nước, cô ấy cũng chỉ đóng có vài phim không mấy đặc sắc. Cái danh lớn nhất của cô ấy là đã có lúc làm Đại sứ du lịch của việt Nam – một danh chính ngôn thuận. Cô ấy lại có một “quản lý” giỏi.

Tại sao cô ấy lại được các nhà làm mốt danh tiếng …tin cậy? Vì một lý do duy nhất: họ nhắm tới giới nhà giàu mới nổi ở Việt Nam, những người này có khả năng chi và rất thích chi để khẳng định vị trí xã hội. Tổ chức những trình diễn thời trang ở Việt Nam tốn kém hơn là giúp cho một cựu đại sứ du lịch có những hình ảnh đẹp trong lúc LHP ở Cannes.

Cô Lý Nhã Kỳ không minh bạch hay tại vì chính cô cũng không biết rằng mình làm …người mẫu không công cho các hảng thời trang và các nhà bán nữ trang? Nhưng có lẻ cô cũng được … trả công sòng phẳng.

Cái chắc là cô Lý Nhã Kỳ đã không phải tốn tiền mua các trang phục cô mặc ở Cannes. Có thể cô ấy đủ tiền mua, nhưng không phải chi thì vẫn hơn.

Nếu ta để ý thì sẽ thấy là các bài báo ghi cẩn thận tên hiệu của tất cả trang phục và nữ trang cô Kỳ mang – có khi còn kèm theo giá. Nếu đó không phải là một loại catalogue hàng để bán thì ta sẽ xếp các bài báo ấy vào hạng nào? Phóng sự chắc?

http://motthegioi.vn/van-hoa-giai-tri-c-80/ve-dep-cua-ly-nha-ky-tai-lhp-cannes-63472.html

Đó là chưa nói tới những hình ảnh ghép cô Lý Nhã Kỳ để làm thêm sự kiện – ta đang ở thời photoshop mà !

.

Nguyễn Huỳnh Mai

Cập nhật:

Còn cái pano mang hình ảnh của cô ngay trước khách sạn Majestic đích thị cũng nằm trong “chiến dịch” hình ảnh để hổ trợ cho vai trò “quảng bá” các món hàng cô mang trên người trong suốt LH Cannes. Cái đó cũng chứng tỏ là cô chưa được biết đến nhiều nên cần “lăng xê” thêm …

http://giaitri.vnexpress.net/tin-tuc/gioi-sao/trong-nuoc/pano-in-anh-ly-nha-ky-o-cannes-gay-tranh-cai-3586419.html

Chuyện cô mở tiệc chiêu đãi, … cũng nằm trong chiến dịch truyền thông tiếp thị của các  cơ quan tài trợ của cô.

Nước Mỹ, nước ta …

A propos de la culture américaine observée par un professeur vietnamien
.

Hôm nay đọc bài này

http://vanhoanghean.com.vn/van-hoa-va-doi-song27/cuoc-song-quanh-ta46/nuoc-my-viet-nhan-ngay-19-5

và thấy gs Mạch Quang Thắng … ca ngợi một số cách hành xử của người Mỹ, nên tôi cũng xin góp vài ý, thuộc về tổng quan.

.

1. Người Mỹ làm việc có hiệu quả?

Nói rằng người Mỹ làm việc có hiệu quả thì họ sẽ trả lời rằng “bạn quá khen, chuyện làm có hiệu quả là điều bình thường. Không có hiệu quả mới là bất bình thường”

Tự ý thức phải làm việc tới nơi tới chốn cần có nơi mỗi người. Nếu không họ sẽ tự thấy không ổn với chính mình, với bạn đồng nghiệp, với xã hội…

Còn những hình thức thi đua hay chế tài, … sẽ không có hiệu quả : xã hội sẽ mất nhiều công sức để tổ chức thi đua hay chế tài. Những hình thức như thế có thể làm triệt tiêu tinh thần trách nhiệm của cá nhân. Và rốt cuộc, như một vòng xoắn đi lên “không có hiệu quả, phải thi đua phải chế tài để bắt buộc mọi người làm việc tốt hơn. Cuối cùng thì không ai lo tròn việc đã được giao phó cho mình”
.

