Bỏ qua nội dung

Tập tành cho trẻ đi vào thế giới của tranh

Em bé độ khoảng 5 tuổi. Mẹ của bé ngồi xuống bên cạnh để giải thích

Cô bé này lớn hơn, chăm chú nghe  giải thích của mẹ trước bức tranh

 

Tôi đi thăm triển lãm về James Ensor (1860-1949), một buổi chiều nắng như thiêu. Trong triển lãm, hình ảnh của các bà mẹ hướng dẫn con của họ trước các tác phẫm, mê hoặc lòng tôi. Trẻ đi vào nghệ thuật như thế đấy…

 

Nguyễn Huỳnh Mai

Advertisements

Cả họ làm quan ?

Cả gia đình trong cùng chung một UBND ? đồ thị chụp lại từ https://tuoitre.vn/8-nguoi-than-cua-toi-duoc-bo-nhiem-deu-dung-quy-trinh-1173165.htm

Đúng qui trình. Dĩ nhiên rồi. Nhưng đúng qui trình của những quan không biết tự trọng.

Cũng không phải chỉ có gia đình ông Triệu tài Vinh thôi mà còn hàng tá các gia đình lãnh đạo khác ở Việt Nam đã và đang giao giữ quyền lực cho cả vợ chồng và con cái. Nhiều đến nổi một bà giáo sư tiến sĩ đã phát biểu trên truyền thông rằng “tố chất làm quan là ở trong gen”. Hay một bà khác ở phía Nam : “con lãnh đạo thành lãnh đạo là hồng phúc cho đất nước”.

Vấn đề này tôi đã bàn từ nhiều năm nay :

https://huynhmai.org/2015/10/26/lanh-dao-cung-co-to-chat-di-truyen/

https://huynhmai.org/2015/09/16/ca-ho-lam-quan-va-khai-niem-xung-dot-loi-ich/

https://huynhmai.org/2018/08/27/con-cha-chau-cu-xa-hoi-hoc-tu-lap-va-tu-trong-2/

 

Chuyện cuối cùng thuộc loại … tâm sự

https://huynhmai.org/2016/06/17/chuyen-cha-truyen-con-noi-voi-cac-con-toi/

Hay với các ảnh của các cháu tôi

https://huynhmai.org/2015/04/12/la-reproduction-sociale-con-giong-cha/

Nguyễn Huỳnh Mai

Quyền thừa kế và luật tự nhiên

Nhà do ông Cố của tôi cho xây từ năm 1924

Cậu tôi, một cụ ông 86 tuổi, trăn trở về số phận của nhà thờ sau này, lúc cậu ấy và người em út không còn nữa. Hai cậu chỉ có con gái – Thế thì toàn những chuyện thừa kế, người này người kia, người đáng tin cậy và người không đáng tin cậy, … Cậu chỉ sợ là sau này cái nhà bị bán cho người lạ và không biết số phận của mồ mã tổ tiên trong vườn nhà… 

Thưa Cậu Sáu,

Tout d’abord, nous te remercions vivement de ton accueil, et celui de la famille de Annie : nous avons passé une journée merveilleuse avec vous ce Dimanche !

Sur le chemin de retour et depuis deux jours, je pense sans cesse à ton soucis de maintenir la maison des ancêtres et la préservation des tombes de ông bà Ngoại à Bến Lức.

Sans doute parce que tu pressens comme moi le risque que ce domaine soit vendu après toi et Cậu Út – un pressentiment tout à fait légitime : un domaine comme celui là vaut environ 20 millions de dollars sur le marché et les amateurs sont des chinois surtout et des spéculateurs de tous bords. Ou tout simplement confisqué par le gouvernement pour 36 raisons et tout ce monde là vont transférer les tombes de ông bà Ngoại sans état d’âme !

Moi même, j’ai de profonds souvenirs avec cette maison, là où ma mère et moi nous sommes abritées durant l’absence de mon père entre 1949 et 1954.

Mais revenons à la maison. Il nous faut donc quelqu’un qui va répondre positivement à tes soucis de sauvegarde de ce patrimoine.

Parfois, tu es si proche des “candidats valables” que tu n’y penses même pas.

Tout d’abord il y a ta propre fille : elle est française et ne parle pas vietnamien ? Mais que cela ne tienne, le fait qu’elle fait un arbre généalogique maintenant est le réel indicateur de ses soucis des origines. Elle a trois enfants, trois garçons bien éduqués et sérieux, qui préparent activement leur avenir et qui ont un humour qui dénote leur manière d’être – plus que convenable. Je suis … rassurée moi même de leur autonomie et leur moralité plus tard.

