Skip to content

Chấm phá vài nhân vật xung quanh tôi (2)

Tháng Sáu 2, 2014

Suite de “esquisse de quelques portraits des gens qui vivent autour de moi”. Cette fois, c’est l’histoire de Ludmila, Marie et José.

.

hay là chuyện giai cấp xã hội ứng dụng.

.

Ludmila

Cuộc đời cho nhiều bất ngờ. Tôi quen Ludmila nhờ bộ phận hậu cần của bảo hiểm sức khỏe.

.

Số là cách đây nhiều năm, một lần, khi ở bệnh viện về, tôi còn yếu chưa thể tự mình nấu ăn và quét dọn nhà cửa, Ludmila được gửi đến phụ tôi các việc lặt vặt đó. Và chúng tôi giữ liên hệ, thỉnh thoảng Ludmila vẫn đến nhà tôi chơi, hai chị em uống tách trà, bàn chuyện trên trời dưới biển.

.

Giáo viên Lý Hóa ở Nga, đầu thập kỷ 90, Ludmila cùng chồng và hai con di cư sang Bỉ, thăng trầm, học tiếng Pháp, làm tất cả mọi việc có thể để kiếm sống và cuối cùng khi hai con tự lập, bà ghi tên học nghề trợ tá y khoa, giúp người già và người bệnh ở nhà họ. 600 giờ lý thuyết, cho một phụ nữ gần 50 tuổi, bà đã phải cố gắng lắm mới theo nổi. 600 giờ thực hành, bà vượt ải xong và tôi là một trong những khách hàng đầu tiên của bà kỳ đó.

.

Hai con của Ludmila, một em là thợ uốn tóc, em kia là thợ điện. Chồng của Ludmila hiện thất nghiệp từ hơn hai năm rồi. Sáu mươi tuổi, ông hết hi vọng tìm được lại việc làm, nhưng ông được trợ cấp thất nghiệp khoảng 900 euros/tháng. Gia đình Ludmila như vậy thành «mẫu» điển hình của … giai cấp hạ lưu ở Bỉ.

Hạ lưu là một cách nói ngắn gọn – trong khuôn khổ phân giai tầng xã hội với ba giai cấp.

.

Hiện ở Pháp Bỉ, có nhiều cách phân chia giai tầng. Thường thì từ hai mươi năm nay các nhà xã hội học dựa trên các nhóm nghề nghiệp và xã hội. Ba hay chín giai tầng, theo kiểu của Warner (thượng, trung hay hạ lưu rồi trong mỗi giai tầng lại chia làm ba nữa). Hay cổ áo xanh, giai cấp thợ thuyền làm việc bằng tay chân, và cổ áo trắng, giai cấp làm việc bằng trí óc, như hồi Mills tả cách đây cả thế kỷ không còn được dùng như tiêu chí chia hạng phân tầng.

.

Nhưng phân biệt giai tầng thế nào đi nữa thì Ludmila thuộc vào giai tầng không giàu sang, không ở nhà trong khu biệt thự hay đi nghỉ hè ở những nơi mà chỉ có dân nhiều tiền bạc mới dám đến…

Thế nhưng Ludmila cũng đã mua nhà riêng (nhà có hai phòng ngủ). và hai vợ chồng cũng có xe hơi…

.

Bà vẫn tiếp tục đi chăm sóc người già người mới ở bệnh viện về, … Mỗi tháng lương bà chỉ khoản 500 euros (vì bà làm bán thời gian nhưng cộng với trợ cấp thất nghiệp của chồng, hai ông bà đủ sống). Bà bám việc làm giao tiếp với khách hàng rất vui, lại được cảm tưởng có ích cho đời, bà nói.

.

Marie vốn là một giáo viên trung học phổ thông. Tức là một người đã học năm năm Đại học và có bằng sư phạm. Thế nhưng vào năm 45 tuổi, sau gần 20 năm đi dạy, Marie bị bệnh, nghỉ làm, sống nhờ bảo hiểm xã hội, chuyện gia đình lâm vào chỗ khó xữ, Marie ly dị với chồng, hai con, đứa đầu ra chuyên viên IT, đứa kế, lớn lên trong khủng hoảng giữa cha mẹ, bỏ học sau 18 tuổi, rồi làm nghề tay chân, sống với lương tối thiểu.

.

Nhờ cha mẹ để lại cái nhà, Marie không tốn tiền thuê, nhưng hiện với trợ cấp bảo hiểm xã hội, Marie phải tằn tiện lắm mới đủ sống.

.

Trường hợp của Marie cho thấy là dù có bằng Đại học đi nữa, thời thế hoàn cảnh cá nhân vẫn có thể cho ta một vị trí xã hội thua kém nhiều người. Marie không thuộc hạng thân hào nhân sĩ ăn trên ngồi trước như Jacques, Paul hay Béatrice mà tôi đã tả hôm trước.

.

Dù có bằng Đại học nhưng bỏ việc làm từ hơn 10 năm, Marie thành «mất chỗ đứng» không những chỗ đứng xã hội mà chỗ đứng văn hóa nữa. Bà hết đọc sách, cả ngày chỉ xem TV. Để «quên» biến cố ly dị với chồng, bà uống rượu và thành nghiện lúc nào không hay…

.

José là một người  thợ lau kính. Gần 70 tuổi nhưng vì cưới vợ, lần thứ nhì, trể nên con của ông mới 16 tuổi. Lương hưu không đủ nuôi gia đình, José vẫn thỉnh thoảng … leo thang cao, lau kính, làm thêm để đủ chi tiêu. Tôi là một khách hàng của José.

Nếu nhìn phiến diện thì José cũng có xe hơi, xe to hơn cả xe của tôi …

.

Ludmila, Marie và José không thuộc hàng nghèo khổ, vô gia cư, hay phải sống nhờ cứu tế xã hội. Nhưng trong một xã hội giàu,  họ thuộc vào hạng kém may mắn, không được ưu đải –  défavorisés –  tuy không bị loại trừ hay cho ra ngoài xã hội – marginalisés – .

.

Nguyễn Huỳnh Mai

Advertisements

Đã đóng bình luận.