Bỏ qua nội dung

Dạy tích hợp ở Bỉ ?

Tháng Mười Một 24, 2015

Bài này viết theo yêu cầu của báo Thanh Niên và đã gửi về cho báo này.

.

Dẫn nhập

. Hiện mấy ngày gần đây, nước Bỉ được nói tới vì tình hình khủng bố. Các trường học đều đóng cửa đến thứ tư tuần này.

. Một nhà xã hội học trình bày sự việc trong tổng thể, có phân tích và có chứng cớ – còn chuyện ông hay bà ấy nghĩ thế nào về sự việc hoàn toàn không cần thiết.

.

Chương trình bậc THCS và THPT ở Bỉ ?

Bài này cho những điểm chung

http://hocthenao.vn/2013/06/10/chuong-trinh-bac-pho-thong-o-bi-nguyen-huynh-mai/

Nói đến chương trình học ở Bỉ cần đưa lên trước nhất vấn đề tự do giáo dục, một nguyên tắc gần như tuyệt đối – mặc dù là THCS và THPT hoàn toàn được tài trợ bởi ngân sách quốc gia và giáo dục là giáo dục cưỡng bách tới năm trẻ tròn 18 tuổi

Một thí dụ, ở Bỉ có những trường Hồi giáo với chương trình độc lập – điều kiện duy nhất là tôn trọng những tối thiểu của văn bản giáo dục chung – tức là nếu nói một cách quá đáng, các trường đó có thể theo và dạy trò của họ ý thức hệ… khủng bố, Nhưng đó là cái giá phải trả cho tự do giáo dục

Tự do sư phạm, tức là không có một chương trình học chung. Chương trình học ở Bỉ thành một tổng thể gồm nhiều chương trình khác nhau của các trường khác nhau. Đó là cách Bỉ cho tự do giáo dục để chương trình và cách dạy được uyển chuyển thay đổi tùy theo trò, tùy theo trường, tùy theo địa phương – như thế thì đi theo đường nào cũng được, đi thế nào cũng được, miễn là đến đích.

Ngôn ngữ giáo dục của Bỉ gồm bốn nhóm chữ

. Dự án giáo dục hay dạy học trò để làm gì

. Dự án sư phạm «dịch» dự án giáo dục ra thành những chủ đích cụ thể đồng thời đưa ra những lựa chọn về phương pháp để thực hiện dự án giáo dục

Điểm chung của tất cả các dự án là đào tạo những người có hiểu biết – hiểu biết để sống tốt hơn cho cá nhân mình, hiểu biết để sống cùng với người khác trong xã hội.

.

. Dự án riêng của trường –  có những trường đặt trọng tâm lên dạy cho trò làm người trong xã hội, có trường khác là dạy trò làm người có đạo đức. Hai chủ đích gần giống nhau nhưng không giống nhau. Đa phần các trường công giáo theo dự án thứ nhì – đạo đức là đạo đức theo Kinh thánh.

. Điểm tựa của tất cả các cộng đồng giáo dục được đưa ra bởi Bộ với những mục tiêu về những kỹ năng cần hướng tới cho tất cả các trò để chúng có thể sống trong xã hội và chúng có thể tiếp tục học lên cao hơn

http://www.enseignement.be/index.php?page=0&navi=295

.

Tích hợp hay không tích hợp ?

Đi từ thí dụ dạy tiếng mẹ ở Bỉ

http://hocthenao.vn/2013/06/28/chuong-trinh-tieng-me-o-bi-tieu-hoc-va-trung-hoc-nguyen-huynh-mai/

thì ta có thể hiểu là ở Bỉ dạy tiếng mẹ theo phương pháp tích hợp. Trẻ học tiếng mẹ để biết đọc, biết viết, biết nghe, biết phân tích thông tin, biết hiểu văn bản, … và từ đó hiểu người khác để  sống trong xã hội và hội nhập với toàn cầu. Tiếng mẹ được “dạy” trong các giờ Pháp ngữ, dĩ nhiên rồi, nhưng học sinh cũng học tiếng mẹ qua các bài hát, các môn lịch sử, tiếng La tinh, … 

http://www.enseignement.be/index.php?page=0&navi=295

Tích hợp trong đó có đa ngành và liên ngành là điều kiện cần. Trẻ càng nhỏ thì càng cần tích hợp vì cấu trúc của thiên nhiên và cấu trúc xã hội chung quanh các cháu, … là những tổng thể không có chia ngành hay chia ranh giới.

Nhưng rất sớm, nghĩa là từ trường cơ sở, trẻ được làm quen với hai từ khác nhau chủ đềkhái niệm.

