Skip to content

Xã hội học ứng dụng vào quản lý ?

Tháng Chín 9, 2014

Utiliser la sociologie dans la gestion de la cité ?

.

Bài này đã lên trang Dân Trí ở đây:

http://dantri.com.vn/dien-dan/doi-dieu-ve-xa-hoi-hoc-ung-dung-941353.htm

.

Vai trò của xã hội học trong quản lý là câu hỏi tôi thường nhận được từ phía độc giả. Có thể vì mỗi một trong chúng ta đều có nhu cầu cần giải mã các hiện tượng xã hội trước một số «quá độ» của xã hội – bạo lực tăng, cướp của giết người, vô cảm càng ngày càng thành bình thường, liên hệ xã hội giảm, mất đoàn kết, lao xao trong các bậc thang giá trị đạo đức, … Những hiện tượng này tiếng Pháp gọi là anomie, déliance, déviance – thiếu kỷ cương, mất chất keo liên kết người với người, lệch chuẩn,… Muốn «chữa trị» thì cần tái cấu trúc, tái liên hệ, tái xã hội hóa…restructuration, reliance, resocialisation, …

Nhưng xã hội học không là món thuốc vạn năng. Vã lại, xã hội học không ở đó để làm công cụ cho các nhà quản lý.  Khoa học độc lập với chính trị.

Dĩ nhiên, các nhà quản lý có thể dùng những kiến thức hay thành quả của các nghiên cứu xã hội học để quản lý. Và để quản lý một cách khoa học. Nhưng đó là điều kiện cần chứ chưa đủ.

Cần vì nếu trước khi chữa bệnh, một bác sĩ cần chẩn bệnh, biết rỏ căn nguyên để trị bệnh thì trước khi quyết định một chính sách cũng thế. Người quản lý cần biết rõ hiện trạng xã hội và tiên đoán những phản ứng của xã hội khi chính sách nào đó đi vào áp dụng.

Nhưng một bác sĩ còn cần có khả năng về các phương pháp chữa bệnh – dược, hóa trị, tâm lý hay vật lý trị liệu,.. . Người quản lý cũng cần có tài quản lý nữa. Tài đó thuộc về khoa học chính trị chứ không phải là khoa xã hội học.

Bác sĩ hay chính trị gia còn cần cái tâm: lòng yêu người, lấy giá trị đạo đức làm đưốc sáng soi đường, quên mình tận tụy với nghề, … Đó là khía cạnh triết lý của … nghề nghiệp, kể cả nghề quản lý quốc gia.

Xã hội học gia cũng không là người … lên mặt dạy đời. Nhưng ông hay bà ấy có thể ở đó để điểm mặt chỉ tên các hiện trạng … «bất bình thường» – chữ bất bình thường ở đây được để trong dấu ngoặc vì bình thường hay không là còn tùy theo định nghĩa của xã hội.

Hãm hiếp, giết người, ô nhiễm môi trường, những cái chết vô nghĩa của các sản phụ lúc vượt cạn hay của trẻ sơ sinh lúc tiêm chũng, cách dạy học nhồi nhét, … là những hiện tượng có thể được xem như déviance – bất bình thường – ở mọi xã hội ở thế kỷ thứ XXI.

.

Vài góc nhìn «méo mó nghề nghiệp» về hiện trạng xã hội Việt Nam ?- với tất cả thận trọng của một người ở xa –

Tôi chỉ có thể nói là trong khi ở trời Âu, từ những năm 1990, người ta … xén đầu – tức là bỏ các tầng ở phía trên – các cao ốc để cho mật độ dân cư ở các khu phố nhà ở rẻ tiền xuống thấp hơn, để tỉ lệ phạm tội ít hơn và để dân tình sống tốt hơn, … thì bên ta ồ ạt xây nhà cao tầng, càng cao càng tốt , rồi các nhà đầu tư tha hồ vẽ rồng vẽ rắn để bán các căn hộ chung cư. Ta sẽ … hái kết quả trong vài thập niên tới.

