Bỏ qua nội dung

Bạo lực trong gia đình ? Bạo lực trên phụ nữ

Tháng Mười Một 11, 2014

La violence dans la famille – A propos de celle envers les femmes.

.

Bạo lực trong gia đình có thể tóm gọn vào

. bạo lực với trẻ em

. bạo lực với phụ nữ

. bạo lực với người cao tuổi

gần đây, vài nghiên cứu cho biết cũng có bạo lực trên nam giới (nhưng hiện tượng này rất đơn lẻ – ở xứ Bỉ, nơi tôi sống, không có nhiều «sư tử Hà Đông» nên tôi sẽ không bàn tới hiện tượng này).

Bài này chỉ tóm gọn vài ý để trả lời cho một độc giả trẻ hôm nay.

Gia đình là nhóm nhỏ, tiếng Pháp là groupe primaire, nhóm gần với cá nhân nhất vì tư cách thành viên trong một gia đình hầu như là bắt buộc: không ai chui từ dưới đất lên hay ở trên trời rơi xuống mà mỗi một trong chúng ta sinh ra trong một gia đình và thông thường là sống với một gia đình.

Liên hệ trong gia đình là liên hệ gần, mật thiết và dựa trên nhiều cơ sở, vừa xã hội, tình cảm tương trợ, kinh tế và cả liên hệ vật chất trong khi những liên hệ xã hội khác thường chỉ dựa trên một hay hai cơ sở.

Nhưng sự dày đặt của liên hệ có thể là cơ hội để có những trục trặc khó khăn và sinh ra những liên hệ tiêu cực. Bạo lực là một trong những hình thức tiêu cực. Cái kiểu «yêu nhau lắm cắn nhau đau».

Bài này đặt cơ sở trên những gì tôi biết, cho xã hội Âu Tây. Tôi không nói về bạo lực gia đình ở Việt Nam (1). Hơn nữa, hôm nay chỉ xin nói về bạo lực với phụ nữ, câu hỏi của độc giả tôi vừa kể ở trên.

.

Các con số ?

Bao nhiêu phần trăm phụ nữ ở Bỉ là nạn nhân của bạo lực gia đình ?

Con số này là một bí ẩn – vì bạo lực gia đình là một hiện tượng xã hội xãy ra trong bốn bức tường của nhà riêng. Phần đông phụ nữ, nạn nhân của bạo lực từ người bạn đời cúi đầu cam chịu, không đi tố cáo, không dám hé môi, … vì tùy thuộc chồng, vì thiếu can đảm hay vì sợ nhục nhã, …Trên các phim trường có câu đầu môi «Silence, on tourne» – xin im lặng, bắt đầu quay. Ở đây tôi có thể bắt chước câu đó và nói Silence, je souffre – Im, tôi đau khổ.

Bốn bức tường của gia đình phân biệt ranh giới của đời sống riêng tư – không ai được quyền chen vào, nhiều khi kể cả cha mẹ của người phụ nữ nạn nhân của bạo hành cũng không biết hay không ngờ …

Có điều chắc chắn là bạo lực với phụ nữ không phân biệt tuổi tác nghề nghiệp hay giai cấp của gia đình hay của người phụ nữ bị bạo hành. Nhưng thông thường, những phụ nữ dưới ba mươi tuổi, trình độ học vấn thấp, chưa xong trung học phổ thông, và gia đình thuộc giai cấp trung hay hạ lưu tố cáo nhiều hơn những thành phần khác.

Những phụ nữ thuộc thành phần cao ít tố cáo vì sợ nhục, vì sợ mất địa vị xã hội. Những phụ nữ lớn tuổi hơn ít tố cáo vì phần đông, họ …quen chịu đựng và nhất là vì họ đã có con, …

Các nghiên cứu ước tính là không tới 10% phụ nữ nạn nhân của bạo lực gia đình đi tố cáo.

