Bỏ qua nội dung

Đi thăm người bệnh hay đi lễ đám tang ?

Nhìn ảnh này, cảm tưởng đầu tiên là không khí xa cách nặng nề

Không một nụ cười, các cánh tay đều đóng …Ảnh bản quyền báo Kiến thức   https://kienthuc.net.vn/xa-hoi/pho-chu-tich-ha-noi-ly-giai-viec-den-tham-cac-nan-nhan-soc-ma-tuy-1117272.html

Ở đây, tôi không phê bình sự kiện – đi thăm một “nạn nhân” ma túy –  mà xin được “đọc” cái ảnh

. các quan chức “to” thật, to qua cách ăn mặc, qua khoảng cách giữa họ và người được họ thăm hỏi, to bằng thái độ rất nghiêm nghị của tất cả mọi người. Ở đây không có chỗ cho thương cảm, ái ngại, cảm thông, …Người bệnh thì có vẻ như cúi mặt không dám ngước mắt nhìn … vua

. ở bệnh viện nhưng các bác sĩ và nhân viên y tế đóng vai phụ, ở phía đàng xa, trên ảnh. Họ cũng không đóng vai cầu nối giữa bệnh nhân và khách đến thăm

. Không ai hé miệng, không thấy đối thoại, mỗi người “khóa tay” trước bụng. “ở đây u ám nặng nề”, đi thăm bệnh mà như thế thì không thăm có lẻ tốt hơn.

Hay là lỗi ở bác phó nhòm đã không chụp ảnh lúc khác, khi các người hiện diện trong ảnh có … giao tế với nhau ?

Nếu không, thay vào chỗ nữ bệnh nhân bằng một cái bàn thờ thì thái độ, cách hành xử của các quan cũng rất là hợp thời, hợp cảnh.

Nguyễn Huỳnh Mai

Advertisements

Bàn về vài kỹ năng «bên lề» cần cho một người đi dạy…

Một bài cũ (2013) nhưng vẫn còn nguyên tính thời sự – ta đổi chương trình, đổi sách giáo khoa, … nhưng quên bàn đến những “diễn viên” chính ở trường học : thầy và trò.

Phải nói là ở trên đời, tôi có hai tình yêu rất lớn dành cho các con tôi và học trò của tôi. Đã nhiều lần, ngay cả trong các hội nghị khoa học, tôi lựa dịp để cho chen vào một câu nói về hai tình yêu này, để hạ nhiệt hay là một cách để thêm … thương cảm cho cả hội trường.

.

Bài này đã đăng trên  Văn Hóa Nghệ An, số 239 ra ngày 25.02.2013

và lên trang VHNA online :

http://www.vanhoanghean.com.vn/van-hoa-va-doi-song27/van-hoa-hoc-duong40/ban-ve-vai-ky-nang-%C2%ABben-le%C2%BB-can-cho-mot-nguoi-di-day%E2%80%A6

 

Dẫn nhập :

Không phải chỉ ở nước ta hiện nay mới cần đổi mới giáo dục. Ở bất cứ nước nào, vào bất cứ thời điểm nào từ gần hai thế kỷ nay, vấn đề đổi mới giáo dục thành một vấn đề thường trực – đổi mới cho hợp thời, đổi mới cho tốt hơn – khi thì đổi mới chương trình, khi thì đổi mới phương pháp. Xưa hơn, lúc sau cách mạng 1789 là đổi mới để không còn lệ thuộc Công chúa giáo, đến hồi đầu thế kỷ thứ XX là đổi mới để thành giáo dục cưỡng bách và miễn phí cho tất cả mọi trẻ….

Đổi mới để trường học không trở thành con … khủng long sống ở thời @ !

Trong tất cả những đổi mới đó, người đi dạy phải thích ứng theo, phải học thêm để dạy tốt hơn.

