Skip to content

Học nghề: kinh nghiệm Bỉ

Tháng Tư 8, 2015

Enseignement technique et professionnel – expériences belges

.

Giáo dục ở Bỉ là giáo dục cưỡng bách đến tròn 18 tuổi. Cưỡng bách có nghĩa là chẳng những trẻ có quyền đi học, tức là giáo dục phải miễn phí mà đến trường còn là một bổn phận. Cha mẹ của trẻ trong tuổi đi học mà không thực hiện điều này sẽ bị chế tài và có thể bị tù nếu sau những lần cảnh cáo vẫn không tuân thủ.

.

Một cách ngắn gọn, sự cưỡng bách của giáo dục được biện minh bằng nhiều lý do. Vì trẻ cần học để thành người, vì đó là bổn phận của xã hội đối với những công dân trẻ, vì an ninh của cộng đồng – mở một trường học là xóa một nhà tù – vì tiền đồ của xã hội, …

Giáo dục cưỡng bách còn là phương thức để chống bất bình đẳng xã hội nữa. Nếu không, con nhà có phương tiện sẽ đi học đến nơi đến chốn còn những trẻ khác thì sẽ không được cái may mắn đó,

Thế nhưng có nhng trẻ nào không thích đến trường hay không đủ khả năng đi học trong 12 năm. (từ lúc lên 6 đến năm 18 tuổi, thời gian giáo dục cưỡng bách). Xã hội cũng không cần một số lớn … bác học, học xong phổ thông để lên đại học.

Tức là trường học phải có nhiệm vụ trả lời đúng nhất nhu cầu của trẻ và nhu cầu của xã hội.

Bằng cách nào ?

Đó là những vấn đề chương trình, phương pháp sư phạm, trường học chữ, trường học nghề, … để bất cứ trẻ nào cũng phải tìm được một nơi học thích hợp với khả năng, ý thích và dự án tương lai, … của các em hay của gia đình các em.

.

Thật vậy, nếu dự định tương lai là học cao đẳng hay đại học thì các em chỉ ra đi làm sớm nhất là năm 21 tuổi sau 3 năm cao đẳng hay lúc 23 tuổi sau 5 năm đại học.

Nếu có em thích lập nghiệp từ lúc 18 tuổi thì sao?

Hay có em … ngán đi học đến nổi muốn tập tành công việc từ khi lên 16 thôi ?

Những trường hợp này không riêng lẻ và trường kỷ thuật hay trường nghề sẽ thích hợp cho các em ấy.

.

Một cách đại cương, tất cả mọi trẻ đều học sáu năm tiểu học, để biết đọc, biết viết, biết những vốn cơ sở về khoa học, khoa học thực nghiệm và khoa học xã hội, có vốn văn hóa đạo đức tối thiểu, … để sống trong xã hội và để làm người.

Hai năm đầu trung học, chương trình học còn là chương trình chung.

Sau đó các em, qua các trắc nghiệm, dựa trên ý kiến của giáo viên hay theo lời khuyên của gia đình, các em có thể rẻ sang trường dạy nghề và học tới năm 16 tuổi để sau cùng dành hai năm chót của giáo dục cưỡng bách làm thực tập cho nghể của mình. Như thế, 18 tuổi các em này thực sự có một nghề trong tay săn sóc trẻ, người già, thợ xây dựng, phát thư, giúp việc nhà, cắt tóc, làm vườn, …là những nghề mà các em khởi sự được sau bốn năm đào tạo. Khoảng 30% trẻ theo học nghề như thế và thường là những nghề tay chân, nhưng không phải là … thợ đụng, vì các em được đào tạo.

Enseignement technique

Còn các em nào thay đổi ý kiến lúc 18 tuổi và muốn học cao hơn. Không sao, các em có thể … bỏ nghề, học thêm một năm trung học để tiếp cận các vốn về khoa học đại cương văn hóa mà các em, vì rẻ sang học nghề, đã không có dịp học. Sau năm bổ sung ấy,  các em có quyền ghi danh lên cao đẳng hay đại học.

