Skip to content

Xã hội học vĩ mô và xã hội học vi mô ?

Tháng Mười Hai 10, 2013

Macro-sociologie et micro-sociologie, un texte écrit à la demande d’un jeune lecteur.

Một bạn trẻ hỏi tôi thuộc «khuynh hướng» nào giữa … hai bờ ngăn cách đó.

Tôi xin thưa là cả hai. Tôi không có một đời nghiên cứu, không có một thư mục đồ sộ để có thể nói rằng đại đa số các công trình của tôi thuộc về vĩ mô hay thưộc về vi mô.

Khi, năm 1975, tôi nghiên cứu về những người đi dạo trong rừng khuôn viên Đại học ở Sart Tilman, tôi đặt trọng tâm trên vĩ mô, nghiên cứu tổng thể những người đi dạo, những gì họ làm trong campus, những gì họ cần, … chứ không chú trọng đến cá nhân X, Y, hay Z và hành trình đi dạo của cá nhân đó.

Thế nhưng sau đó ít lâu (1992), khi nghiên cứu về những bệnh nhân bị chứng ngừng thở lúc ngủ và cuộc sống của họ trong xã hội tôi đã chú trọng cho từng trường hợp để rồi sau cùng thận trọng đưa ra vài kết luận tổng thể.

Xã hội học vĩ mô nghiên cứu hệ thống tổ chức của xã hội, các vấn đề liên quan đến cả tập thể cộng đồng rộng. Cũng như một tấm ảnh chụp từ trên cao, nhà xã hội học vĩ mô không cho thấy các chi tiết. Mỗi cá nhân trong cộng đồng được nghiên cứu như một thành viên của cộng đồng, không như một diễn viên đặc biệt với một cá thể riêng. Cấu trúc xã hội, cấu trúc gia đình, phận sự của gia đình, sự bất bình đẳng xã hội, văn hóa và những tiến hành xã hội hóa hay kiểm soát xã hội, … là những đề tài của xã hội học vĩ mô.

Trong đường hướng đó, đại đa số các nhà xã hội học tiên phong như Durkheim, Weber, Parsons, cả Marx nữa và cả Levi-Strauss là những nhà xã hội học vĩ mô. Bourdieu mà tôi tôn kính cũng thuộc vĩ mô. Trừ tác phẫm La Misère du Monde mà ông và cộng sự cho ra đời trong những năm 1990.

Georges Campioli khi nghiên cứu về những đứa trẻ con thợ mõ người Ý, nhập cư ở Bỉ nhưng học đến nơi đến chốn và tốt nghiệp Đại học, Georges Campioli nghiên cứu vi mô.

Xã hội học vi mô như một bức tranh cận cảnh, cho ta thấy nhiều chi tiết, zoom trên cá nhân hay một nhóm nhỏ, xã hội ở đó như bối cảnh, làm sườn, … Bối cảnh hiện hữu nhưng tĩnh. Cá nhân mới động. Cá nhân có thể, trong bối cảnh xã hội, sáng tạo cách riêng để sống, hòa hợp với xã hội hay làm thay đổi, dù chỉ thay đổi có giới hạn, xã hội. Các liên hệ giữa cá nhân và hệ thống được nghiên cứu ở đây. Hệ thống không ở vị trí áp đặt và cá nhân chỉ tuân thủ như trong quan niệm và cách làm của xã hội học vĩ mô

Thống kê cho ta thấy tỉ lệ học sinh tốt nghiệp trung học chẳng hạn – xã hội học vĩ mô – nhưng trên bình diện cá nhân, mỗi học sinh xoay sở thế nào, với gia đình, với trường học, với bản thể của mình, … để tốt nghiệp trung học – đó là chuyên môn của xã hội học vi mô.

Tương tự như thế, sự thừa kế vị trí xã hội của cha mẹ thuộc xã hội học vĩ mô. Nhưng có những cá nhân, hiếm hơn thật, vượt qua số phận xã hội và thành đạt. Nghiên cứu quá trình thành đạt của những cá nhân đó là công việc của xã hội học vi mô.

Boudon, Van Haecht, Kaufmann, Pinson, … là những nhà xã hội học vi mô.

Vĩ mô và vi mô đồng hành để cho ta cái nhìn tổng thể cả xã hội.

Advertisements

From → Xã hội học

Đã đóng bình luận.