Thế nhưng có một số kỹ năng mà ta chờ đợi ở người đi dạy, từ muôn thuở, những điều kiện cần, tuy chưa đủ, nhưng là những điều kiện bất di bất dịch, lúc nào cũng còn hợp thời, không mất giá trị. Đó là kỹ năng tạo cảm xúc, kỹ năng truyền đam mê, kỹ năng dạy tiếp nhận cái đẹp, kỹ năng gieo tình người và kỹ năng tự vấn mình.

Năm kỹ năng mềm, nhẹ nhàng nhưng là năm kỹ năng căn bản.

Kỹ năng tạo cảm xúc

Một giáo viên trẻ mới ra trường thường được đào tạo đầy đủ : phải áp dụng phương pháp này để truyền đạt kiến thức kia, phải đào tạo vốn trí tuệ, kỹ năng, đạo đức cho học trò. Cả một danh sách dài, lại phải tôn trọng tối đa các giáo trình, chương trình, … đến nỗi nhiều khi cả người đứng trên bục giảng lẫn người đi học đều thành những người máy – robot – để dạy, để học, để theo chương trình, để thi đua.

Nhưng có cảm xúc ta mới hấp thụ tốt và mới nhớ lâu. Học không phải chỉ là việc của cái đầu mà là còn là phần của con tim.

Có một lần, giữa bài giảng về sự bất bình đẳng nam/nữ khi phải đi đến hôn nhân lần thứ nhì, sau một lần li dị, có một giáo viên tự dưng nói với sinh viên rằng : «một phụ nữ cở tuổi tôi, trên thị trường tình ái để đi tới hôn nhân lần nhứ nhì, giá trị của tôi gần như là một con số không». Một câu nhỏ, gọn gàng, nhưng làm học trò chú ý và phản ứng. Bà đã đánh động tới sợi dây cảm xúc của chúng.

Một bức ảnh minh họa, một cách dẫn nhập lý thú, một thí dụ điễn hình và cụ thể, … là vài trong trăm ngàn cách gợi cảm xúc cho học trò. Người đi dạy biết gây cảm xúc cho trò là người giúp chúng hạnh phúc ở trường và sẳn sàng tiếp thu hiểu biết.

Trò càng nhỏ càng cần cảm xúc để thêm động cơ cho tiếp thu. Tạo cảm xúc một cách tích cực cũng góp phần gián tiếp dạy cho trò học cách làm người có nhân nghĩa.

Kỹ năng truyền đam mê

Nghề đi học là một nghề rất cực : bị gò bó trong bốn bức tường trong khi ngoài sân, nắng mặt trời đẹp biết bao nhiêu, lại có gió mát chim hót, … tuổi trẻ lại là tuổi hiếu động. Phải làm sao các em đồng ý, bằng lòng «nhốt» mình trong lớp học.

Giáo viên cần «giữ chân» các em trong lớp bằng mọi cách có thể. Nói thật với các em «chuyện đời» của chính mình, những khó khăn hạnh phúc của mình lúc còn ngồi trên ghế nhà trường, những gian nan khổ sở cùng những thích thú, … mà việc học đã mang lại, … Đó là một trong những hình thức «vẽ đường» cho các em đi và minh chứng sự khả thi của việc học, của đề tài phải khai thác.

Nhiều khi các em không cần giáo viên phải dài dòng : chỉ qua giọng nói, ánh mắt lung linh, … giáo viên đã đủ «rót» hồn vào bài giảng.

Dĩ nhiên là phải có đam mê mới truyền đam mê được. Ai đó đã nói rằng «đam mê là một …bệnh hay lây».

Với đam mê, thầy cũng như trò sẽ có khả năng vượt suối qua đèo …

Những người «xấu miệng» thì bảo rằng «úi dào, tôi còn cơm áo gạo tiền, đi dạy cũng là một nghề để kiếm sống. Về phía học trò, đam mê hay không đam mê gì thì chúng cũng phải học nếu không thì thi rớt» –

Nhưng đi học không là một hình thức phạt tù khổ sai !