Người Mỹ giản dị, ít chuộng hình thức?

Hình thức cần để tải nội dung nhưng khi chỉ có hình thức không thì việc làm hết hiệu quả.

Chính vì thế mà phòng làm việc có thể đơn giản, nghèo nàn nữa nhưng chủ nhân của những phòng như thế thì … vĩ đại.

Gs Mạch quang Thắng nói về cái đơn giản của các phòng làm việc của các nơi ở Mỹ mà ông viếng thăm.

Đúng ra, cái hoành tráng của các trụ sở hành chính, của những nội thất phòng làm việc các quan chức … là những xa xí phẩm, không làm tăng thêm công suất làm việc.

. Về nội dung,  “Tưởng là họ ít hiểu về Việt Nam. Nhưng không. Khi gặp một số câu hỏi khó của đoàn Việt Nam thì họ đều giải thích lại câu hỏi. Lạ! Câu hỏi khó là vì người hỏi dùng tư duy của người Việt Nam lúc này. Họ hiểu tư duy của người Việt Nam hiện tại về các vấn đề chính trị, kinh tế, văn hóa, tâm lý, khoa học…(có khi hơn cả người Việt Nam hiểu về người Việt Nam ấy chứ).

Điều này cũng bình thường thôi. Họ có cố vấn chuyên về question vietnamienne – các vấn đề Việt Nam – Nếu họ biết “hơn cả ta” về vấn đề Việt Nam là vì họ có nghiên cứu chứ không chỉ biết một cách phiến diện.

Vào bất cứ bảo tàng nào ở Mỹ, họ đều có những phòng đặt biệt cho nghệ thuật châu Á, trong đó có nghệ thuật Việt Nam – và nhiều khi họ có những tác phẩm, hiện vật, …  của ta mà đáng lẻ ra các bảo tàng trong nước phải cố gắng để mua, gìn giữ và trưng bày.

Mỹ cũng đã sáng lập các viện như Viện nghiên cứu Hán Nôm, Viện nghiên cứu lịch sử Đông Nam Á, … mà ở đó, họ có nhiều tài liệu quí giá. Nhiều học giả làm việc ở các Viện ấy. Làm việc nghiên cứu.

.

Cũng như gs Mạch Quang Thắng, xin phép không viết cụ thể ở đây, mặc dù những chuyện về khoa học xã hội là phạm vi của tôi.
.
.

2. Người Mỹ thân thiện, chu đáo là điểm thứ nhì trong bài viết của gs Mạch Quang Thắng
.
Chu đáo và thân thiện cũng là lẻ thường. Đó thuộc về lịch sự, là những “luật tối thiểu” của sống cùng với xã hội – đoàn Việt Nam sang là khách, thì bên phía Mỹ phải lo đón khách, phải làm cho người khác những gì mà ta chờ đợi được đối xử trong cùng hoàn cảnh. Luật đó là cái vở lòng của các cách sống cùng nhau – vivre ensemble – trẻ ở mẫu giáo, ở tiểu học đã được dạy như thế rồi.

Không có kiểu vung tay quá trán khi họ chi tiêu cho đoàn Việt Nam. Khách sạn không 5 sao 4 sao chi chi hết. Có khi đêm về ngủ khách sạn không sao nào cả. Đi tút nút cả ngày, tối về tắm rồi vật ra giường mà ngủ một giấc thẳng cẳng thì 5 sao, 4 sao mà làm gì. Thực dụng của Mỹ đấy. Thế mới hay chứ.

