Bỏ qua nội dung

Não bộ và “chìa khóa hóa học” trong tình yêu

Tháng Mười Một 4, 2013

La chimie de l’amour ou les rôles des hormones et des neurotransmetteurs dans l’amour et les sentiments.

/

Bài này đã đăng ở đây :

http://dantri.com.vn/giao-duc-khuyen-hoc/nao-bo-va-chia-khoa-hoa-hoc-trong-tinh-yeu-798671.htm

.

Không thể nào giải thích tình yêu hay gắn bó chồng vợ bằng những giải thích đơn lẻ. Tình yêu không là một hiện tượng thuần sinh học, thuần tâm lý hay thuần xã hội . Tất cả những yếu tố đó, và nhiều yếu tố khác nữa, làm nẩy sinh cú sét tình ái, duy trì nếp ấm gia đình và hạnh phúc lứa đôi.

Bài này chỉ bàn đến một khía cạnh của hiện tượng, theo những giải thích của một nhà thần kinh học.

Hệ thống thần kinh không những đóng một vai trò tối quan trọng trong sinh hoạt của cơ thể.

Con người hoàn thiện những cảm xúc và những tình cảm của mình cũng nhờ vai trò huyền diệu của não bộ.

Phải đợi tới thập kỷ 1980, các nhà sinh học chuyên về thần kinh mới đưa ra ánh sáng diễn biến trong não ta khi ta yêu nhờ những nghiên cứu về các chất dẫn truyền thần kinh (neuro-transmetteurs) và nhờ những kỷ thuật của máy quét xạ từ (scanner à positon).

Hiện ta đã có bằng cớ là phần não lim bic điều khiển các xúc động tình cảm với bảy hay tám chìa khóa hóa học và từ đó các tế bào thần kinh «đối thoại» với nhau, tạo ra cảm xúc.

Các chìa khóa này giúp ta giảng nghĩa được, tuần tự, những hiện tượng đi từ lần đầu gặp gỡ đối tượng, những cảm xúc khởi thủy, tiếng sét tình ái rồi sau đó sự đam mê, sự chung thủy cho đến các thói quen hàng ngày của cặp đôi từ lâu năm.

Cấu trúc của tình cảm và xúc động được đưa ra ánh sáng và ta có thể quan sát như một chuỗi gồm các sự kiện như sự quyến rũ, lòng ham muốn, sự nhớ thương khi đối tượng yêu đương vắng bóng, nhiệt quyết yêu đương, nhu cầu sinh lý, sự ganh tị và cả sự lên đỉnh khi yêu nhau.

Tất cả đều được khởi động, tiếp tục điều hành, kết thúc bằng những trao đổi hóa học giữa những tế bào thần kinh với nhau dưới sự kích thích của các vi dấu hiệu điện (micro signaux électriques), những dấu hiệu nhỏ đến nổi ta hoàn toàn không ý thức được.

Tình yêu tuần tự đi qua ba giai đoạn, tối cần thiết cho sự sinh con đẻ cái : sự gặp gỡ giữa nam và nữ đi đến nhu cầu sinh lý, tình yêu lãng mạn và sự đam mê để sau cùng, sự chung thủy cho tình yêu trường cữu và để cùng nhau lo cho con cái.

Ba giai đoạn này được thực hiện là nhờ nhiều «chìa khóa hóa học»: chất adrênalin , noradrênalin, dopamin , oxytôxin, sêrotonin, endorphin, vasopressin, và anađamid.

Trước nhất, khi gặp đối tượng, sự lôi cuốn hay nặng hơn tiếng sét ái tình được tạo ra bởi một tình thế căng thẳng, một loại stress, một «cơn bão trong não» gây ra bởi adrênalinnoradrênalin. Hai chất này cho ta căng tràn khả năng, sẳn sàng hành động. Ta đã gặp và chọn đối tượng, tình yêu được thiết lập.

Chất dopamin tiếp đó huy động năng lực của ta và làm cho ta có hứng và có nhu cầu sinh lý với người yêu. Đam mê là ở giai đoạn này.

Sau đó, khi liên hệ bình thường hóa rồi thì những cử chỉ trìu mến dịu đàng cho nhau sẽ chế tạo ra oxytôxin cho cả hai, giúp cặp đôi thoải mái tin cậy nhau, bớt căng thẳng, trung thành với nhau.

Sau giai đoạn tình yêu đam mê, chất sêrotonin làm giảm đi phần nào những đam mê ban đầu, hạn chế những dopamin có thể làm ta quá độ.

Cũng bởi những quá trình hóa học, mỗi lần lên đỉnh khi ân ái để lại trong não ta một ấn tượng đẹp cho ta tiếp tục có nhu cầu sinh lý – vì cứu cánh của tình yêu, trong sinh học, là để sinh con đẻ cái bảo vệ sự trường tồn cho giống nòi –

Những hoóc môn sảng khoái đó là endorphin, sêrotonin và anađamid – một loại ca na bis tự nhiên của não.

Dĩ nhiên, khởi thủy, nhu cầu và đam mê tình ái nằm trong bản năng của loài người. Quá trình đó có thể giải thích được bằng các tác dụng hóa học của các hoóc môn ta vừa kể trên. Nhưng quá trình này đi kèm với những hiện tượng văn hóa xã hội . Tình yêu, cấu trúc gia đình, … thêm vào để tô vững cho cuộc sống lứa đôi.

Trong suốt cuộc sống lứa đôi này, kích thích tố vasopressin và hoóc môn oxytôxin mà ta đã bàn ở trên tiếp tục ảnh hưởng làm cho hai người yêu nhau tiếp tục gắn kết với nhau.

Nguyễn Huỳnh Mai

Sách tham khảo : Sablonnière B., La chimie des sentiments. NXB Gawsewitch Jean-Claude,2012.

Advertisements

From → Khoa học

Đã đóng bình luận.