Bỏ qua nội dung

Ngành xã hội học ra trường làm nghề gì?

Tháng Bảy 6, 2017

Où mène la sociologie quand on sera diplômé?

.

Xã hội học ra trường làm gì?

Có nên chọn xã hội học không?

Vai trò của xã hội học trong cuộc sống là gì?

Những câu hỏi như thế, các bạn trẻ thường hỏi tôi.

Nếu phải … làm lại cuộc đời, hôm nay tôi vẫn sẽ chọn xã hội học.

.

Tôi rất hạnh phúc với xã hội học, gia đình tôi biết rất rõ điều ấy và thường chế giễu tôi. Tôi hạnh phúc như học trò của ông Jounin đã bằng lòng với chuyến đi thực địa ở phố nhà giầu ở Paris dù là chuyến đi có nhiều khó khăn

https://huynhmai.org/2015/02/12/chuyen-di-thuc-dia-cua-mot-nhom-sinh-vien-dh-paris-viii/

Trên đời có lẻ không có đường đi nào đầy hoa hồng, nếu tích cực nhiều hơn tiêu cực, nếu cuộc sống ta có ý nghĩa, … thì ta hạnh phúc rồi.

.

Nhưng đó là chuyện cá nhân. Một cách khách quan hơn, tại sao học xã hội học?

Để biết những gì xãy ra chung quanh ta, để tự định vị và định vị người đối diện, để không bị lừa gạt, để hiểu và dạy con, để bảo vệ hạnh phúc cho người thân…

Các bạn cần thí dụ?

. Một thiếu nữ trẻ mà tôi quen mới vừa tìm đến cái chết, gây buồn đau và khổ sở tột cùng cho gia đình cô ấy. Nhưng nếu phân tích … xã hội học thì ta sẽ “thấy” chuyện tự tử của cô có lý do, thông cảm được và trong một chừng mực nào đó đã có thể ngừa trước được. Ở đây, xã hội học giúp ta những khái niệm như thiếu kỹ cương, anomie, chuyện đời trăn trở, difficultés de vie, …

. Xung quanh ta có biết bao là chính trị gia có vẻ vì nước vì dân, đăng đàn tuyên bố rình rang nhưng nếu ta chú ý một chút thì sẽ thấy rằng đó chỉ là những phương thức truyền thông tiếp thị để bảo đảm độ nổi tiếng của ông hay bà ấy,

. Các báo đăng chuyện người đẹp và người giàu? Vì các báo được trả tiền để đăng các bài ấy. Đồng thời, tin tức thì không có nhiều, thành ra phải khai thác chuyện lặt vặt cho đầy trang báo. Bên cạnh đó, cuộc đời có màu tối đen, các hình ảnh sang trọng làm ta quên đi cái khổ sở thường nhật, ta có thể …mơ mộng hay ít nhất là “mua vui cũng được một vài trống canh”. Một công hai việc, các báo được nhiều quảng cáo thêm, vì có nhiều người đọc.

. Quảng cáo tiếp thị là mặt trái của kinh tế thị trường. Dân ta lại chưa đủ miễn nhiểm – bằng cớ là dân ta càng ngày càng uống nhiều rượu càng hút thuốc, … Xã hội học có thể phá vở các “mánh” của quảng cáo tiếp thị và giúp ta …giáo dục quần chúng. Chính các nhà sản xuất bia ở Bỉ cho biết là họ không phá sản nhờ khai thác thị trường ở Á châu, trong đó có Việt Nam.

. Vấn đề thạc sĩ cử nhân thất nghiệp ở nước ta, xã hội học có thể cho ta một bức tranh toàn diện về hiện trạng, nguyên nhân hậu quả… chứ không cho một ý kiến cá nhân, chủ quan và cục diện. Trong vấn đề này, “xuất khẩu” cử nhân thạc sĩ có thể mang lại một số hậu quả tiêu cực về lâu về dài nữa chứ không hẳn là giải pháp hoàn toàn tích cực tìm việc làm cho giới trẻ.

. Vi mô hơn, với vài vốn liếng xã hội học ta có thể hiểu tại sao ta chọn người yêu như thế này hay như thế kia, vì đâu ta có tranh chấp với thế hệ trước hay tại sao X, Y bạo hành với con, với vợ, …

và còn nhiều thí dụ khác.

Bạn sẻ nói “tất cả những thí dụ trên không cho tôi tiền để tôi sống”.

Đồng ý. Hiện ở Việt Nam, nếu bạn muốn vào làm công chức nhà nước thì không nên học xã hội học – mặc dù là vấn đề quản lý quốc gia rất cần thống kê và rất cần sự thấu đáu về hiện trạng xã hội.