Tonton, je te prie de me croire, pendant toute ma vie, je m’occupe des jeunes et je suis moi même sociologue et pédagogue – Phật ở nhà nhiều khi không thiên là như vậy – On n’est jamais profète dans son pays !

Je pense ensuite à Khương, une fille de plus ou moins 40 ans, qui travaille dans un milieu éducationnel – le champs le plus “moral” dans une société de chaos comme la société viêtnamienne pour le moment – .

Tu me parlais de droit coutumier au Sud Việt Nam. Mais le droit coutumier n’est plus reconnu actuellement. C’est une société de non droit ou si, c’est une société avec plein de lois mais le droit s’applique selon la position sociale des gens concernés dans les cas spécifiques !

Alors, je te parle de droit naturel, universel celui là. Selon le droit naturel, toi et Cậu Út, vous êtes les deux propriétaires qui vivent encore de la maison des ancêtres.

Alors je te suggère et suggère à Cậu Út – si tu me le permets – de faire une donnation entre vifs de la nue propriété du domaine des ancêtres à ta fille et à la fille de cậu Út, vos deux seules héritières.

Pourquoi seulement la nue propriété ? Pour quand même donner … une chance (= l’usufruit) à la femme de Cậu Út tout en l’empêchant de vendre le domaine.

A deux, Thanh Tùng et Khương, au moins, assureront la pérénité de sauvegarde du domaine jusqu’à leur mort.

Plus tard, il y aura la génération suivante, leur quatre garçons dont trois à Annie.

Un indivision est le … pire cadeau qu’on peut faire à quelqu’un mais connaissant les deux “candidates” Annie et Khương, tu vas voir, elles seront capables de gérer cela en harmonie – et je suis encore là pendant plus ou moins dix ans pour leur donner des conseils. Et surtout, toutes les deux elles sont suffisament attachées au domaine pour le protéger.

Comme cela, pour ceux qui sont au Việt Nam, Khương lo thờ tự – s’occupe des tombes – et pour ceux qui vivent en France, ils ont toujours un lieu presque de culte – culte des ancêtres – pour visiter quand ils peuvent.

Il faut bien sûr stipuler des droits et des obligations des nue propriétaires et de l’usufruitière – mais l’avocat au VN à qui vous confierez le dossier est capable de vous écouter et à mettre sur papier vos desiderata. Sinon, je suis là aussi.

Tonton, l’histoire est plutôt urgente car le temps passe et tout le monde devient âgés.

Si tu jugeais que mes propositions étaient déplacées, je te demande pardon et je me sauve sur la pointe des pieds.

Merci Cậu Sáu de m’avoir lue jusqu’ici.

Bé Ba

Nghĩa địa làng tôi ở Bỉ

Nghĩa địa ở phía sau nhà thờ

Chung quanh nghĩa địa là … hàng rào xanh

trong đó có nhiều cây thông vì lá thông xanh quanh năm

Tôi nghiêng mình trước mộ của hai người láng giềng

mộ của một người đồng hương

“Đây là nơi yên nghỉ của một cựu chiến binh” Nghĩa địa dạy ta nghĩ tới những người đã chiến đấu cho xứ sở

Và đây là đài kỷ niệm ghi công những người đã nằm xuống trong hai cuộc đại chiến 14-18 và 39-45

Tôi yêu những cách trang hoàng của các ngôi mộ : đơn giản và đẹp

Hay đau lòng trước ngôi mộ bé nhỏ của một thiên thần đã rời cha mẹ và gia đình lúc còn trong nôi

Nguyễn Huỳnh Mai

Sự mất liên hệ xã hội

Cách đây nhiều năm trên blog này đã có bài về hiện tượng mất liên hệ xã hội, trong đó điện thoại thông mình, màn hình là … yếu tố bị kết tội :

https://huynhmai.org/2015/04/08/la-deliance-su-mat-lien-he-xa-hoi/

Hôm nay ngồi chờ ở một nhà thương, tôi lại nhìn thấy hiện tượng tương tự : ai nấy đều chọn ghế ngồi cách xa người khác và không ai nói chuyện với người ngồi gần mình.

Phòng chờ, đợi khám bệnh

Ngồi riêng một mình hay ít nhất là cách người bên cạnh một cái ghế. Hai tay khóa chặt – một thể hiện của “từ chối tiếp xúc”

Ngày xưa, nhà thơ Huy Cận đã viết:

Tôi đâu biết thịt xương là sông núi
Chia biệt người ra từng xứ cô đơn.