Mặt khác truyền đam mê là một phương thức có chiều sâu chứ không phiến diện : truyền đam mê khác với hoạt náo hay làm cho sống động. Thầy trò có thể yên tỉnh nhưng làm việc nhưng yêu công việc của mình và làm một cách hăng say.

Trò, thầy và môn học : cả ba cùng … đam mê. Như một bình thông nhau.

Kỹ năng dạy tiếp nhận cái đẹp

Nếu trên bảng, cô giáo không trình bày một bài giảng khúc chiết, sáng sủa thì làm sao đòi hỏi trò nắn nót chép bài vào vở ? Đó là một cách rất trẻ con để nói đến kỹ năng mà người đi dạy cần có để tạo cho trò khả năng tiếp cận cái đẹp. Cái đẹp ở trường – phòng ốc, sân chơi, trang trí lớp học. Cái đẹp trong môi trường đô thị hay trong thiên nhiên qua các sinh hoạt ngoài trời. Cái đẹp của văn chương, của âm nhạc hay hội họa. Cái đẹp khi ta tiếp cận với khoa học, cái đẹp của tri thức, …

Đó là chưa nói tới cái đẹp của ngôn từ, cái đẹp của cư xữ giữa trò và thầy.

Từ kỹ năng tiếp thu cái đẹp học trò ta sẽ …đẹp thêm với tất cả những gì chúng đã tiếp thu.

Người đi dạy ở đây gần như là hóa thân làm một thợ kim hoàn mài ngọc và học trò của ta trở thành những hòn ngọc đẹp.

Con người không chỉ cần sống mà còn cần sống đẹp. Đạt tới một cuộc sống có giá trị (life with quality và quality of life) là cứu cánh, là đích đến của mỗi một trong chúng ta.

Kỹ năng tạo tình người

Liên hệ giữa thầy với trò không là một liên hệ thị trường kiểu «tiền trao cháo múc» — đó là một trong những lý do khiến tôi chống việc học thêm – Liên hệ thầy-trò cũng không được là một liên hệ quyền lực (suốt đời tôi đã góp sức chống đối hình thức liên hệ quyền lực giữa thầy và trò). Liên hệ thầy trò phải là một liên hệ đặc biệt giữa người với người.

Khi đến trường, trò hết là một trẻ con trong gia đình. Rời vòng tay bảo bọc của cha mẹ, nhưng trò chưa có đủ bản lĩnh để ra xã hội. Trường là giai đoạn chuyển tiếp, giúp trò thêm kỹ năng để bươn chải ngoài đời. Muốn vậy, trường học phải là nơi mà các em còn được cầm tay để đi tới. Nói theo kiểu xã hội học, trường không là một nhóm nhỏ như gia đình nhưng không được là cả «biển khơi» mà những liên hệ thành vô danh vì như thế các em sẽ … chìm mất đi thôi !

Liên hệ giữa thầy và trò là một liên hệ đầy tình người, biết nhau, có trách nhiệm với nhau. Trò mà học chậm, một phần lỗi là ở thầy. Trò cố học để xứng đáng với công sức mà thầy đã bỏ ra…

Trường mà làm tốt liên hệ thầy-trò thì liên hệ giữa người và người trong xã hội sẽ thuận hòa hơn vì trò đã được «tôi luyện» trong những năm dài dưới mái học đường, vì trò đã “tập tành” các hình thức giao tiếp có sự tôn trọng người đối diện.

Kỹ năng tự vấn mình

Đi dạy là một công trình của mỗi ngày, với những học trò khác nhau, trong những hoàn cảnh khác nhau. Thường xuyên tự vấn mình, tự nhìn lại để có thể phân tích, lý giải hầu làm tốt hơn.

Tiếng Pháp gọi đó là một phương thức có suy nghĩ (démarche réflexive).

