Skip to content

Vượt qua thảm trạng ?

Tháng Ba 28, 2016
Gần một tuần sau vụ khủng bố, sáng nay, tại La Bourse - trụ sở Thị trường chứng khoán - vẫn còn các biểu ngữ, hoa, ... người đến tụ họp ... (ảnh chụp từ màn hình RTBf)

Gần một tuần sau vụ khủng bố, sáng nay, tại La Bourse – trụ sở Thị trường chứng khoán – dù trời phơn phớt mưa rơi, vẫn còn các biểu ngữ, cờ, hoa, … người đến tụ họp … (ảnh chụp từ màn hình RTBf)

 

La résilience?

Bài này được viết với sự giúp đở của một chuyên viên tâm thần học.

Để vào đề Vượt qua thảm trạng?

Khủng bố ở Bỉ tuần vừa rồi là một thảm trạng cho những người gần hay xa liên quan tới biến cố.

Thí dụ của thảm trạng, một cách cổ điển, ta có thể kể chuyến của chính cá nhân ông Boris Cyrulnik, một bác sĩ tâm thần, vốn là người Do thái sống sót sau chiến tranh diệt chủng. Ông đã phân tích sự tái cấu trúc tâm lý sau chấn động, một quá trình dài và phức tạp nhưng một cách tích cực ông gọi đó là “nghệ thuật lèo lái qua các thác nước đổ ào ào”.

Ông kể chuyện của những người sống sót sau nạn Holocaust (lò thiêu diệt chủng của Đức quốc xã), những trẻ đường phố, những trẻ bị bạo hành… và cho tất cả các trường hợp này, nếu được những người giúp tái cấu trúc, như những bà tiên hiền lành ra tay cứu độ, hay nói đúng hơn những điểm tựa giúp người bị chấn thương dựa vào đó để không bị cuốn theo lốc, để hướng lên, để hiểu những khó khăn của mình, từ từ tự tìm cách băng lành các vết thương tâm lý và để cuối cùng mĩm cười nói, như ông Cyrulnik, rằng tôi đã trải qua “một bất hạnh kỳ diệu” – bất hạnh thật vì đã rất khó khăn khổ sở, nhưng kỳ diệu vì tôi đã vượt qua được và sống an bình sau đó.

http://vanhoanghean.com.vn/chuyen-muc-goc-nhin-van-hoa/nhung-goc-nhin-van-hoa/vuot-qua-tham-trang-va-tai-cau-truc

Con người là một con vật biết suy nghĩ, có khả năng trí tuệ và có trí nhớ. Nhưng chính những khả năng này làm cho con người, trong thiên nhiên, «mỏng manh» hơn các thú vật: tâm lý con người dễ bị thương tổn và các chấn động có thể là những vết thương khó lành.

Chấn động, chấn thương (choc hay traumatisme tiếng Pháp) là những hiện tượng bất ngờ về cường độ cũng như về tính cách mà một cá nhân có thể phải trực diện trong đời sống. Chữ «trực diện» quan trọng vì phản ứng của mỗi cá nhân khác nhau trước chấn động. Có người rất dễ bị thương tổn. Có người thì chịu đựng giỏi hơn. Ở đây, thảm trạng là tiếng được dùng để chỉ chung những hiện tượng đó.

Sau thảm trạng, khả năng phục hồi lối sống bình thường, khái niệm tái cấu trúc cho bản thân và tái lập liên hệ xã hội, rất cần cho một cá nhân vừa bị chấn động để «quên» chấn động, chữa lành vết thương và tiếp tục sống.

Nếu không, người bị chấn động có thể tiếp tục sống trong sợ hải, thu mình lại cắt đứt mọi liên hệ xã hội, ơ thờ trước các sự kiện xung quanh và ơ thờ cả với sự sống của mình. Cái tột cùng là đi tìm đến cái chết vì sau chấn động, dù còn sống đó nhưng cũng như cái xác không hồn.

