Skip to content

Tuổi già và biết rời sân chơi đúng lúc

Tháng Năm 24, 2015

La vieillesse et la capacité de quitter la scène au bon moment.

.

Gs Lê Thành Khôi viết bộ toàn thư, một  công trình đồ sộ về Lịch sử giáo dục toàn cầu khi gần 80 tuổi.

NGUT Đặng thị Hạnh viết Cô bé nhìn mưa lúc cũng lúc khoảng tuổi đời đó.

Nhà văn Marguerite Duras được giải Goncourt vào hơn bát tuần với tác phẩm L’amant – Người tình – viết vào lúc gần như cuối đời.

Nhà bác học François Englert được giải Nobel năm 81 tuổi, khi ông vẫn còn giúp hướng dẫn nghiên cứu.

Ở Mỹ và Pháp, hai thí dụ khác, Christian Guilleminault, Michel Billiard, hai người thầy về khoa học giấc ngủ, vẫn còn phong độ, vẫn còn chủ trì các hội nghị quốc tế, …dù cả hai đã nghỉ hưu từ lâu.

Bà Hilary Clinton, đã gần 70 tuổi,  còn ra ứng cử Tổng thống Mỹ.

Dù rằng tất cả mọi người không bình đẳng trước sinh hoạt và sự lão hóa của não. Vì nhiều lý do – ngắn gọn là do di truyền hay là tùy theo cách sinh hoạt – nhưng không thể kể những trường hợp ngoại lệ để nâng chúng lên hàng thông lệ. Những thí dụ vừa nêu trên không cho phép ta kết luận rằng khả năng trí tuệ của tất cả mọi người đều như thế.

.

Não già thêm mỗi ngày. Quá trình lão hóa bắt đầu từ những năm ta mới đôi mươi tuổi. Trung bình mỗi ngày ta mất đi khoảng 100.000 tế bào thần kinh. Thế có nghĩa là phần đông những người già thường hay kể những chuyện xưa cũ, về cách sống khôn ngoan ở đời, về đạo đức, … chứ không tiếp cận được cái mới, chứ đừng nói tới suy nghĩ hay sáng tạo ra cái mới.

Sau 70 tuổi, dù không có những bệnh mất trí nhớ, nhiều người, với cái vốn trước đó, còn khéo léo che lấp được những khó khăn – combler les lacunes grâce aux …restes – và có thể làm cho những người xung quanh tiếp tục tin tưởng. Nhưng có nghiên cứu qua máy quét cộng hưởng từ mới thấy là não bộ của đa số người già, ở phần vỏ não trước trán, phần cho sinh hoạt trí tuệ, bắt đầu loang lổ và tầm đến sau 80 tuổi thì gần rổng như một miếng … phó mát Gruyère . Đó là sự tiến triển bình thường của sinh học. Phần còn lại của hệ thống thần kinh đủ cho ta sống và sống tốt nhưng có thể không đủ cho sáng tạo ra một kiệt tác.

Đi hỏi ý kiến của các bậc lão thành là cách làm của Hội nghị Diên Hồng ngày xưa. Nhiều thế kỷ đã trôi qua…Với những hiểu biết khoa học, có thể ngày nay phải cậy nhiều hơn trên sự góp công của giới trẻ.

Người cao tuổi biết rời sân chơi đúng lúc cũng là người còn có trí tuệ đủ sáng suốt để lấy quyết định ấy.

Nguyễn Huỳnh Mai

Advertisements

Đã đóng bình luận.