Chắc chắn các bạn giáo viên không bao giờ muốn mình là một cái đĩa cũ, lúc nào cũng chỉ cho ra một bài hát bất di bất dịch trong suốt đời đi dạy của mình trong khi xã hội quanh ta không ngừng thay đổi, khoa học tiến bộ và nhu cầu của học trò cũng khác đi !

Lời chót ?

Mà năm kỹ năng đó, ta học ở đâu ?

Dĩ nhiên, có vài kỷ thuật cụ thể (loại check list hay trắc nghiệm) giúp ta truyền cảm xúc hay tự vấn mình, … Nhưng đại đa phần các kỹ năng vừa kể trên đi từ lòng yêu nghề và nghị lực muốn làm tốt việc dạy học. Đó là một yếu tố vô cùng quan trọng đối với người dìu dắt trẻ con và học trò. Những nước có nền giáo dục tân tiến đều ý thức điều này : Bên Phần Lan chẳng hạn, trong quá trình tuyển chọn đầu vào của các trường sư phạm, hội đồng tuyển chọn bao giờ cũng dành một số trắc nghiệm và câu hỏi phỏng vấn để “đo” khả năng về các kỹ năng này của ứng viên (xin nhắc lại là ở bên ấy, thông thường chỉ 10% ứng viên được tuyển vào học sư phạm).

Nắm vững các kỹ năng này xong, bây giờ chúng ta có thể bắt đầu bàn chuyện phương pháp dạy học hay chương trình giáo khoa…

Nguyễn Huỳnh Mai

Tài liệu tham khảo :

Druelle L., Etre professeur aujourd’hui. Tạp chí Projets (2004), số 282: 44-46.

Enseignant, mon nouveau métier. Dossier pédagogique. Communauté Française de Belgique, 2009.

Gendron B., Les compétences émotionnelles comme compétences professionnelles des enseignants. 5e Colloque Questions de pédagogie dans l’enseignement supérieur. Brest, tháng 6, 2006.

Jutras F. và đồng sự, Repères pour l’éthique professionnelle des enseignants. NXB Đại học Québec, 2009.

 

Chạy bộ ngày chủ nhật ở Liège

Ngày chủ nhật, hàng quán đóng cửa, hơn 400 người đã ghi tên chạy bộ hôm nay

Ông trưởng nhóm đang cổ động nhóm mình

Có người, mệt quá, leo lên lề, tiếp tục … đi chậm lại

Và cuối cùng là một xe cứu thương, phòng khi …

.

Nguyễn Huỳnh Mai – ảnh và chú thích

Con ruột Bí thư Bình Phước liên tục được bổ nhiệm

 

Một bài cũ, viết từ năm 2016, đăng lại

L’hérédité en politique: de Weber à Charaudeau

.

 

Nguyên Bí thư Bình Phước nói về việc con ruột liên tục được bổ nhiệm.

 

Đó là một vấn đề thời sự của tháng chín vừa rồi

http://thanhnien.vn/thoi-su/nguyen-bi-thu-binh-phuoc-noi-ve-viec-con-ruot-lien-tuc-duoc-bo-nhiem-746701.html

02:44 PM – 21/09/2016 Thanh Niên Online

 

Sáng 21.9, khi được hỏi về “dư luận xôn xao” việc ông Nguyễn Tấn Hùng (37 tuổi, Tổng giám đốc Công ty cao su Bình Phước) liên tục được bổ nhiệm, ông Nguyễn Tấn Hưng, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Bình Phước, nói: “Về mặt gia đình tôi các anh cứ tìm hiểu từ phía tổ chức Đảng, lãnh đạo Tỉnh ủy để làm rõ cho khách quan. Về mặt dư luận thì tôi chưa nghe, chưa biết”.


