Skip to content

Liên hệ giữa nghiên cứu khoa học và kỹ nghệ

Tháng Mười Hai 1, 2015

Liens entre recherches universitaires et l’industrie

.

Bài này trích từ một bài cũ (đăng ngày 28.07.2011)

http://dantri.com.vn/ban-doc/cach-thuc-to-chuc-nghien-cuu-khoa-hoc-o-bi-1312149903.htm

Lời nói đầu

Giữa lúc báo chí và dư luận bàn về sự chính thống của trường Đại học Kinh doanh và giấy phép đào tạo Y khoa, tôi cũng muốn nói rằng không những ta cần lo lắng cho giá trị đào tạo Y khoa trong tương lai của trường này mà có lẻ cũng cần lo cho giá trị đào tạo của một số trường khác, trong các ngành khác …

Ngày xưa, khi còn làm việc cho Dân Trí, nhà báo Thao Lâm đã “đặt hàng” nhiều bài về giáo dục Đại học, trong đó có bài này …

Để bắt kịp các nước ASEAN, để cạnh tranh và để phát triển, ta cần lo cho giáo dục, cho nghiên cứu khoa học chứ không thể tiếp tục làm công giá rẻ cho thiên hạ…

Bài này có vẻ như thiếu đầu thiếu đuôi, nhưng nếu cần, xin mời độc giả đọc toàn văn ở đường dẫn vừa kê trên

.

Nghiên cứu khoa học và kỹ nghệ, trên triết lý là độc lập nhưng có những tổ chức liên hệ, xin kể điển hình hai hình thức :

Hệ thống «giao diện» interface của các đại học :

Có vai trò phổ biến ra ngoài các kết quả các công trình nghiên cứu khoa học – không đóng cửa phòng thí nghiệm mà nghiên cứu, hay không giam mình trong «tháp ngà» của đại học.

Đồng thời xây dựng những hợp tác có thể để áp dụng các nghiên cứu vào thế giới bên ngoài đại học. Xí nghiệp tư là một đối tác ưu tiên để đại học có thể vừa tiếp tục nghiên cứu, nghiên cứu có ích cho cộng đồng hay cho sản xuất. Đồng thời bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ (các xí nghiệp sẵn sàng bỏ tiền ra để «mua» bằng sáng chế chẳng hạn).

Cơ cấu giao diện này thuộc đại học nhưng không lệ thuộc xí nghiệp, là một trung gian hỗ trợ cho hai bên gặp nhau và sau đó tìm sự thăng bằng trong quyền lợi của đôi bên.

Thông thường, những khoa học gia như những «giáo sư Tournesol Calculus» trong truyện bằng tranh Tintin, chỉ biết nghiên cứu và hoàn toàn mù tịt về thế giới bên ngoài. Ngay cả thủ tục trình tòa các bằng sáng chế họ cũng ngại lo. Hệ thống giao diện Interface bảo đảm các vai trò «hành chính» đó bằng cách tìm đối tác sẵn sàng tài trợ bằng sáng chế. Bù lại, các đối tác sẽ đầu tư để đưa vào sản xuất những phát minh ấy.

.

Thí dụ, giao diện xí nghiệp-đại học Liège (Interface ULG), thành lập từ hơn 20 năm nay, có bổn phận :

· Tạo mối liên hệ hợp tác giữa các xí nghiệp và đại học.

· Quảng bá các kết quả và thành tựu của các nghiên cứu khoa học mà Đại học Liège «nuôi dưỡng» .

· Quản lý và bảo vệ bản quyền trí tuệ (PI propriété intellectuelle).

· Nêu cao vai trò của đại học trong sự phát triển của vùng lãnh thổ.

· Tổ chức những khóa dạy cập nhật cho các chuyên viên các xí nghiệp, trường học… cho các lĩnh vực khoa học và kỹ thuật.

Để thực hiện các trách nhiệm ấy, giao diện xí nghiệp – đại học Liège dựa trên cách làm và kinh nghiệm của một nhóm đa ngành, gồm nhiều nhà khoa học hiểu biết nhiều về thế giới kỹ nghệ và sự chuyển giao kỹ thuật công nghệ.

.

Spin off – «Công ty được thai nghén từ Đại học» hay «xí nghiệp mới nổi» là hình thức thứ nhì.

.

Đó là những công ty được đại học «Mẹ» thành lập, nâng niu. Những nhân viên ở đây vốn trước là nghiên cứu sinh hay nghiên cứu gia, như thế họ có việc làm mà không mất công tìm kiếm khi hoàn thành xong luận án tiến sĩ chẳng hạn. Lại có cơ hội mang vào ứng dụng những khám phá tìm tòi của chính bản thân.

Nhưng những spin-offs hay công ty này có tính pháp lý hoàn toàn độc lập với đại học «Mẹ» và bao giờ đủ lông đủ cánh thì sẽ tung bay với những thành tựu kinh tế của mình (những năm đầu thì đại học «Mẹ» cho vay).

Các spin-offs thường được thành lập cho kỹ nghệ nano, bảo vệ môi trường, công nghệ thông tin …

Tổng cộng, hiện Đại học Liège đang «đỡ đầu» cho hơn 70 xí nghiệp loại này. Hơn 30 spin offs khác đã rời sự giúp đỡ của đại học Mẹ và hoàn toàn tự lập.

.

Nhiều hình thức mới hơn nhưng tầm vóc nhỏ hơn cũng lo về liên hệ nghiên cứu-kỹ nghệ, trong đó có thể kể :

Hợp tác Công-Tư (partenariat Public-Privé) theo chính sách của vùng lãnh thổ miền Nam nước Bỉ nhằm khuyến khích các xí nghiệp đến kinh doanh tại đây. Lại bảo đảm việc làm cho một số nhà khoa học, vừa tiếp tục khuyến khích và phát triển nghiên cứu khoa học của các đại học trong vùng.

.

Cụm xuất sắc (pôle d’excellence) được tài trợ bởi chính phủ nhưng quản lý bởi đại học và xí nghiệp – đem lý thuyết vào ứng dụng để tạo chuyên ngành cao cho một vùng lãnh thổ.

Thông thường, các lĩnh vực như khoa học về không gian, y khoa, sinh học, kỹ thuật áp dụng vào sinh học và vào y khoa, thú y … thì dễ có liên hệ với kỹ nghệ – trong một liên hệ hai bên đều có lợi.

Các nghiên cứu nặng về cơ bản (fondamentales) chỉ có thể cậy trên các quĩ nghiên cứu của quốc gia, của các đại học hay các học bổng tư .

.

Nguyễn Huỳnh Mai

Advertisements

From → Khoa học

Đã đóng bình luận.