Dĩ nhiên rồi, tối ưu hóa các ràng buộc là luật đầu tiên trong quản lý tiền bạc. Phải biết tính toán. Chúng tôi ở Liège cũng đã nhiều lần đón tiếp các đối tác sang từ Việt Nam và nhiều khi cũng phải bối rối trước những “đòi hỏi” về khách sạn 4 hay 5 sao của đối tác.

Chúng tôi thường rất kính trọng đồng nghiệp và không bao giờ “xuống” dưới 3 sao – mà 3 sao là bị chê rồi! Tuy nhiên, những giới hạn của Đại học không cho phép chúng tôi làm khác hơn. Lần nào phải “đãi” khách 4 sao là phải bù bằng tiền túi!


Gặp người Mỹ ở đâu thì người ta cũng chào. Thế mới hay. Cười thì lúc nào cần, đúng lúc, đúng chỗ thì họ cười tươi. Khác ta lắm,

.

Gs Mạch Quang Thắng nói đúng. Tới bây giờ ta vẫn hay nói là “dân ta thân thiện và hiếu khách”. Có lẻ đã đến lúc phải xem lại cái xét đoán ấy. Là người sống ở nước ngoài từ nhiều năm, tôi vốn không dám phê bình cái “thân thiện hiếu khách” mà ta vẫn tự hào vì sợ chủ quan và sợ lạc vào cái lỗi ethnocentrisme – so sánh văn hóa khi lấy văn hóa của mình làm chuẫn.
.

3. Cảnh quang


Cây cối đường phố ở thủ đô nhiều lắm. Hè phố thoáng, lát gạch nung (gốm), chứ không cầu kỳ. Mà lại đẹp, sạch sẽ vô cùng. Không như ở ta lát cái gạch đá gì đó cứ bới lên bới xuống. Ở đường nào cũng có đường có rãnh riêng cho người khiếm thị (Hà Nội có rồi, nhưng ít quá). Bây giờ mới thấm cái tai hại sao Hà Nội lại đi chặt cây, Hà Nội là là có “đường cong mềm mại”, Hà Nội có “cướp có văn hóa” – Đấy là lời của quan chức Hà Nội nói đấy. Ôi, thủ đô nghìn năm văn hiến, Hà Nội có Hồ Gươm nước xanh như pha mực, có Tháp Rùa soi bóng, có Tháp Bút viết thơ lên trời xanh (Ý thơ của anh Trần Đăng Khoa); thành phố vì hòa bình mà thế sao?

.

Đến đây thì tôi ngưng, không bàn tiếp.

.

Tôi vẫn yêu Hà nội vì những kỷ niệm tôi giữ được cách đây 40 năm, cái thuở mà ở Hà nội cây xanh cao hơn nhà, không kẹt xe hay ngập lụt, không ô nhiểm đủ loại. Tôi vẫn hi vọng là giới quản lý cũng như dân Hà nội tiếp tục trân trọng gia tài của quá khứ và bảo tồn cảnh quang cũng như văn hóa của Hà nội.

.

Hà nội, như tất cả những thành phố ở Việt Nam, cần hiện đại hóa, cần phát triển, dĩ nhiên rồi.

Nhưng cũng cần bảo tồn.

Cuối cùng, nói đi cũng phải nói lại: nước Mỹ cũng có những tệ hại, bất ổn, những cái mà tôi gọi là déviances, của nước Mỹ. Nhưng đó là một chủ đề khác.

.

Nguyễn Huỳnh Mai

Nhật ký bệnh viện

Journal d’hôpital

.

Bà Lê – ở trời Âu, ai cũng được gọi bằng họ, chỉ người thân mới gọi nhau bằng tên – Bà Lê vào bệnh viện, một tối thứ bảy, bằng xe cấp cứu. Con trai bà kể là lúc xe cấp cứu tới, họ không dám chuyển bà ra xe vì mạch bà quá yếu, nhiệt độ cơ thể lại chỉ 35 độ. Họ đã phải gọi một bác sĩ hồi sức để sơ cứu trước khi chở bà đến bệnh viện.