Qua câu đầu, Về mặt gia đình, các anh cứ tìm hiểu từ phía tổ chức Đảng, lãnh đạo Tỉnh ủy để làm rõ khách quan”, ông nguyên Bí thư Tỉnh ủy Bình Phước dựa trên tư cách thành viên của Đảng và Tỉnh ủy (groupe d’appartenance) để khẳng định tính chính thống – légitime –. Đây là một chính thống của cơ cấu bè phái (légitimité institutionnelle) chứ không phải chính thống vì đó là một sự kiện khách quan (légitimité objective) như ông nói. Tổ chức nào cũng bảo vệ lợi ích của thành viên. Max Weber đã nói về vấn đề này từ hơn thế kỹ trước.

Còn câu thứ nhì” Về mặt dư luận thì tôi chưa nghe, chưa biết” là một cách rất “cổ điển” – tức là thường được dùng – để … nói dối. Đoạn áp chót của bài này có bàn đến:

https://huynhmai.org/2014/05/06/noi-doi-trong-doi-song-va-tren-chinh-truong/

Ngoài ra, khi dư luận có khám phá ra những «bất thường», các chính trị gia lại nói dối thêm bằng cách chối, cho tới chừng nào không chối được nữa (“chưa nghe”, “không biết”, “chưa có báo cáo”, “sẽ tìm hiểu thêm”, …) . Ai có tố cáo thì phải mang bằng chứng. Có người chối giỏi đến nổi đối phương tin như thật hay sau cùng nản chí, bỏ cuộc, không tiếp tục đi tìm chứng cớ.

Charaudeau đã dành cả luận án tiến sĩ của ông cho vấn đề này.

Vấn đề cả họ làm quan ở nước ta khó mà … tuyệt tự – xin lỗi tôi chơi chữ một tí – ngày nào mà nói dối và cơ chế độc tôn vẫn còn là những phương thức bình thường của thực thể chính trị.

.

Nguyễn Huỳnh Mai

Tôi đi bộ (2)

Bốn viên sỏi trắng tôi mang về từ những lần đi bộ

Trong nghĩa trang, nơi tôi đi bộ, có những ngìôi mộ được chăm sóc thường xuyên, trang trí đẹp mắt

Những ô để tro của những người được hỏa táng

Một trong những ngì mộ cổ nhất ở đây: thời gian bào mòn cả bia đá

Ngôi mộ của một em bé, một thiên thần vụt đến rồi vội vã đi …

Và đây là đài tưởng niệm những chiến sĩ và nạn nhân của hai cuộc Thế chiến

 

Nguyễn Huỳnh Mai – ảnh và chú thích

Robot sẽ thay người trong sản xuất?

Một bạn trẻ hỏi tôi “Việt Nam ta đã sẳn sàng cho cách mạng 4.0 chưa ?”, xin trả lời gián tiếp, với những gì tôi biết, bên này.

Trong một số lĩnh vực, ở bên trời Âu, robot đã thay người.

Ở tiệm thuốc, robot xếp thuốc, làm thống kê mua vào bán ra, làm đơn đặt hàng, … người bán thuốc chỉ cần scan toa là món thuốc sẽ rơi vào rãnh dẫn từ kho đến quầy chổ khách hàng đang đứng, tất cả mất 20 giây.

Trong kỷ nghệ xe hơi, lắp ráp và thử độ bền lúc tai nạn, robot đã làm từ vài thập kỷ rồi.

Cũng trong kỷ nghệ xe hơi, tìm chỗ đậu, xe không người lái, …đang được ứng dụng ở nhiều nơi. Lille, một thành phố ở miền bắc nước Pháp, đã có những tuyến xe điện ngầm không người lái từ hơn 30 năm nay.

Các bệnh viện ở Bỉ bắt đầu có những robot tiếp đón bệnh nhân. Còn ở phòng phẫu thuật, robot mỗ chính xác và nhanh hơn bác sĩ. Một số robot còn có khả năng lấy những quyết định đột biến trong lúc mỗ nếu có vấn đề – chỉ cần programmer trước đó tất cả các đột biến có thể.

