Skip to content

Một bảo vệ luận án Tiến sĩ tại Liège

Tháng Mười Hai 20, 2012

10.30 phút, đúng hẹn, ban giám khảo vào phòng R31, Institut Montefiore, an vị tại hàng thứ nhì trong giảng đường.

Trước đó, họ đã họp cùng nhau để bàn về giá trị luận án trên giấy mà họ đã nhận được, đọc và cho điểm từ trước.

Trong giảng đường, hơn 40 người cũng đã có mặt, kín đáo, chọn chỗ ngồi phía những hàng ghế cuối phòng. Cử tọa này phần lớn là các nghiên cứu sinh, nghiên cứu sư, giáo sư, … cùng ngành với thí sinh Tiến sĩ hôm nay. Cùng với vài người thân trong gia đình và vài bạn bè của ứng viên.

Sự kiện là một sự kiện khoa học chứ không phải là chuyện đùa. Thế nên thành ngữ tiếng Pháp “on entend même les mouches voler” – ta nghe cả tiếng ruồi bay – có thể được áp dụng ở đây. Tất cả yên lặng …

Vị chủ tịch Hội đồng giám khảo ngắn gọn chào mọi người và cho phép thí sinh trình bày luận án của mình trong vòng 50 phút.

Thí sinh trực tiếp giới thiệu tựa đề của công trình nghiên cứu  (An algorithm for the separation of two-row cuts) và đưa ra những ứng dụng thiết thực có thể của đề tài mình. Cụ thể, thí dụ vấn đề tổ chức tuyển dụng các giáo sự thực thụ và giáo sư trẻ với tất cả những khó khăn, hạn chế của luật pháp và của ngân quỹ. Làm thế nào tối ưu hóa các ràng buộc để đi tới giải pháp tốt nhất.

Tối ưu hóa, trên bình diện Toán học là đề tài của luận án. Ứng viên bắt đầu giải thích vấn đề lý thuyết trước khi đưa ra phần mới mà bản thân anh đề nghị mang tới.

Với những ảnh đèn chiếu (slides powerpoint)  minh bạch, có khi dùng hai hay ba màu khác nhau; có khi kèm thêm những đồ thị , nhưng hoàn toàn không một chi tiết “trang trí” để làm đẹp. Ở đây, ngay đến người trần mắt thịt cũng phải nhìn nhận là chuyện nghiêm trang, trọng nội dung chứ không phải chuyện …hoa lá cành. Rất là khoa học.

P1090265

Tất cả bằng tiếng Anh hoàn chỉnh – như thể ứng viên suốt đời đã nói tiếng Anh : rõ ràng, không có giọng ngoại quốc, không ê a vấp váp –

Mạch lạc, cấu trúc của phần trình bày có thứ tự, có tóm tắt phần trước khi cần chuyển sang phần sau, có kết luận. Nhìn ảnh đèn chiếu của mình nhưng cùng lúc không quên nhìn cử tọa để đi chậm hơn hay đi nhanh hơn tùy theo phản ứng mà thí sinh tiếp cận được.

50 phút sau, phần trình bày chấm dứt, thí sinh từ tốn cảm ơn cử tọa và thưa rằng anh sẳn càng trả lời các câu hỏi.

Cả phòng lúc này mới vở oà tiếng vỗ tay (theo tục lệ ở Đại học Liège, người ta chỉ vỗ tay khi Hội đồng giám khảo tuyên bố kết quả).

7 thành viên của Hội đồng giám khảo lần lượt đặt câu hỏi của mình, bắt đầu là người lớn tuổi nhất hay là người đi từ xa tới.

Trong dấu ngoặc, ở đây, 7  thành viên giám khảo gồm có 3 người Bỉ, của 3 Đại học khác nhau, và 4 người quốc tế đến từ Mỹ, Canada, Ý và Chi lê – những khoa học gia đầu ngành. Tất cả chi phí của họ được Đại học Liège hoàn lại nhưng họ không có thù lao.

Cuộc  “đối thoại” giữa giám khảo và ứng viên kéo dài hơn cả giờ. Cử tọa chăm chỉ  ngồi nghe. Lịch sự, Chủ tịch Hội đồng Giám khảo cũng cho phép cử tọa đặt câu hỏi cho ứng viên, nếu có câu hỏi. Nhưng khả năng này có lẽ chưa bao giờ được dùng tới trong ” lịch sử” : cũng dễ hiểu thôi,  phần đông cử tọa không đủ chuyên môn.

Sau phần “bảo vệ luận án” đó của ứng viên, Ban giám khảo rời giảng đường để họp kín, quyết định về số phận của ứng viên học vị Tiến sĩ.

Không có sự hiện diện của các giám khảo, bây giờ ứng viên mới có quyền “thở phào nhẹ nhỏm” vì “xong việc”. Bạn bè và gia đình vây quanh anh, “tếu”, “khôi hài” đủ chuyện để hạ nhiệt, thậm chí cô chị của ứng viên giả bộ đọc luận án của em và tìm ra, ở trang … “một cái lỗi to …bằng cái cột nhà, thôi chết rồi, thế nào Ban giám khảo cũng đánh rớt em cho mà xem”…

Nhưng kìa Ban giám khảo trở lại giảng đường, đứng thành hàng ngang trước mặt cả cử toạ và vị chủ tịch hội đồng giám khảo trịnh trọng đọc báo cáo của Hội đồng. Đại học Liège hôm nay có thêm một Tiến sĩ khoa học nữa và mọi người vỗ tay mừng. Các thành viên của Ban Giám khảo cũng chân tình bắt tay nghiên cứu sinh cũ, bây giờ thành gần như ngang hàng, và chúc vị tân Tiến sĩ nhiều thành tựu nữa trên con đường khảo cứu.

Thật vậy. bằng Tiến sĩ chỉ đánh đấu một đoạn đường. Trong trường hợp cụ thể này, vị tân Tiến sĩ hôm nay đang tiếp tục nghiên cứu hậu Tiến sĩ ở Đại học Padova, Italia, …

Không áo mão, không toge màu mè, hình thức, … một nghiên cứu sinh, có bằng Tiến sĩ thật đó, nhưng vẫn tiếp tục quảng đường mình đang đi.

Xin chúc tân Tiến sĩ đi nhiều, đi xa nữa và nhặt thêm được nhiều “sàng khôn” (đi một ngày đàng, học một sàng khôn – như thành ngữ ta vẫn nói).

Nguyễn Huỳnh Mai

.

Xin tâm sự thêm rằng tân tiến sĩ này là con út của tôi.  Sau Padova, cậu đã sang Waterloo, Canada và chưa biết sẽ còn đi đâu nữa hay không. Tôi bị trời …”đày”, đã mang thân sống tha phương, về già lại phải sống xa các con và các cháu –   chúng thành thân thật, cả ba đều xong Post Doc – hậu Tiến sĩ – ,  nhưng chúng ở  khắp bốn chân trời  …

Viết thêm ngày 23.05.2017 : Cậu Tiến sĩ này vừa được bổ nhiệm Research Assistant Professor ở ĐH Waterloo, Canada. 30 tuổi, có vợ và 1 con trai. Công danh sự nghiệp và đời tư của cậu có vẻ ỗn.

Advertisements

Đã đóng bình luận.