Skip to content

Học sử ?

Tháng Năm 4, 2013

Báo hôm nay cho tin  này :

http://vietnamnet.vn/vn/giao-duc/119712/noi-buon-tai-le-trao-thuong-hoc-sinh-gioi-su.html

Không tới 1% học sinh dự thi đạt được điểm giỏi sử.

Cách đây hai năm, một cán bộ có quyền đã cho rằng điểm thi môn Sử thấp là vấn đề của thời đại, bình thường thôi …

http://dantri.com.vn/c25/s25-503056/diem-su-thap-la-van-de-cua-thoi-dai.htm

Có thể vì ở xa, nhưng tôi hết sức lo lắng cho hiện trạng.

Học văn là tiếp thu cái đẹp của thơ của truyện, cái mỹ. Học khoa học để hiểu thế giới quanh ta, cái chân. Học khảo cổ học để biết quá khứ tổ tiên. Biết ta từ đâu đến để có thể định hướng đi tương lai. Học đao đức, học luật, … để sống với người trong xã hội, … Chân, thiện, mỹ là các giá trị của muôn thuở, ở mọi nơi.

Mấy dòng trên chưa nói hết ý của tôi. Vì nó còn thực dụng quá. Tôi học vì tôi thích học, vì cái thú, cái hạnh phúc mà sự học mang đến cho tôi. Vì tôi tự định nghĩa mình như thế này hay thế nọ. Cũng có thể vì, sâu xa hơn, tôi đã bị ảnh hưỡng bởi một «mẫu» người nào đó, một lý tưỡng nào đó.

Nếu tóm tắt câu trả lời tại sao điểm sử kém ở chỗ thiếu thực dụng của môn học thì có vẻ … thiếu đầy đủ.

Tất cả các nghiên cứu về những động cơ khiến giới trẻ, bên này, chọn ngành học thường cũng có lý do thực dụng (ra trường dễ kiếm việc làm, có khả năng lương cao), nhưng nó chỉ ở hàng thứ tư hoặc thứ năm. Trước đó là những lý do về sở thích, vì đam mê nội dung các môn học, vì lý tưỡng có ích cho xã hội, vì có thể nghiên cứu xa hơn, …

Mảnh bằng dùng để đi làm kiếm tiền sống nhưng tôi không thể … bán mình để nuôi thân vì triết lý mà nói, khi đã bán mình rồi thì còn thân đâu nữa mà nuôi ?

Dĩ nhiên, đó là một cách nói cực đoan.

Nước ta còn nghèo, «có thực mới vực được đạo», nhưng giáo dục là giáo dục cho tương lai. Trong 10, 20 năm tới, chúng ta sẽ giàu hơn. Chẳng nhẻ dạy cho cả thế hệ sau này chỉ đi theo cái kinh tế hay cái hầu bao và cúi đầu chấp nhận «à, học sử không ích lợi là lẽ dĩ nhiên» ?

Tôi không đưa ra thêm những con số ở Bỉ. Bỉ không phải là một kiểu mẫu, nhưng ở bất cứ nơi nào cũng có những người đam mê vô vụ lợi. Họ thích lịch sử (ngay ở những thôn quê hẻo lánh bên Pháp cũng có những nhóm thảo luận về Sử, gặp nhau thường xuyên để bàn về đệ nhị thế chiến và vấn đề người Do thái chẳng hạn), đam mê cỗ ngữ (viện Nôm lớn nhất thế giới, với anh Balaban, nằm ở Mỹ), đam mê triết (cảm ơn anh gs. Bùi văn Nam Sơn và Trò chuyện Triết học trên báo Saigon tiếp thị cách đây không lâu) hay khảo cổ học (cảm ơn chị Ts Hậu khảo cổ và loạt bài «Đi tìm trong đất…»), …

Một cách dữ dội, tôi có thể gây phẩn nộ : «học Toán để làm gì nhỉ ? Nói cho cùng, một giải Field cũng chỉ có 15.000 đô la canada – mà hi vọng được giải lại rất mong manh» Thế nhưng vẫn có những nhà bác học quên ăn quên ngủ để nghiên cứu và tìm tòi .

Về lịch sử, Trịnh công Sơn đã nói về Gia tài của mẹ

Một ngàn năm nô lệ giặc tầu
một trăm năm đô hộ giặc tây
hai mươi năm nội chiến từng ngày
gia tài của mẹ, để lại cho con
gia tài của mẹ, là nước Việt buồn

Tại sao ta thích nhạc Trịnh mà không chủ ý tới «message» (thông điệp) của nhạc sĩ ?

.

Về nữ quyền, biết bao lần tôi đã đưa thí dụ của Hai bà Trưng, bà Triệu như những người mở lối cho việc xây dựng bình đẳng giới.

Thật vậy, ở cái thời mà quan niệm còn chủ trương «Nam ngoại nữ nội» đàn ông lo việc bên ngoài, đàn bà lo tề gia nội trợ, một cách phân công để xã hội sinh hoạt hài hòa (bên trời Âu, cũng thế cho tới Talcot Parsons, thế kỷ XX). Nhưng bên ta, ngay từ thế kỷ I đầu Công nguyên, ta đã có câu «giặc đến nhà đàn bà cũng đánh»

và Hai Bà Trưng Bà Triệu đã là những mẫu đi tiên phong trong phong trào giải phóng phụ nữ.

.

Không học lịch sử thì làm sao rút được những bài học từ lịch sử và tránh những chiến tranh, những tàn sát, diệt chủng đã xảy ra trong quá khứ ?

Nếu quả thật ở Việt Nam thế hệ trẻ hiện không thích Sử, có lẻ ta phải đặt câu hỏi sâu hơn và tìm giải pháp.

Nguyễn Huỳnh Mai

Advertisements

Đã đóng bình luận.