Vết thương của chấn động thường còn khó lành hơn vết thương thể xác.

Những biểu hiệu của chấn động sau thảm trạng

Khi một cá nhân trải nghiệm hay chứng kiến hay là nạn nhân của một thảm trạng, cá nhân ấy có thể cảm thấy vô cùng sợ hải, thấy bất lực hoàn toàn hay bị kinh hoàng.

Từ từ sau đó, chấn động có thể biểu hiện bằng:

. sống lại những hình ảnh hải hùng

. bị ác mộng khi ngủ

. thỉnh thoảng có cảm tưởng như đang sống lại biến cố flashback

. bị stresse khi gặp một chi tiết có liên quan tới chấn động

. chạy trốn những kỷ niệm, người hay cảnh của chấn động hết dám đi xe điện ngầm vì đã là nạn nhân của một vụ bom trong métro chẳng hạn

. quên những chi tiết quan trọng của biến cố chấn động – một cách để tự bảo vệ

. đặt lại những câu hỏi về giá trị bản thân, mất tự tin, mất tin tưởng nơi tha nhân

. thành bị động hết tha thiết đến cuộc sống

. hay trái lại

. trí óc lúc nào cũng ở trạng thái căng thẳng, quan sát tứ bề, dễ cáu giận

. mất ngủ, khó chăm chú

. …

Hiện tượng bị chấn động sau thảm trạng có thể xảy ra tức thì, có thể chỉ đến sau ba hay sáu tháng. Có người, hiễm hơn, hoàn toàn được miễn nhiễm.

Hai chấn động thường để lại hậu quả khó lành là hành xác nhục hình (bạo lực trong gia đình và trong nhà tù chẳng hạn) và hãm hiếp loạn luân- vì đó là những thảm trạng “chính thống” – institutionnalisé”. Nạn nhân thường không dám …hé môi. Mà trái lại, người bệnh có thể chạy trốn tránh các liên hệ xã hội, sa vào nghiện các chất gây mê như rượu hay ma túy. 

Ở các nước Âu Mỹ, tỉ lệ nạn nhân bị chấn động sau thảm trạng chỉ vào khoảng 30 % à 45 % tùy thảm trạng. Cho phân nửa trong số này, tình trạng của họ được chữa lành hoàn toàn.

Một người bị chấn thương sau thảm trạng có thể tự chữa lành?

Những nghiên cứu tới bây giờ cho thấy là hoàn toàn có thể và người bị chấn thương từ từ “quên” thảm trạng và tiếp tục sống bình thường hay gần như bình thường.

kêu cứu” “nhờ bác sĩ tâm thần hay tâm lý gia chỉ cần thiết khi nạn nhân của thảm trạng đau khổ hay không thể tiếp tục các liên hệ xã hội.

.

Vai trò của môi trường gia đình và người thân

Nếu nạn nhân sống trong một môi trường tín cậy, nếu nạn nhân có thễ giải bày khó khăn của mình và nếu nạn nhân được môi trường thông cảm, nạn nhân thêm khả năng, tìm thêm giải pháp để vượt qua thảm trạng.

.

Nhưng lắm khi, người trong gia đình hay bạn bè nạn nhân không có kỹ năng cần thiết để giúp thành viên của gia đình mình. Họ còn có thể bị stress thêm và tình hình thêm khó khăn

Đối thoại không phê bình, diễn tả ra bằng lời là trút bớt cái trauma

Không an ủi, không xem thường biến cố

Cảm thông

Có những câu cấm k “Thời gian sẽ giúp để quên” Không sao đâu”

.

Các nhà tâm lý và tâm thần áp dụng phương thức “hiểu biết hành động”  có thể hữu hiệu đến 60 hay 70 % các trường hợp.

(còn tiếp).

Nguyễn Huỳnh Mai

Advertisements

From → Thời sự

Đã đóng bình luận.