Ước tính lạc quan nhất thì ở Bỉ có khoảng 5% phụ nữ có chồng bị người bạn đời hành hạ. Ước tính bi quan nhất cho con số trên 30% bị bạo hành dưới một trong những  hình thức ( thể xác, giới tính, tâm lý,  hay xã hội …).

.

Những hình thức bạo hành ?

Thành ngữ thường dùng là phụ nữ bị chồng đánh, nhưng bạo lực với phụ nữ không chỉ là bạo lực trên thân thể. Các hình thức bạo lực có thể là bạo lực giới tính (cưỡng bức khi không có đồng tình của người vợ, xem vợ như một món đồ chơi xác thịt), bạo lực thể xác, đánh đòn dưới mọi hình thức,  bạo lực tâm lý nhục mạ, chửi mắng hay trái lại không đối thoại, xem như vợ không hiện hữu,  bạo lực xã hội cấm vợ đi làm, liên lạc với bạn bè hay nhục mạ vợ trước đám đông. Còn bạo lực trong ngôn từ là hình thức đi kèm tất cả những bạo lực vừa kể trên.

Thí dụ tôi thường kể cho sinh viên tôi là chuyện một luật sư, trong một bữa ăn giữa bạn bè đồng nghiệp gạt vợ sang một bên bằng câu nói «em im đi, mỗi lần em mở miệng cứ y như là em nói điều thiếu suy nghĩ». Đó là bạo lực tâm lý và xã hội với một người giai cấp cao – chỗ mà ta cứ tưỡng là nơi lịch sự, văn minh thì bạo lực không có cớ để hiện hữu.

.

Hậu quả của bạo hành trên phụ nữ ?

Hổ thẹn, không dám nói với ai, người phụ nữ nạn nhân của bạo lực gia đình càng ngày càng tự tách ly với xã hội – nhiều khi «đi trốn» vì trên mặt có vết bầm sau cú đấm của chồng –

Giai đoạn thứ nhì là trầm cảm. Trong giai đoạn này, có thể người phụ nữ ấy « cầu cứu » với bác sĩ nhưng «quên» khai với bác sĩ là bà bị bạo lực nên bác sĩ chỉ kê đơn thuốc trầm cảm …

Người phụ nữ nạn nhân của bạo hành mất tin tưởng nơi chồng, dĩ nhiên rồi, và mất cả tự tin vì liên tục bị đau, bị thương, cả thể xác lẫn tinh thần. Thành yếu kém và càng lệ thuộc vào chồng, cái vòng lẫn quẫn bắt đầu và bà cam chịu.

Hậu quả ngang: bà dùng bạo hành với các con.

Nhưng hậu quả cuối cùng là sự tự vẩn: cùng cực quá không lối thoát, một số phụ nữ bị bạo hành tìm đến cái chết.

.

Phương thức nào giúp phụ nữ bị bạo hành ?

Khám phá tình trạng bạo lực mà một phụ nữ phải chịu đựng thường là do những sự kiện tình cờ, nhờ con cái bà ở trường buột miệng, nhờ một bác sĩ về phụ sản trong một lần khám bệnh thường kỳ, nhờ người láng giềng, hay một bạn đồng nghiệp.

Cách ly người phụ nữ bị bạo hành và đấng ông chồng … hung dữ.

Tôi còn quên nói là đại đa số các ông chồng đánh vợ là những bậc «nam nhi rất đàng hoàng trong xã hội», không ai ngờ họ có thể bạo hành như thế.

Phải cách ly người phụ nữ bị bạo hành vì nếu không thì ông chồng sẽ xin lỗi, kể cả khóc lóc, rồi hứa sẽ không bao giờ tái phạm – đó diễn tiến của bi kịch thường thấy, bà vợ mủi lòng, tha thứ, về tái xum hợp và …mọi việc hành hạ sẽ tái diễn không lâu sau đó !