Tôi cũng có thể kể thêm vào là quá trình phát triển đô thị cần những dự đoán dài hạn để tổ chức hạ tầng, tăng các cơ sở y tế và giáo dục, … để cho dân an cư lạc nghiệp  chứ không để tự phát được rồi mạnh ai nấy sống và đi đến hổn loạn. Ngập lụt ở các thành phố lớn, quá tải giao thông, thiếu nhà trẻ, trường học, … là những cái bất bình thường hiện thời. Từ đó có thể đẩy đưa tới nhiều hệ lụy mà tỉ lệ phạm tội, nhất là tỉ lệ phạm tội ở giới trẻ, là một thí dụ khó chấp nhận.

Thí dụ thứ ba, về hội nhập toàn cầu thì rất cần bảo tồn và xây dựng bản thể văn hóa. Để không thành … lai căng. Ta hiện dùng minh họa, trên các báo, bằng những ảnh của người da trắng mũi cao. Đó rõ ràng là sự nhập cảng một cách vỏ đoán các khuôn mẫu ngoại lai. Kết quả là dân ta ồ ạt đi nhuộm tóc, nâng mũi, tắm trắng, … và những tiêu chỉ về sắc đẹp bị thay đổi rất nhanh ! Văn hóa truyền thống bị áp đảo. Mặc kệ những hậu quả sau này.

Nói về sắc đẹp, có lẻ phải nói thêm về vị trí của phụ nữ trong xã hội. Từ hai mươi năm nay, phụ nữ ta, ít nhất là qua báo chí, càng ngày càng biến thành những vật dụng giới tính – objet sexuel- . Các người đẹp không ngần ngại trút bỏ xiêm y, dùng thân thể mình như phương tiện để tiến thân. Các cuộc thi sắc đẹp chen chân vào các trường học (trường học vốn là thành lũy bảo vệ các giá trị đạo đức), …Như thế thì làm sao bảo tồn gia đình, giáo dục giới trẻ và đảm bảo thuần phong mỹ tục?

Ngay tới ở trời Âu, «tiến bộ» và «giải phóng phụ nữ» từ hơn nửa thế kỷ rồi, người ta vẫn chống việc vật thể hóa phụ nữ.

Hãm hiếp, ấu dâm, mại dâm, … có thể là hậu quả của việc vật thể hóa phụ nữ.

Giáo dục rất cần cho phát triển xã hội, cho kinh tế. Đành rồi. Nhưng giáo dục là một vấn đề triết lý căn bản: trẻ có quyền được đi học và hạnh phúc ở trường học. Thế nhưng từ hai ba thập niên, ta vẫn hô hào cập nhật hóa giáo dục, cải tổ giáo dục, cải tổ toàn diện giáo dục. Kết quả, hiện ta đang lo việc tổ chức kỳ thi quốc gia cho 2015, vừa để tốt nghiệp trung học phổ thông vừa để tuyển sinh vào đại học. Cải tổ thi cữ trước nhất, mà vẫn chưa định nghĩa tại sao học? Ta vẫn chưa cải tổ chương trình và phương pháp sư phạm, …Hậu quả thấy trước là gì ? Học tiếp tục là học để đối phó, học để thi!

.

Tại sao các chính trị gia bên nhà không dựa trên hiểu biết của xã hội học để quản lý ?

.

Có thể vì họ ngộ nhận về khả năng hiểu biết về xã hội ? Có thể vì họ bị bó buộc bởi đường lối của tập thể ? Có thể vì họ chủ quan và quản lý duy tâm ?

.

Trong tất cả mọi trường hợp, một số nhà quản lý chuyên môn …nói dối. Các lập luận thường được đưa ra là: chưa có báo cáo, chỉ mới nghe dư luận, không thuộc lĩnh vực của tôi, cách làm này là theo một số nước trên thế giới đấy, không có bằng chứng, đó là lỗi của người tiền nhiệm, …

https://huynhmai.org/2014/05/06/noi-doi-trong-doi-song-va-tren-chinh-truong/

Phải nói thêm là hiện ta có rất ít khảo sát và nghiên cứu xã hội học (hay là những nghiên cứu này không được công bố vì thuộc diện bí mật quốc gia?).

Nguyễn Huỳnh Mai

Thêm vào:

Chính sách thi  tốt nghiệp THPT và vào ĐH áp dụng từ 2015 chỉ gồm ba môn bắt buộc và một môn tự chọn sẽ “mở cửa” cho học lệch. Các em sẽ chỉ học những môn sẽ thi và từ đó quên đi chủ đích học làm người của THPT !

Advertisements

Đã đóng bình luận.