Tức là robot hóa làm nẫy sinh ra một số nghề mới. Cụ thể là nghề giáo đặc biệt – không phải dạy cho học trò nữa mà … dạy robot.

Ngoài ra, những công việc nặng, lặp đi lặp lại, robot làm thay người từ đây đến 2030. Một nhà máy sản xuất thực phẫm đóng hộp ở Bỉ vừa robot hóa, cho nghỉ việc hơn 100 nhân viên và thay thế bằng 40 robot.

Ngay cả viiệc trông trẻ, thay vì nhờ một cô baby sitter, các bậc cha mẹ hiện có thể nhờ một robot được huấn luyện để kể chuyện cho trẻ, canh giờ để bắt chúng ăn hay đánh răng rồi đi ngủ. Trẻ con có vẻ thích robot hơn các cô trông trẻ chỉ biết chúi mũi vào điện thoại di động.

Để dùng những con số cụ thể, nhiều tác giả cho biết là trong 12 năm tới đây, tức là đến 2030 như vừa nói trên, 30% công việc hiện được con người làm sẽ được tự động hóa. Còn 60% ngành nghề, cũng của khoảng thời gian sắp tới, hiện chưa hiện hữu.

Đó là một vấn đề tối ư quan trọng cho giáo dục.

Ở Bỉ, các trường dạy nghề, các Đại học, ngành nào cũng có thêm vào các môn về Công Nghệ thông tin. Ngay cho trẻ, Công Nghệ Thông tin cũng nằm trong chương trình Mẫu giáo từ gần mười năm nay.

Cách đây mấy năm, tôi cũng đã có bài “TIC thay sách giáo khoa”.

https://huynhmai.org/2018/02/17/tic-thay-sach-giao-khoa/

.

Một cách vĩ mô mà nói, phải chuẩn bị cho học trò đối mặt với thay đổi. Ta phải dạy cho chúng những tri thức trở thành.

Trong dấu ngoặc, giáo dục Việt Nam còn loay hoay dạy những tri thức từ chương, lặp lại, không khác thời lều chõng bao nhiêu.

Trong một bài cũ, tôi đã phân biệt các loại tri thức, từ tri thức lập lại, qua tri thức ứng dụng, tri thức làm, tri thức cách sống và sau cùng tri thức trở thành  (savoir restituer, savoir appliquer, savoir faire, savoir être, savoir devenir) 

https://huynhmai.org/2015/10/05/phan-loai-cac-kien-thuc/

.

Một cách cụ thể, theo nhiều nguồn, nhất là ODCE (tổ chức hợp tác kinh tế các nước phát triển), top 10 nghề vào năm 2030 sẽ là

1. Kiến trúc sư số. Họ xây những “tòa nhà ảo”. Đúng ra là những người có khả năng xây dựng thế giới ảo từ trang web tới những tiện dụng từ xa

2. Chuyên viên chăm lo người cao tuổi, việc này không robot nào làm được vì người già rất cần liên hệ có nhân ái 

3. Kỷ sư xây dựng những bộ phận của cơ thể cho y khoa ghép những bộ phận ấy hầu phát triển việc chăm sóc người bệnh – trong đó có kỹ thuật in 3D chẳng hạn

4. Chuyên viên y khoa nano, nhất là cho bệnh nhân có thể tự lo thuốc thang của mình

5. Nông dân chuyên trồng trên mặt bằng thẳng đứng – Diện tích đất có giới hạn – các mặt bằng thẳng đứng nhân gấp10, gấp 50 diện tích

6. Chuyên viên quản lý những dữ kiện không cần (vô dụng vì vũ trụ số thu thập đầy data, phải biết làm gì với những data không cần thiết)

7. Người kiểm soát khí hậu có khả năng thay đổi thời tiết theo nhu cầu

8. Người quản lý các avatars

9. Bác sĩ ngoại khoa chuyên về trí nhớ, giỏi về thần kinh học và có khả năng giúp duy trì trí nhớ hay chống sự già nua của não bộ bằng những can thiệp và thay thế các neuron chết.