Tái tạo lại niềm tự tin, vun trồng cá thể người phụ nữ đã bị bạo hành. Đây là một công việc tâm lý, cần thời gian. Trong các refuge pour femmes – chỗ trú cho phụ nữ – các cán sự xã hội đối thoại với những người phụ nữ này, gợi ý họ về cách ăn mặc, trang điểm, giao tiếp, giáo dục con, học nghề, học chữ, …nghĩa là từ chuyện nhỏ tới chuyện lớn…

Đồng thời thông tin cho tất cả phụ nữ trẻ về vấn đề bạo lực gia đình để phòng ngừa. Giúp các thanh nữ cẩn mật trước những dấu hiệu có thể báo trước khuynh hướng bạo lực nơi người đàn ông đang đeo đuổi các cô.

Còn đối với người đàn ông vũ phu ? Luật hình sự Bỉ phạt tù từ sáu tháng (cho các hình thức nhục mạ nhẹ) đến chung thân (cho những đánh đập kéo theo cái chết của người phụ nữ).

.

Tại sao nam giới đi đến bạo lực với người bạn đời ?

Nhiều lý do dẫn đến tình trạng bạo lực. Những lý do cá nhân dĩ nhiên rồi. Nhưng xã hội có một phần trách nhiệm trong bạo hành với phụ nữ. Giáo dục  trẻ con vẫn còn, ngay tới ở trời Âu,  khác nhau tùy theo giới tính của trẻ. Xã hội chấp nhận và cho các cháu trai nhiều tự do hơn các cháu gái – tự do trong ngôn từ, tự do trong thái độ và cử chỉ hành động, tự do uống rượu hay hút thuốc… Trong khi đó, các cháu gái bị cấm dùng các  từ thô tục, được dạy phải hòa nhã, ít uống rượu hay hút thuốc, …

Lớn lên hơn nữa, trong một chừng mực nào đó, nghề nghiệp của phụ nữ còn được xem như không quan trọng bằng sự nghiệp của nam giới. Trong một gia đình, khi cần phải hi sinh một sự nghiệp để ở nhà săn sóc con cái thì phụ nữ là người hi sinh – mà lệ thuộc kinh tế dẫn đến lệ thuộc hoàn toàn.

Một số bác sĩ thần kinh  đưa ra lý thuyết sinh học: bán cầu bên phải của não bộ phụ nữ phát triển nhiều hơn, phụ nữ giàu tình cảm hơn nam giới, dễ chấp nhận bị đàn áp  và sẳn sàng tha lỗi người bạn đời. Mà người đàn ông bạo hành đóng kịch rất giỏi, bạo hành xong, làm lành và hứa hẹn đủ thứ … Nhưng sau đó, chứng nào tật nấy.

Tổ chức luật pháp của một số nước còn chấp nhận bất bình đẳng giữa chồng và vợ.  Nhiều khi luật đã đổi thay nhưng tàn dư của  văn hóa trọng nam khinh nữ, chồng chúa vợ tôi, trong chừng mực nào đó, vẫn còn đó…

Rượu có liên hệ với bạo hành. Không là nguyên nhân sâu xa nhưng khi say rượu, người đàn ông dễ mất khả năng tự kiểm soát và bạo hành dễ xãy ra hơn.

.

Lời chót ?

Các nước Bắc Âu tiến bộ rất tốt trong vấn đề bình đẳng giữa nam và nữ.

Muốn trừ bỏ bạo hành trên phụ nữ phải bắt nguồn từ giáo dục trẻ, từ văn hóa tôn trọng nam nữ như nhau, từ chính trị (luật bắt buộc số dân biểu, nghị sĩ, bộ trưởng, … phải bằng nhau giữa hai giới chẳng hạn) và vấn đề phải là “cuộc chiến” của tất cả mọi người.

Nguyễn Huỳnh Mai

(1) Về bạo hành trên phụ nữ ở Việt Nam, đường dẫn này cho vài dữ kiện

https://gso.gov.vn/default.aspx?tabid=418&ItemID=10692

Advertisements

Đã đóng bình luận.