Bỏ qua nội dung

Mô hình bác sĩ gia đình không thành công?

Tháng Mười 23, 2014

Bài này đã gửi về Dân Trí và có thể đọc được ở đây :

http://dantri.com.vn/dien-dan/tiec-cho-mo-hinh-bac-si-gia-dinh-986281.htm

Phiên bản dưới đây có cập nhật thêm phần lý thuyết, khoảng 300 chữ.

5 phòng khám, 7 tháng, tiếp nhận 9 bệnh nhân là tựa đề bài báo hôm nay, 22.10.2014, nói lên sự thất bại của mô hình bác sĩ gia đình

http://dantri.com.vn/suc-khoe/he-thong-bac-si-gia-dinh-7-thang-tiep-nhan-9-benh-nhan-985933.htm

.

Mô hình bác sĩ gia đình rất có ích. Đó là hình thức y tế săn sóc con người một cách toàn diện chứ không chỉ săn sóc một bộ phận của cơ thể đang bị bệnh. Chi phí lại rẻ hơn chi phí của các bệnh viện. Rẻ hơn về tiền bạc, về tâm lý và cả xã hội nữa (coût financier; psychologique et social). Tức là tiện lợi đủ mọi bề.

Bác sĩ gia đình gần gũi với người bệnh, lại giúp giảm tải cho các bệnh viện.

Một bác sĩ gia đình đủ khả năng để trị và chăm lo các bệnh thông thường, chăm sóc trẻ em, người già và theo dỏi  thai kỳ của các bà mẹ trẻ.

Nhưng cộng đồng chưa biết rõ vai trò của bác sĩ gia đình.

.

Cách đây hơn bốn năm, có đề nghị ( trong khuôn khổ một cộng tác khoa học giúp Việt Nam đào tạo bác sĩ gia đình)  làm một nghiên cứu – hành động, recherche-action, để giới thiệu mô hình bác sĩ gia đình với cộng đồng dân chúng đồng thời mời cộng đồng này hợp tác, gây ra một loại đồng tình dân chủ – cộng đồng sẽ tham dự mô hình mới vì biết rõ lợi ích của nó – Như thế sẽ bảo đảm tốt hơn sự thành công cho mô hình bác sĩ gia đình.

Chi phí cho nghiên cứu này, nếu thực hiện, nằm trong ngân quĩ được tài trợ của  hợp tác khoa học nói trên.

.

Đề nghị này đã không được theo vì bị xem như không cần thiết (!).

.

Một chút lý thuyết

.

Nghiên cứu-hành động là một nghiên cứu trong đó đối tượng nghiên cứu vừa có vai trò đối tượng của nghiên cứu , vừa là “diễn viên” cho một “chính sách” hay “mô hình”  hoặc “cách làm việc” mới mà người quản lý đề nghị.

Một nghiên cứu hành động theo đuổi ít nhất là bốn chủ đích:

. tìm hiểu thêm nhu cầu của dân tình cho vấn đề thực tiển đang nghiên cứu

. giới thiệu mô hình mới đang dự trù

. quan sát và thu thập phản ứng của dân tình trước mô hình vừa trình bày

. để sửa đổi, nếu cần, mô hình dự trù hầu  thích hợp hơn với nhu cầu và phản ứng sơ khởi của dân tình cho vấn đề này.

.

Nghiên cứu-hành động về Bác sĩ Gia đình vừa nói trên, nếu có thực hiện, sẽ  nhắm đối tượng là các hội đoàn phụ nữ, các hội đoàn người cao tuổi và các đại diện chính quyền sở tại. Các đối tượng này không trả lời đúng những tiêu chỉ về thống kê  về tính đại diện của mẫu – nhưng đối tác về phía ta bảo rằng không thể làm khác hơn. Cuối cùng nghiên cứu này cũng đã bị … canceled !

.

Ngoài nghiên cứu-hành động, ở Bỉ, chúng tôi còn có “kịch-hành động”, “hội họa-hành động”, … những sinh hoạt cộng đồng với sự góp sức của các nhà xã hội học, trong các chương trình giáo dục kiến thức y khoa thường thức, kiến thức luật khoa, bảo vệ môi trường, …Chung chung, các chương trình này đạt được nhiều kết quả. Tức là “ngừa” được những thất bại có thể.

.

Vai trò của các xã hội học gia trong các nghiên cứu-hành động, kịch-hành động, … ?

    – xác định rõ cộng đồng liên hệ (public-cible) với những dữ kiện đã có hay, nếu cần, bằng một nghiên cứu hoàn chỉnh

    – tùy theo đặc thù của cộng đồng này mà dự trù phương hướng áp dụng hay phương hướng thực hiện  thích hợp cho “hành động”

    – góp sức trình bày “đề án”  trước cộng đồng,  theo phương thức  tốt nhất (đây là phần hành động)

    – quan sát phản ứng của cộng đồng trước “đề án” (trong giai đoạn hành động)

    – ghi nhận, trung thành nhất và khách quan nhất tất cả những phản ứng ấy của cộng đồng

    – làm việc với các tác giả của “đề án” để sửa đổi hoàn chỉnh đề án sau đó

    – cuối cùng, “thử lại” tính cách … hoàn chỉnh của đề án trên một mẫu  – có tính đại diện, theo những luật của môn thống kê  –  cộng đồng liên hệ.

Để có thể hoàn thành các thao tác này, xã hội học gia phải có một vốn liếng vững chắc về đề tài, thấu đáo môi trường nghiên cứu, giỏi quan sát các đối tượng trong quá trình nghiên cứu và hành động. Thông thường một nghiên cứu hành động cần sự cộng tác của một tập thể nhiều xã hội học gia, nhất là ở giai  đoạn quan sát các phản ứng của cộng đồng.

.

Nhiều quyết định của người quản lý có thể làm thay đổi đời sống, cách sinh hoạt, … của dân tình.

Để có thể bảo đảm tính thích hợp của phương án, sự đồng thuận của dân tình và hiệu quả của chương trình dự trù, một nghiên cứu-hành động rất cần.

Cá nhân người viết bài này đã tham gia vào hai nghiên cứu-hành động. Nghiên cứu đầu tiên, cách đây hơn 40 năm, cho việc biến đổi  một số đường ở trung tâm thành phố thành chỗ đi bộ. Nghiên cứu thứ nhì,  đầu những năm 2000,  có chủ đề “cách phân loại các rác thải và làm ba thùng rác cho mỗi nhà” .

.

Nguyễn Huỳnh Mai

Addendum

Bài này, về thiết kế đô thị ở  thành phố HCM:

http://tuoitre.vn/tin/chinh-tri-xa-hoi/20141006/dung-dat-nguoi-dan-vao-the-da-roi/654544.html

cho thấy là nếu một nghiên cứu hành động đã được tổ chức thì rất có thể sự đồng thuận của dân tình đã cao hơn.

Một nghiên cứu hành động ở đấy sẽ có vai trò vừa thông tin cho dân, vừa chuẩn bị dân trước sự việc, lại vừa có thể thu lượm được ý kiến của dân tình để uyển chuyển tổ chức việc thiết kế hay tái thiết kế thành phố một cách tốt đẹp nhất.

Advertisements

Đã đóng bình luận.