Tất cả các bài học theo những chủ đề nhưng phân tích chủ đề để đi đến các khái niệm, lý thuyết khoa học, cần để hiểu sự vật và là chìa khóa để phân tích các hiện tượng tương tự. Cái khéo của giáo viên là biết dùng chủ đề để dẫn nhập, để trả lời những câu hỏi của học trò, để tạo động cơ, để giúp cho bài học cụ thể, … rồi từ từ đưa học trò đến bến bờ của khoa học – khoa học của cuộc sống và khoa học xã hội. Khoa học vốn là hành trang để trẻ vào đời, để sống như một người có tri thức.

Các chủ đề thì tích hợp nhưng các khái niệm thì chuyên ngành. Tức là tích hợp thành con đường để dẫn dắt đến chuyên ngành.

Cho trẻ ở mẫu giáo chương trình .. rất là tích hợp:

– khai tâm về tiếng mẹ,

– khai tâm về toán và khoa học

– khai tâm về môi trường và về xã hội (trong đó có lịch sử và địa lý)

http://www.enseignement.be/index.php?page=25201&navi=2438

.

Ở chương trình cho THCS thì chữ “khai tâm” biến mất và thay vào đó thì, chung chung, các chương trình xoay quanh các trục:

  • Tiếng mẹ

  • Toán

  • Khoa học

  • Lịch sử

  • Địa lý

  • Sinh ngữ

  • Công nghệ thông tin mới – TICE

  • Nghệ thuật và âm nhạc

  • Thể dục thể thao

http://www.enseignement.be/index.php?page=25202&navi=2439

và các giáo viên có toàn quyền tổ chức các trục chuyên môn ấy.

.

Môn bắt buộc và môn tự chọn ?

Ngắn gọn,  ở Tiểu học thì không có môn bắt buộc và môn tự chọn. Vào thời điểm này, có “tự chọn” đi nữa thì cũng chỉ là … chọn lựa của cha mẹ.

Ở trung học, hiện vẫn còn chia các ban với trọng tâm cỗ ngữ, toán, khoa học, khoa học xã hội trong các chương trình Trung học phổ thông. Các ban này chỉ cho “trọng tâm” cho một môn nào đó với 6 giờ mỗi tuần. Ngoài ra 24 giờ khác bảo đảm việc “dạy làm người có tri thức tổng quát” – chủ đích chính của chương trình Trung học.

Bên cạnh đó còn có các trường chuyên về  mỹ thuật, âm nhạc, thể thao. Đó là nói về trung học phổ thông.

Cho một số trò khác, thích cụ thể và đã có định hướng tương lai rõ ràng,  còn có hệ trung học kỹ thuật chuyên nghề và cuối cùng các trường dạy nghề.

Sách giáo khoa và giáo trình thì hoàn toàn tùy theo lựa chọn của giáo viên.

Lớp học đảo ngược” là trào lưu hiện nay. Trao quyền cho học sinh quyết định …Nhưng phương thức này chưa phổ thông.

.

Cách dạy “cổ điển” thì như thế nào ?

Phương pháp sư phạm “cổ điển” cũng tùy trường tùy thầy và tùy trò – xin nhắc lại rằng tự do giáo dục là nguyên tắc cơ sở, các trường có những dự án khác nhau dù phải theo một sườn chương trình tối thiểu chung.

Nhưng qua các thí dụ về “kho” bài học và sinh hoạt có thể cho môn sử , theo trang này

http://www.enseignement.be/index.php?page=24049&navi=636

ta thấy là tích hợp thường được dùng. Các sinh hoạt đề nghị ở đây thông thường vượt ra ngoài giới hạn của môn sử và cần các kiến thức về văn hóa, sinh học, địa lý, …

Dạy tích hợp “bắt” các giáo viên ngồi lại cùng bàn với nhau về chủ đề và sau đó “phân công”, mỗi người đảm nhận khía cạnh có liên quan đến chuyên môn của mình.

.

Tích hợp và vấn đề đào tạo giáo viên?

Cho mẫu giáo và cho THCS, giáo viên ở Bỉ cần ba năm đào tạo sau THPT. Còn cho THPT thì các giáo viên cần năm năm Đại học, để có chuyên ngành, và hai năm sư phạm để học cách dạy. Một thời gian đủ cho việc đào tạo. Tất cả các giáo viên còn được đào tạo suốt đời, không bắt buộc nhưng thông thường họ được cập nhật mỗi năm khoảng 30 giờ.

.

Chung chung, kinh nghiệm của Bỉ là hơn bốn mươi năm dạy tích hợp. Không đồng nhất vì còn tùy trường – . Cũng xin nhắc lại ở đây là giáo dục ở Bỉ có những điểm son nhưng vẫn còn một số bất cập.

.

Nguyễn Huỳnh Mai

Advertisements

From → Giáo dục

Đã đóng bình luận.