Bà Lê 91 tuổi, mấy năm nay bà vẫn sống ở nhà bà, dù cuộc sống càng ngày càng … hạn hẹp với bà. Bà mất dần phương hướng, không còn di chuyển đi đâu, ngay tới ra vườn bà cũng không đi nổi. Trong nhà bà chỉ ở trong phòng khách, một phòng khách được bố trí lại để bà sống hoàn toàn, ăn ngủ, giải trí, tiếp khách, … ở đó.

Mỗi ngày bà có y tá đến lo tắm rửa vệ sinh và có người lo cho bà ngày ba bữa ăn. Bác sĩ thì đến thăm bà mỗi tuần.

Phần lớn các chi phí đó, bảo hiểm sức khoẻ trả.

Về bệnh lý, bà bị huyết áp cao, thận kém và tim yếu. Nhưng bà sống như thế từ nhiều năm rồi và bà vẫn yêu đời, cười nói sung sướng khi xem những chương trình của Paris by night hay các tuồng cải lương cũ.

Hai tuần trước, bà bị khó thở và đã được đưa đến bệnh viện. Bác sĩ chẫn thấy nhiễm trùng phổi rồi cho bà về nhà với toa thuốc trụ sinh và với máy trợ thở. Bác sĩ bên này quan niệm rằng người bệnh , nhất là người cao tuổi, sống tốt hơn ở nhà và chỉ cho nhập viện trong những trường hợp bất khả kháng.

Nhưng tuổi già, trở bệnh nhanh đến nổi, bác sĩ gia đình vừa đến thăm bà và thấy bà ổn, ổn vì bà thở bình thường và có lẻ cái nhiểm trùng phổi đã trị xong.

Bệnh bà Lê trở chứng thật.

Nửa đêm, hai giờ sau khi bà vào chỗ cấp cứu của bệnh viện, bà chìm vào hôn mê, có thể vì rối loạn nhịp tim, có thể vì độ potasium trong máu lên đến 7, thông thường không được quá mức 2 – tức là thận bà không làm việc nữa.

Bác sĩ hỏi con cái bà: phải cứu hay để bà đi?

Điện thoại …nóng lên tiếp theo đó: bà Lê có bảy người con, bốn người ở Bỉ, còn ba người khác ở đủ chỗ trên thế giới. 2 trong số các con bà không đồng ý để bà đi.

Bác sĩ đã tận tình cứu bà và sáng hôm sau, bà Lê tỉnh dậy ở trong phòng chuyên về tim. Các bác sĩ bảo rằng không phải phép mầu, cũng không hoàn toàn nhờ y khoa, vì có lẻ cũng nhờ sức chống chọi mãnh liệt của chính bà Lê.

Bà đã rời phòng cấp cứu, với đầy ống nuôi và máy móc, nhưng bà tỉnh và có khả năng nhận ra con cháu. Mức đường trong máu của bà vẫn cao, mức muối potasium vẫn ở độ nguy hiểm, nhưng tim bà bắt đầu làm việc trở lại và thận bà hồi sinh – bà bài tiết nước tiểu ra được.

.

Vấn đề trợ tử và an tử.

Bà Lê, như phần đông những người gốc Á ở trong nước hay ở Âu Mỹ, không có viết chúc thư sinh lý. Bà đã không nói là phải để bà yên ổn chết khi tình trạng khó cứu chữa cộng thêm vào tuổi cao sức yếu.

Thiếu cái giấy ấy thì khái niệm tuổi cao sức yếu là một khái niệm rất tương đối. Kể cả chuyện khó cứu chữa – hiện y khoa có khả năng cứu sống hầu hết các bệnh lý – dù chỉ cứu sống tạm thời, dù không bảo đảm giá trị sống của người mà y khoa mới vừa cứu.