Bây giờ các nhà xã hội học gọi đó là hiện tượng mất liên hệ xã hội hay déliance. Họ còn gọi đó là hiện tượng “ở riêng trong một ngăn của tổ ong” (alvéolisation).

 

Nhưng con người có nhu cầu liên kết với tha nhân. Tha nhân đó có thể là vợ chồng, con cái, bạn bè, người láng diềng, người chung một nước, … Muốn tái tạo liên hệ xã hội, xin mời đọc :

https://huynhmai.org/2015/05/15/doi-dong-ve-su-tai-tao-lien-he-xa-hoi/

 

Nguyễn Huỳnh Mai

 

Viết thêm:

Bà ngoại tôi ngày xưa là một người “chuyên môn … liên kết xã hội”. Bà đi tới đâu cũng tìm được người … quen :

https://huynhmai.org/2018/02/19/gan-hay-xa-khoang-cach-xa-hoi/

Bạo lực ở trường Phù Ủng – Hưng Yên

Bài này có thể đọc được ở đây:

https://www.danluan.org/tin-tuc/20190402/bao-luc-o-truong-phu-ung-hung-yen

.

Dư luận dậy sóng với chuyện năm học sinh cùng trấn lột hết quần áo và đánh đập một cô bạn cùng lớp ở trường Phù Ủng, Hưng Yên.

Cô bạn bị bạo lực của cả bầy đàn vì cô ấy “hiền quá, nhút nhát, ít nói” – đó là ý kiến của hiệu trưởng trường và các báo đăng tin cho biết.

Xin hỏi lại, cái nhút nhát ít nói của cô ấy là nguyên nhân hay là hậu quả của sự bị trấn áp từ lâu bởi những học sinh bạo hành ?

Có thể nạn nhân vốn có một phần “ngoan hiền” – cô ắy ngoan hiền vì thiên tính trời cho, vì gia cảnh khiêm tốn, hay vì cả trăm ngàn lý do khác. Nhưng có thể chính cái bạo lực của đám đông, cái bạo lực thường xuyên, … làm cho cô ấy mất tự tin, hết dám khẳng định cá nhân và cuộn tròn như rút vào vỏ sò rồi nhắm mắt chịu trận.

Phần đông các nạn nhân của bạo lực không dám tố cáo là vì thế. Bản thể bị chà đạp thành ra không dám ngất đầu lên, an phận, và nhất là vì sợ bị đánh đập nữa.

.

Học đường là lĩnh vực quan sát và nghiên cứu của tôi tại Bỉ trong hơn ba mươi năm nhưng tôi chưa bao giờ được chứng kiến hay được đọc thấy một sự việc tàn ác đến mực đó.

Đánh đập là một bạo hành thể xác. Bạo lực này để lại những vết thương, cần chữa trị. Không ai chấp nhận bị đánh đau. Nhưng một vết thương thân thể chữa lành được. Thời gian cũng xóa được dấu vết.

Nhưng bị lột hết quần áo nặng hơn nhiều. Ta có luân thường đạo đức. Thân thể là vùng riêng tư, là vùng cấm kỵ. Xã hội dạy ta phải kín đáo. Không ai lõa thể đi nhởn nhơ trước bàng quan thiên hạ. Quần áo còn có vai trò bảo vệ sự riêng tư của giới tính. Bị lột quần áo là chạm tới sự hổ thẹn tột đỉnh, con người trần trưồng được đồng hóa với các con thú ở trong rừng. Cái chấn động tâm lý ấy, ba mươi năm sau, nạn nhân còn bị ác mộng khi đêm về, nếu không được giúp đở về tâm thần.

.

Bộ trưởng Phùng xuân Nhạ vi hành tới Hưng Yên để chế tài Hiệu trưởng, ban điều hành trường và cô giáo chủ nhiệm lớp của em bị hại. Bộ trưởng phát biểu rằng đây không những là kinh nghiệm nhớ đời của riêng trường Phù Ủng mà là của cả nước, …

.

Tốt lắm nhưng chưa đủ. Đó cũng chỉ là một giải pháp tình thế. Sai tới đâu thì trị tới đó.

.

Tại sao ta không làm thế nào để phòng ngừa, tại sao ta không có những giải pháp liên quan đến cả cấu trúc của vấn đề ?

