Skip to content

Chuyện về giấc ngủ hay những sự thật không vẹn tròn

Tháng Hai 23, 2015

A propos du sommeil ou les vérités à moitié vraie des articles de journaux lus aujourd’hui

Lời nói đầu:

Chuyên khoa về giấc ngủ, tôi đã viết đôi ba bài về chủ đề này, trong mục khoa học:

https://huynhmai.org/2014/02/08/khoa-hoc-ve-giac-ngu/

https://huynhmai.org/2014/02/08/khoa-hoc-ve-giac-ngu-ap-dung-vao-cuoc-song-hang-ngay/

https://huynhmai.org/2014/01/10/thuc-suot-dem-co-hai-cho-nao/

https://huynhmai.org/2013/03/19/khoa-hoc-cua-nhung-giac-mo-ii/

https://huynhmai.org/2013/03/13/khoa-hoc-cua-nhung-giac-mo/

https://huynhmai.org/2014/08/29/vai-dieu-thua-cung-tac-gia-ho-ba-tham/

Đa số những bài này đã đăng trên Dân Trí hay trên Văn hóa Nghệ An.

Hôm nay đọc báo tiếng Việt những tựa có vẻ rất lôi cuốn về giấc ngủ, xin có vài lời bàn.

.

Bài đầu tiên: Có nên ngủ nude hay không?

http://www.giaoducvietnam.vn/Suc-khoe/Co-nen-ngu-nude-hay-khong-post155339.gd

Khỏa thân là một tựa bài câu khách. Bài không có dẫn nguồn nên tôi đi vào phân tích từng chi tiết một (các chữ viết nghiêng là chép lại từ bài báo  ).

1. Các chuyên gia về giấc ngủ đều đồng ý rằng cần giữ cho cơ thể mát mẻ trong đêm tối, với việc thân nhiệt giảm khoảng nửa độ để bạn ngủ ngon.

Điều này đúng. Nhưng theo chỗ tôi biết điều này được dùng để dặn dò dân tình các xứ ôn đới không nên sưởi quá ấm các phòng ngủ.

2. Ông Chris Idzikowski ?

Tìm trên mạng bác sĩ này hiện hữu nhưng không thấy ở đâu ông ấy đã viết:

Có được giấc ngủ sâu là điều cốt yếu để củng cố trí nhớ và sản sinh hoóc môn tăng trưởng”.

Vì nếu hoóc môn tăng trưởng – hormone de croissance – được sản xuất trong giấc ngủ là đúng, chúng tôi biết rằng ngủ mơ – hay REM sleep – có nhiệm vụ là củng cố trí nhớ chứ không hẳn là ngủ sâu.

3. “Ngủ nude khiến cơ thể chống lão hóa nhờ hoocmon melatonin và các hoocmon tăng trưởng”

Ở đây thì tôi bối rối thật: melatonin là một hoóc môn dẫn dắt cho ta đi vào giấc ngủ – inducteur de sommeil -. Có thể melatonin giúp chống lão hóa nhưng liên hệ giữa việc không mặc quần áo khi ngủ và melatonin thì ở đâu?

4.Giáo sư George Havenith?

Đi tìm những bài báo của giáo sư George Havenith từ Đại học Loughborough thì đúng là ông này có nghiên cứu về những điều kiện cần trong môi trường cho sự thích ứng thoải mái – ergonomie – . Ông viết hai ba bài về chất liệu vải của áo quần và cảm giác nóng, lạnh, …nhưng hoàn toàn không thấy ông nói gì về vấn đề ngủ nude hay không.

5. Giảm cân?

Một đêm ngon giấc là chống lại stress, chống gây ra mỡ bụng. Vào ban đêm, hoocmon tăng trưởng tăng trong khi hoocmon cortisol căng thằng giảm. Khi cơ thể trong trạng thái nghỉ ngơi thì cortisol ở mức thấp.

Chống stress hay điều tiết cortisol là những hiện tượng chung của mọi giấc ngủ chứ không phải chỉ của những khi ta ngủ khỏa thân.

6. Và cuối cùng bài báo viết:

Đây là kết quả một khảo sát trên 1.000 người Anh trưởng thành, do một công ty chăn đệm thực hiện trong năm nay. Nghiên cứu cho thấy 57% người ngủ khỏa thân hạnh phúc trong mối quan hệ của mình, so với 48% người mặc pyjama và 43% những người mặc đồ chật đi ngủ.

Một công ty chăn đệm thực hiện nghiên cứu ? Xin được phép nghi ngờ tính khoa học của nghiên cứu đó. Thành ngữ Pháp có câu “chacun son métier et les vaches seront bien gardées” mà ta có thể dịch ra là “Người nào việc nấy và mọi sự sẽ ổn thỏa –  một cách bóng bẩy: những con bò sẽ được canh giữ đàng hoàng – ” – công ty chăn đệm mà vào nghiên cứu về giấc ngủ thì chắc chắn là có mục đích tiếp thị ở đâu đó chứ không phải đi tìm sự thật.

.

Bài thứ nhì,

http://vnexpress.net/infographic/tu-van/nhung-dieu-thu-vi-ve-giac-ngu-ban-chua-biet-3145595.html

Bài này có dẫn nguồn. Nhưng là một nguồn sai. Psychology Degree.net là một trang thông tin về các thể thức và các trường dạy Tâm lý học. Hơn nữa,  cái lạ là theo nguyên tắc, các cơ sở giáo dục ở Mỹ có địa chỉ internet với .edu ở sau cùng

thí dụ berkeleycollege.edu

trong khi Psychology Degree lại thuộc .net.

Tra trong cả toàn diện site này, hoàn toàn không có cái infographic về giấc ngủ của bài báo.

Tiểu tựa của bài nói rằng

Con người chết vì thiếu ngủ trước khi chết vì đói. Bạn không thể sống nổi nếu nhịn ăn 2 tuần, nhưng chỉ không ngủ 10 ngày đã có thể tử vong.”

Ở đây chỉ xin chỉnh lại rằng ta có thể chết vì đói. Trên thế giới cứ mỗi 4 giây có một người chết vì đói hay vì thiếu ăn (= 8 triệu bgười mỗi năm) (*). Nhưng ta không chết vì thiếu ngủ. Não ta giỏi lắm, để tự bảo vệ, ngay tới cho những người mất ngủ kinh niên, họ cũng có những micro sommeils, những lúc chợt ngủ, vài giây thôi, nhưng rất nhiều lần trong ngày và đêm. Cá nhân không có nhận thức, nhưng họ ngủ đấy. Nếu ghi điện não đồ, EEG, liên tục thì bác sĩ sẽ chỉ cho thấy những lúc chợt ngủ đó trên đồ thị.

Cũng trên cơ sở lời bàn này, xin đọc cả bài báo để … chơi. Các con số và điều thú vị về giấc ngủ mà bài báo đề cập chỉ có một giá trị tương đối, rất tương đối.

.

Kết luận?

Xin vui lòng cẩn mật hơn khi viết bài để không đưa những sự thật không vẹn tròn đến quần chúng. Kiểm tra trước khi viết là một bổn phận của người làm báo.

Nguyễn Huỳnh Mai

(*) http://www.planetoscope.com/mortalite/32-nombre-de-deces-dus-a-la-malnutrition-dans-le-monde.html

http://www.terresacree.org/faim.htm

Advertisements

From → Khoa học

Đã đóng bình luận.