Trong trường hợp của bà Lê, không có chúc thư sinh lý, hai trong số các con bà không đồng ý để bà đi, các bác sĩ chỉ còn một bổn phận duy nhất: cứu bà, bằng mọi giá. Và bà Lê đã …tai qua nạn khỏi – như thế, ít nhất, các con bà có thời gian để mua vé máy bay và về thăm mẹ một lần chót.

Trước lúc bà rời phòng cấp cứu, vì thận không làm việc, cơ thể bà Lê phồng to, bóng lưỡng như đầy nước. Trong tình thế đó, không thể nào tìm ra mạch máu để đặt các ống nuôi hay cho thuốc. Các bác sĩ đã mỗ bà để đặt ống cho vào tĩnh mạch chính, ở chỗ dưới xương bả vai, nhưng gọn gàng, con cháu bà chỉ thấy một miếng băng vuông, khoảng 6 phân mỗi cạnh.

Những ngày tiếp theo, có lúc bà rất tỉnh, còn có khả năng hát theo, tròn cả câu, khi con bà ru bà ngủ. Nhưng đa phần trong ngày, bà mệt, mê mê ngủ ngủ…Bác sĩ thì chỉ cho phép tối đa là hai người vào thăm bà cùng một lúc.

Ba ngày sau khi …hồi sinh, bệnh viện cho bà theo một thực đơn như … người không có bệnh – nghĩa là cũng súp, cũng khoai tây nghiền, cá hay thịt bầm, rau nấu chín rồi tráng miệng và cà phê… Chỉ thiếu có đường vì bà có bệnh đường trong máu. Nhưng dù có con cái bên cạnh để giúp, bà Lê ăn rất ít.

Đây là phần ăn còn thừa của đĩa cơm bà Lê

Người bệnh và thế giới bên ngoài

Bà Lê vào nhà thương, con cháu bà tụ họp về thăm bà dù có thể bà không còn cảm nhận được hạnh phúc gặp lại con,  cháu.

Con trai trưởng của bà Lê ở xa hơn 400 cây số vậy mà có hôm anh ấy chạy sang thăm bà vào cuối ngày làm việc, rồi quay về sáng hôm sau, đến sở như thường lệ. Cuối tuần thì anh nhờ đặt thêm giường tạm để ngủ cạnh bà tối thứ bảy.

Trong lúc bà ở giữa ranh sống-chết, cháu ngoại bà một đứa được bổ nhiệm giáo sư, một đứa khác vào làm việc ở Amazone, chúng bảo là chúng cố gắng để tiếp tục truyền thống gia đình. Cháu cố bà thì hát trên Facetime hay trên Skype cho bà nghe. Còn những đứa con thì cố gắng để có thể túc trực bên giường bệnh của bà, theo khả năng cụ thể của từng người.

Vì cái khổ là ở đó: khi mẹ già 91 tuổi thì con cái cũng đã 60 – 70, tức là sức khỏe cũng bắt đầu vơi. 

Nhưng địa cầu vẫn xoay, dù một người nào đó đang ở trong tình trạng hiểm nguy và có thể thành …sao băng bất cứ lúc nào.

Theo truyền thuyết, khi một người qua đời thì có một vì sao đổi chỗ.

.

Tương lai?

Mười ngày sau, bà Lê chuyển viện:  bây giờ bà không được về nhà mà vào một nhà thương chuyên săn sóc người cao tuổi cho những trường hợp thành chronique – mãn tính –  hôpital gériatrique – .

Y khoa không là một khoa học chính xác.

Cây tùng, nhìn từ phòng bà Lê

Bà Lê đã được cứu.

Phía bên ngoài phòng bà ở bệnh viện là một cây tùng (tên tiếng Pháp là cây If). Tất cả mọi người chúc bà sống lâu, như cây tùng cây bách ấy. Dù rằng cũng có người ái ngại cho giá trị sống của bà từ đây.