Vì bạo lực học đường, trong một chừng mực nào đó, là con đẻ của chính sách giáo dục.

Ta đã nhiều lần đổi mới, đổi mới tổng thể, … nhưng tới bây giờ vẫn chưa làm cho hiện tình khá hơn.

.

Trường học vẫn là nơi truyền kiến thức, học để thi trong khi đó, ngay tới UNESCO cũng đã khẳng định là trường học là nơi để tiếp cận tri thức, dĩ nhiên rồi, nhưng có tri thức để làm, để khẳng định mình, để sống với người khác và để hạnh phúc.

Tri thức chỉ là mục tiêu nhỏ nhất để tiến đến những mục tiêu tiếp theo.

Nhưng các trường học bên ta thì xem đó là cứu cánh, là mục tiêu duy nhất thế nên ta bắt trò học nhồi học nén, học thuộc lòng, học làm văn theo mẫu, … Cách dạy đó đã là bạo lực rồi. Còn chuyện các giáo viên đánh hay phạt học trò thì không phải bàn dài dòng : đó là những phương pháp sư phạm lạc hậu.

.

Cả một mảng học làm người sống trong xã hội không được chú ý đúng mức. Các đặc thù của mỗi học sinh không được tôn trọng. Chúng không hạnh phúc ở trường nên bạo lực “có đất” để phát triển.

.

Cuộc đổi mới toàn diện chương trình và sách giáo khoa sắp đi vào ứng dụng cũng chỉ chú tâm đến nội dung mà giáo viên cần truyền cho học trò trong khi ở những nước Âu Mỹ người ta đã trao quyền cho trò, tổ chức các lớp học đảo ngược, … trong đó giáo viên chỉ là người đồng hành với trò, tổ chức việc học cho trò.Thời nay khoa học mông mênh, không thể nào cho hết được vào đầu, thành ra trường phải là nơi học cách học để có thể tiếp tục học suốt đời.

Rốt cuộc, chuyện bạo lực mà em H.Y. là nạn nhân không còn là chuyện vi mô. Mà thành vĩ mô. Tại vì trường học không thành công trong việc xã hội hóa học trò, giúp các em sống tốt hơn, nhờ có tri thức, biết đạo đức, biết sống cùng xã hội.

Chuyện đàn áp hành hạ một bạn đồng song đã không thể xãy ra nếu các em biết “thương người như thể thương thân”.

.

Dĩ nhiên, sự vô cảm của xã hội, bạo lực tràn lan bên ngoài trường học, gia đình nhiều khi còn thiếu kém trong việc giáo dục con em, …cũng là những yếu tố cấu thành của bạo lực ở trường. Tình thế đáng báo động rồi từ lâu và nhiều tiếng nói đã cất lên.

Ta hiện đang cần một cuộc đổi mới của toàn xã hội hay một cuộc cách mạng tổng thể. Nhưng ít ra phải bắt đầu từ một nơi chốn nào đó : tại sao chỗ đó không là trường học để rồi từ từ giới trẻ được đào tạo ở trường sẽ là cầu nối cho những đổi mới khác ?

.

Nguyễn Huỳnh Mai

Cây quýt kiểng

Marcel, một ông bạn thâm niên cũng cao tuổi như chúng tôi, mang tặng chúng tôi một cây quýt kiểng cách đây mấy năm.

Chúng tôi chăm sóc cây từ đó. Khi trời ấm thì mang cả chậu ra hiên tắm nắng, mùa đông lại mang vào nhà,… Hơn cả năm trời, cây … ngủ yên, chỉ thêm lá và tuyệt nhiên không bóng dáng một nụ hoa.

Thế mà cuối hè 2018, cây quýt rụt rè cho vài chấm trắng, rồi từ từ mỗi cành mỗi ngọn đơm hoa, hứa hẹn một mùa đầy quả…

 

Những hoa nhỏ,  đâm trên chồi của mùa hè năm trước, mõng manh, cần được che nắng, che gió và mang vào nhà khi mùa đông về …

.

Bốn tháng sau, và đây là cây quít, trĩu quả, khoe sắc trong ánh nắng, như cảm ơn những săn sóc và sự kiên nhẫn đợi chờ của tôi.

IMG_4390

Nhà tôi chế nhạo vợ : Em đã cho cả Confucius (Khổng tử) và Bourdieu (một nhà xã hội học người Pháp) vào nước tưới cho cây quýt nên nó tươi tốt phải không ?

Nguyễn Huỳnh Mai