10. Người thiết kế … trẻ con, có khả năng thay đổi các đặc thù của chúng, để giúp các bậc cha mẹ chọn chúng trước khi chào đời hay lúc chúng còn trong bụng mẹ. Nghề này có thể làm nhiều người … rợn tóc gáy vì là một nghề không khác gì phù thủy. Nhưng các nhà đạo đức sẽ … có đất dụng võ : họ sẽ nghiên cứu và đặt những giới hạn cho khoa học.

.

Nhưng cũng có những nghề mà robot không thể làm được

https://huynhmai.org/2017/03/11/nhung-cong-viec-ma-robot-khong-the-lam-duoc/

(Còn tiếp)

Nguyễn Huỳnh Mai

Tôi đi bộ …

Là một phụ nữ thuộc thế hệ cũ, của cái thời mà các cô, các bà phải “đi nhẹ, nói khẻ”, tôi rất ít khi chơi thể thao. Thế có nghĩa là tôi không biết bơi, chưa bao giờ cầm một chiếc vợt tennis, cưỡi ngựa hay trượt tuyết. Đừng nói tới chơi golf, tôi chống cái môn thể thao gây hao tốn đất đai và làm ô nhiễm môi trường này – để bảo vệ cỏ ở các green, thiên hạ dùng rất nhiều phân và chất hóa học chống cỏ dại.

Với tuổi đời, bất cứ người già nào cũng bị teo cơ. Y khoa bảo rằng sau lúc mãn kinh, cứ mỗi thập niên, trung bình một phụ nữ mất đi khoảng 20% – 30% khối lượng cơ của mình. Nhìn các cụ bà bên ta, thông thường các cụ gầy heo hắt, cứ như chỉ có da bọc xương…

Thế là bác sĩ bảo tôi phải vận động. Mỗi ngày 10.000 bước hay 30 phút đi bộ, mùa đông thì 30 phút đạp xe trong phòng…

.

Vạn sự khởi đầu nan”, tôi chần chờ và nói với nhà tôi “hôm nay em mệt, hôm nay em phải đi chợ, hôm nay em giữ cháu, …” – tức là đầy lý do để không phải bắt đẩu!

Nhưng cuối cùng tôi cũng bắt đầu. Nhà tôi lái xe cùng đi với tôi để cho tôi thêm can đảm.

Chúng tôi đổ xe gần nghĩa địa của làng nơi chúng tôi ở. Nhà tôi, từ đó, chạy bộ khoảng một tiếng đồng hồ.

Riêng tôi thong thả đi viếng nghĩa địa, chọn chỗ nào có nắng để đi.

Tôi đọc các tên trên mộ, với ngày sinh và ngày mất. Mộ cổ nhất hiện diện ở đây từ năm 1823, tức là lúc nước Bỉ còn thuộc xứ Hà Lan. Tôi nghiêng mình trước Đài kỷ niệm những chiến sĩ và nạn nhân của hai cuộc Thế chiến. Tôi tìm thấy mộ của vài người tôi biết tên. Tôi quan sát những biểu hiệu tình cảm thương tiếc của gia đình những người nằm dưới mồ. Trong số đó, cái biển thương tiếc của các bạn học cùng lớp của một thanh niên mất khi chưa tròn 18 tuổi làm tôi cảm động, …

Sau một vòng nghĩa trang, tôi trở về xe, mang máy tính ra … chơi để chờ nhà tôi.

Đọc giờ trên máy tính, tôi biết mình đã đi bộ trong 30 phút.

Không được quyền hái, dù là một cánh hoa dại, tôi nhặt, trên đường đi, một viên sỏi nhỏ, đánh dấu ngày đi bộ đầu tiên. Bao giờ chậu sempervivum của tôi đầy sỏi thì tôi sẽ cho sỏi vào một chậu khác

Nguyễn Huỳnh Mai