Skip to content

Khẳng định, nghi ngờ và suy nghĩ

Tháng Một 17, 2016

 

Affirmer, douter et réfléchir

.

Người dốt khẳng định

Nhà bác học nghi ngờ

Người hiền triết suy nghĩ (Aristote)

.

Trên đời này, bao nhiêu người nghi ngờ hay suy nghĩ? Để tiếp tục đi tìm sự thật, để có thể tốt hơn…

Có chứ. Nhiều giáo viên nói với học trò của ông/bà ấy rằng những gì họ “dạy” là những điều không sai – non faux – nhưng không đúng – pas vrai –

Không sai vì những điều ấy đã được kiểm chứng. Khi các nhà xã hội học bảo rằng “ta thường kết hôn với người giống mình”, họ đã nghiên cứu khảo sát. Họ chỉ nói “mức chịu đau thay đổi tùy theo giới tính, tuổi tác và giai cấp xã hội” sau khi đã kiểm chứng nhiều lần với những phương pháp kỹ càng.

Thông thường, không một nhà khoa học nào dám tuyên bố ý kiến cá nhân hay những hiểu biết chủ quan, theo kinh nghiệm. Họ “nói có sách, mách có chứng”. Họ dè dặt và khiêm tốn. 

Không đúng vì một hiện tượng, dù đã kiểm chứng, còn có thể thay đổi theo thời gian và không gian. Vã lại không có hiện tượng nào …đúng  tuyệt đối 100% ở mọi lúc và mọi nơi, kể cả những hiện tượng vật lý (nước sôi ở 100°C thật nhưng ở khí quyển 760mm Hg. Lên núi cao, nước sẽ sôi ở nhiệt độ thấp hơn !). Các luật xã hội học toàn là những luật tương đối, tức là có ngoại lệ.

Nghi ngờ, luôn tự vấn, thường đặt câu hỏi là một trong những thái độ khoa học.

Có như thế ta mới còn đường để tiếp tục đi tìm … sự thật, để tiến bộ.

.

Nguyễn Huỳnh Mai

Advertisements

Đã đóng bình luận.