Đó là nói về trường học nghề ở trung học. Thợ hàn, thợ mộc, thợ hồ, người bán bánh mì, cắt tóc, sửa xe, …đều qua đào tạo như thế. 

.

Một số các em khác có dự định tương lai làm những nghề cần một số vốn liếng sâu hơn thì sau hai năm đầu ở trung học có thể theo học trình kỹ thuật đến năm 18 tuổi. Để, lúc  đó, các em này có thể đi làm ngay hay tiếp tục học lên cao đẳng hay đại học.

Chương trình trung học kỹ thuật kết hợp tiếp cận khoa học gần giống như chương trình trung học tổng quát với phần chuyên môn nghề nghiệp tùy theo lựa chọn của trò trong những bộ môn như hóa học, nông nghiệp chăn nuôi, bảo mẫu, bán thuốc tây, tin học, điện, mỹ thuật, âm nhạc, … – những nghề với chuyên môn cao hơn mức các trường trung học nghề.

.

Tại sao cần trung học dạy nghề hay trung học kỹ thuật ?

Ngày xưa, nghề nông, nghề thủ công, … trẻ học nghề với cha mẹ. Hay làm việc tay chân không cần chuyên môn. Với tiến bộ của khoa học kỹ thuật, bất cứ ngành nghề nào cũng cần đào tạo vì tiến trình cơ giới hoá hay với công nghệ thông tin, … Được đào tạo, trẻ có thể trực tiếp đi vào sản xuất, với năng suất cao. Xã hội nhờ thế bảo đảm được sự phát triển.

.

Hiện ở Bỉ, chỉ khoảng 50% học sinh trung học theo chương trình tổng quát. Những em này, đa phần sẽ học tiếp lên cao đẳng hay đại học sau đó. Thế có nghĩa là 50% còn lại theo học trung học nghề hay trung học kỹ thuật. Một số  trong các em này chọn nghề hay chọn kỹ thuật vì đam mê vì sở thích, Một số khác chọn những chương trình này vì ít lý thuyết hơn, nhiều thực hành, thích hợp hơn cho các em, lại cho các em khả năng, khi ra trường tốt nghiệp lúc 18 tuổi, có thể đi làm trực tiếp.

.

Mới lớp 9, tức là  mới 15 tuổi, trẻ đủ lớn để chọn nghề ?

Cho đa số, các em có đủ khả năng. Nhưng cách tổ chức chương trình cũng cần uyển chuyển cho phép các em tiếp tục học lên cao hơn, đại học hay cao đẳng, nếu các em thay đổi ý kiến sau đó – Cái uyển chuyển đó được thể hiện bằng những lớp phụ về văn hóa, những “cầu bắt” – passerelles – để chuyển từ trung học nghề  sang cao đẳng hay đại học.

.

Những trường nghề được tổ chức theo hai thể thức:

. hoặc là mang “xưỡng máy vào trường” với những thiết bị tinh vi

. hoặc chỉ học lý thuyết và đồng thời liên kết cho học sinh đi thực tập có hướng dẫn ở nhà máy, trên thực địa. 

Thông thường là một giải pháp kết hợp cả hai hình thức tổ chức này. Các giáo viên trường nghề không chỉ là những chuyên viên đi dạy, họ “chân trong chân ngoài” vừa tiếp tục hành nghề vừa lo đào tạo học trò. Như thế họ không mất chuyên môn.

Sau ba, bốn hay sáu năm, tùy chương trình, đào tạo như thế, học trò ra trường có khả năng lập nghiệp: mở xưỡng, hành nghề tự do hay đi làm cho những nhà máy lớn với  chuyên môn kỹ thuật vững chắc và không sợ bị đào thải bởi rô bốt trong những năm tới, với cách mạng 4.0.

Nguyễn Huỳnh Mai

Ảnh minh họa từ nguồn: nhật báo La Libre Belgique,  số ra ngày 19.05.2014

Advertisements

From → Giáo dục

Đã đóng bình luận.