Skip to content

Vai trò và chức năng của báo chí

Tháng Năm 24, 2015

Cho báo in và báo trên mạng –

Les fonctions de la presse.

.

Các tác giả thường bàn về ba vai trò của báo chí: thông tin, giáo dục và giải trí.

Thông tin có nghĩa là mang tới độc giả những tin tức lớn nhỏ – xin nhấn mạnh đến hai chữ lớnnhỏ – về tình hình chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa trong nước và thế giới (=chuyện lớn). Đồng thời đưa tin về những chuyện linh tinh hay những sinh hoạt thể thao chỉ có liên quan đến vài cá nhân hay nhóm nhỏi, hoặc có tính vùng miền hơn.

Mang thông tin đến độc giả có nghĩa là giải thích, phân tích và bình luận để độc giả có thể tinh tường – tinh tường như một quyền và cũng là bổn phận của bất cứ công dân nào, thành viên của xã hội – biết để sống trong cộng đồng và để có thể đi bầu chẳng hạn.

Vai trò thứ nhì là vai trò “giáo dục”. Chữ giáo dục được để trong ngoặc kép vì ở đây giáo dục không có nghĩa của trường lớp mà theo nghĩa “truyền bá những kiến thức cập nhật, những dữ kiện giải thích tại sao thế giới và xã hội ta đang sống thay đổi”.

Ngoài ra, một số bài báo còn đóng vai trò giải trí, những trang tiểu thuyết, ô chữ, trò chơi, …Đọc báo buổi sáng để thoải mái một chút trước khi bắt đầu một ngày làm việc hay để bớt căng thẳng, buổi tối, sau một ngày nặng nhọc.

Albert P., La presse française. Paris, La Documentation française, 2008, tr. 27-32.

Tác giả trên không nêu vai trò chính trị của báo chí vì trong một nước dân chủ đa nguyên như nước Pháp, mỗi báo có quyền theo đuổi một đường hướng chính trị riêng và độc giả của mỗi báo thông thường có cùng quan điểm chính trị với tờ báo họ chọn đọc.

Nhưng nói cho cùng, mỗi báo, hay đúng ra tác giả của mỗi bài báo có thể lên tiếng ủng hộ hay phản đối chính quyền, đóng vai trò phản biện, gieo ảnh hưởng tới quần chúng và có thể trong chừng mực nào đó, định hướng quan điểm hay lựa chọn trong các cuộc bầu cữ.

Đúng ra, báo chí còn có những vai trò và chức năng khác, những chức năng tiềm ẩn hơn nhưng rất thiết thực.

Là một gạch nối giữa xã hội – xã hội trong nghĩa hệ thống – và người đọc, báo chí xã hội hóa người đọc, mang đến cho người đọc những mẫu mực cho hành động cho lối suy nghĩ, những giá trị đạo đức cần phải tôn trọng, …

Vai trò này có ảnh hưởng rộng hơn vai trò giáo dục đã bàn đến ở trên vì tác dụng ngầm, tác dụng vô ý thức mà kết quả hết sức bền vững.

Mẫu người phụ nữ, nhuộm tóc, thời trang, cách dùng chữ, … là những “tiêu chuẩn hóa” mà báo chí hiện rất thành công đối với giới trẻ chẳng hạn. Giới trẻ vốn có nhu cầu bắt chước.

Cuối cùng, trên thị trường, vai trò kinh tế của báo chí không nhỏ: báo chí thường là cơ quan hay công cụ của tiếp thị quảng cáo, những hoạt động công tác liên hệ với công chúng với người tiêu dùng. Liên hệ giữa kinh tế và báo chí phức tạp hơn thế vì báo chí sống đa phần là nhờ kinh tế, được tài trợ bởi lĩnh vực tài chính, kinh tế.

Người đọc rất cần cẩn mật để không bị thôi miên hay huyễn hoặc.

Nguyễn Huỳnh Mai

Viết thêm

Riêng với báo chí Việt Nam trên mạng, tôi có nói đến vai trò “mở mang kiến thức” và vai trò “chính thống hóa các lệch chuẫn”

https://huynhmai.org/2015/08/08/bao-chi-viet-nam-tren-mang-tu-chuyen-linh-tinh-toi-vai-tro-cua-bao-chi/

. Hai năm đã trôi qua từ ngày bài này được viết. Hiện, một cách sơ sài, có lẻ báo chí Việt Nam trên mạng càng ngày càng chú trọng đến vai trò giải trí và loan các chuyện linh tinh.

Advertisements

From → Xã hội học

Đã đóng bình luận.