Điều cuối cùng cần thêm vào là bà có một cô cháu nhỏ, học nghề  chăm sóc người già, thỉnh thoảng đến lo giúp bà, Không vụ lợi, hai bà cháu thân tình với nhau, có hôm bà còn mở lời nhờ cô ấy ở lại ngủ ở bệnh viện với bà…

Nguyễn Huỳnh Mai

Giáo dục không triết lý?

Eduquer sans philosophie?

.

Thỉnh thoảng trên mạng có một bài báo đáng đọc như bài này, viết bởi một nhà giáo:

http://vnexpress.net/tin-tuc/goc-nhin/giao-duc-khong-triet-ly-3583452.html

 

Từ nhiều năm nay  cải tổ giáo dục  chỉ là … vá áo. Bao nhiêu tiền đổ biển, giáo dục vẫn ì ạch, sinh viên ra trường vẫn thất nghiệp, học sinh thì thiếu kỹ năng, Nhiều chương trình như ngoại ngữ, VNEN, … tốn hàng chục triệu đô la vẫn thất bại. Trước mắt hiện là vấn đề cải tổ chương trình trung học với chi phí dự trù là 80 triệu đô la.

https://huynhmai.org/2017/01/23/vay-tien-de-doi-moi-giao-duc/

 

Và bao giờ thì trẻ ở Việt Nam được hạnh phúc ở trường học? và trình độ khoa học kỹ thuật Việt Nam cùng sánh vai với các nước ?

Nguyễn Huỳnh Mai

Anh Nguyễn khắc Viện

“Thân tặng chị Mai. Hanoi, 22/8/78 “

Năm nay là giỗ thứ 20 ngày anh Nguyễn khắc Viện rời dương thế.

Anh thuộc thế hệ của cha tôi nhưng mỗi lần gặp tôi, anh gần gũi và đối xử như một người anh cả.

Lần gặp tôi ở Hà nội, năm 1978, anh nhắc là mỗi ngày nhớ uống 1 gram sinh tố C trong suốt thời gian ở Việt Nam. Anh bảo là không nên vội tính chuyện về nước vì chuyên ngành xã hội học như tôi thì bên nhà chưa cần. Cùng lắm thì về chỗ anh giúp anh dịch sách từ tiếng Việt sang tiếng Pháp.  Công tác đối ngoại của ta lúc nào cũng có nhu cầu xuất bản sách viết bằng tiếng nước ngoài.

Sau đó thì anh bị … thất sũng. Anh quay sang lo về Tâm lý nhi đồng, một trong những chuyên môn của nhà tôi.

Bốn mươi năm sau, sách Vietnam, patrie retrouvée – Việt Nam, tổ quốc tìm lại được – , anh tặng ngày đó, vẫn mang  nhiều ý nghĩa đặc biệt với tôi và tôi bồi hồi nhớ người yêu nước, suốt đời yêu nước …

Sách này anh Viện tặng thật chứ không phải tôi mua rồi xin chữ ký của tác giả – như hiện tượng  “ký tặng sách – bán trá hình” như hiện nay!

Nguyễn Huỳnh Mai

Báo chí và chuyện đời tư của ông Macron, tân Tổng thống Pháp

Les journaux et la vie privée de M. Macron, le nouveau Président français.

Bài này  Dân Trí đã đăng ở đây:

http://dantri.com.vn/dien-dan/bao-chi-co-nen-di-qua-sau-vao-doi-thuong-20170512124615997.htm

.

Cuộc bầu cử Tổng Thống Pháp vừa xong. Tất cả mọi người thuộc trường phái dân chủ, dù cho họ đã ủng hộ đường lối của một ứng viên nào khác – đều chấp nhận kết quả của cuộc bầu cử ấy – đó là ý dân.

Chủ đích của bài này không phải là bàn chuyện chính trị mà bàn chuyện báo chí và xã hội.

Thật vậy, trong suốt cuộc bầu cử, và sau khi kết quả đã được tuyên bố, rất ít bài báo ở Việt Nam nói về đường lối chính trị của các ứng viên. Mặc dù đó là một vấn đề có liên quan đến tất cả mọi người trên quả đất này: chuyện chính trị của cường quốc thứ năm trên thế giới không chỉ giới hạn trong chuyện nội bộ của cường quốc đó. Các quốc gia khác không ít thì nhiều cũng sẽ bị ảnh hưởng. Mặt khác, ta sống cùng trên một quả đất, môi trường là môi trường chung của mọi người, chính sách về môi trường của một nước lớn như nước Pháp thế nào cũng liên quan đến mái nhà chung.

Ông Macron thắng cử. Đọc sơ qua đường lối và chương trình của ông, ta thấy là nước Pháp sẽ theo một chính sách đặt quyền lợi của giới tư bản lên đầu, không quan tâm nhiều đến tầng lớp dân nghèo, người thất nghiệp hay không đủ tiền sống. Nước Pháp sẽ tiếp tục những đối ngoại trên căng thẳng chiến tranh vì ông Macron chủ trương tuân thủ các quyết định của Liên minh Quân sự OTAN. Mặt khác, bảo vệ môi trường không là mục tiêu sống còn của chính sách lấy kinh tế làm trọng tâm của ông Macron.

Nhưng có thể ông Macron sẽ cứu được nước Pháp khỏi khủng hoảng kinh tế.

Phải nói thêm là chính sách của ông Macron tốt hơn chính sách của bà Le Pen, ứng viên cực hữu mà cử tri Pháp đã loại.

Sau cuộc bầu cử Pháp, báo chí bên ta ít nói về đường lối của ông Macron. Mà nở rộ nhiều bài về mối tình “đũa lệch” giữa ông và bà vợ già hơn ông 24 tuổi, về tiếng sét ái tình của cậu thiếu niên Macron lúc 15 tuổi, về phản ứng của cha mẹ ông Macron trước mối tình ấy, và sáng nay về sở thích thời trang của bà Macron hay những bí quyết của bà để giữ sắc đẹp dù đã là U70.

Tất cả mọi người đều có quyền có cuộc sống riêng tư và có quyền bảo vệ chuyện đời của mình. Ông Macron có dùng chuyện tình của ông như một trong muôn ngàn phương tiện truyền thông tiếp thị để đi đến thắng cử là quyền của ông ấy.

Có hai quyển sách nói về đời tư của ông được xuất bản trước lúc bầu cử. Trong thời gian tranh cử, ông bà Macron đã chấp nhận trả lời các báo ảnh, cho đăng hình của mình trên bìa báo, …

Nhưng chuyện đời tư của một chính khách theo nguyên tắc phải độc lập với chuyện quản lý quốc gia và mọi người có bổn phận dừng cái nhìn tò mò của mình trước hàng rào “privacy” của chính khách đó cũng như trước hàng rào riêng tư của bất cứ ai khác.

Chỉ có cái là chuyện riêng tư thì lôi cuốn người đọc. Một số báo lá cải bên này chuyên khai thác các chủ đề đó để “câu” độc giả, để bán báo. Nhưng đó là những báo “mang nhãn” báo lá cải một các rõ rằng và người đọc có thể chọn lựa mua hay không mua, đọc hay không đọc.

Trong khi các báo Việt Nam là các báo cho đại đồng, cho tất cả mọi người đọc.

Nguy hiểm là ở chỗ ấy: từ từ, các báo ta …giáo dục cộng đồng theo đường hướng quên chuyện lớn, chuyện quốc gia đại sự, để chỉ chú trọng đến chuyện đời tư của những người nổi tiếng – dù người đó là một chính khách hay một diễn viên, ca sĩ.

Nguyễn Huỳnh Mai