Nhưng, tôi dám nói là trong vài năm tới, tối đa là mười năm, khi kinh tế ta phát triển mạnh hơn, thì xã hội học gia sẽ không thất nghiệp. Bằng cớ là Career Cast vẫn xếp xã hội học vào top 30 nghề tốt nhất trên 200 nghề – mấy năm trước xã hội học  còn ở hạng 20 nữa đấy.

http://www.careercast.com/jobs-rated/jobs-rated-report-2015-ranking-top-200-jobs

chính xác là ở đây, sau hai nghề hạng 29

http://www.careercast.com/content/2015-jobs-rated-report-21-40

Cách xếp hạng của careercast dựa trên bốn tiêu chí: lợi tức, môi trường làm việc, stress, khả năng thị trường việc làm và cuối cùng, tiêu chỉ tổng quát

Truyền thông tiếp thị, nghiên cứu thị trường, quản lý nhân sự, cố vấn chính trị… là những lĩnh vực của xã hội học gia.

Với một xã hội đầy bạo lực, với tình trạng thất nghiệp hiện nay, với những lệch chuẩn và loạn kỹ cương như ta đang thấy, Việt Nam không đầu tư cho các nhà xã hội học thì tương lai sẽ đi về đâu ?

.

Còn nhiệm vụ và chức năng của xã hội học?

Một cách quá đang tôi sẽ nói một khoa học không có nhiệm vụ nào hết. Người làm khoa học có một chủ đích duy nhất: sự hiểu biết.

Xã hội học nghiên cứu những liên hệ giữa người với người sống trong xã hội và nghiên cứu những liên hệ giữa những thành viên này vỡi cấu trúc của toàn xã hội.

Từ đó, ta có thể rút ra vài “ích lợi” thực tiển, có thể nói rằng xã hội học “phục vụ” cho tri thức của dân tình, “phục vụ” cho quản lý xã hội, … nhưng đó chỉ là một cách nhìn … thực dụng. Xã hội học chính bản thân, không theo đuổi những nhiệm vụ hay chức năng cụ thể.

Galileo khi nghiên cứu thiên văn học không chạy theo một chủ đích ứng dụng nào hết – xin đừng quên là ông đã bị thiêu sống vì những gì ông khám phá ra đi ngược lại với “tin tưởng” của thời ấy .

Cũng như Galileo, xã hội học đặt vấn đề, đưa giả thuyết, dùng những phương pháp nghiêm nhặt để nghiên cứu, kiểm chứng trước khi kết luận.

Khoa xã hội học, cũng như bất cứ khoa học nào là một cái vốn tích lũy từ người đi trước cho người đi sau. Tức là trước khi nghiên cứu một vấn đề nào, nhà xã hội học phải biết những lý thyết hiện hữu để đặt vấn đề và có cái nhìn tổng quát về đối tượng nghiên cứu.

Người nghiên cứu xã hội học còn phải phá vở các hiện thực để đi tìm cái chính xác nhất ẩn mình trong các hiện thực.

Các nhà xã hội học lại phải biết giữ khoảng cách giữa chủ thể và đối tượng nghiên cứu, không bao giờ dám nói “theo tôi thì …”, ý kiến của cá nhân họ không quan trọng, cái chính là trung thành với hiện trạng mà họ nghiên cứu

Nhờ thế, các kiến thức xã hội học tìm ra không chủ quan, không phiến diện… Trái lại đó là những điều khách quan, tổng thể, đã kiểm chứng và còn có thể kiểm chứng lại được.

Có kiến thức xã hội học, dân tình có thể sống tốt hơn, dạy con tốt hơn.

Ở Bỉ, môn xã hội học được đưa vào chương trình trung học phổ thông từ thập niên 70 của thế kỷ trước.

Môn xã hội học cũng nằm trong chương trình bó buộc của hầu như tất cả các ngành ở Cao Đẳng và Đại học, kể cả ngành kỹ sư, kiến trúc…

Các bác sĩ và điều dưỡng viên cũng phải học qua xã hội học.

Nhờ đó, họ biết được định nghĩa của bệnh tật theo giai cấp xã hội, liên hệ quyển lực giữa bệnh nhân và bác sĩ, …

Các trường đào tạo sư phạm cũng dạy sinh viên mình môn xã hội học.

Giáo viên sẽ thấu triệt về bất bình đẳng ở trường,  về chọn ngành chọn nghề và giai cấp xã hội, …

Các nhà quản lý chính trị và quản lý thị trường cũng không thể dốt về xã hội học.

Thí dụ hiễn nhiên nhất: dư luận và giá cả là những hiện tượng xã hội mà!

.

Nguyễn Huỳnh Mai

Cập nhật:

Cho 2017,  Careercast xếp xã hội học gia thứ  71  trên 200 nghề, với những viễn ảnh nghề nghiệp “very poor”, mặc dù là môi trường làm việc vẫn tốt:

http://www.careercast.com/jobs-rated/2017-jobs-rated-report?page=3

Các bạn trẻ cũng có thể truy cập  toàn cảnh, các trang trước và sau của link trên,  của bảng xếp hạng này để hiểu thêm về “thị trường nghề nghiệp” ở Mỹ, hay rộng hơn, ở các nước cùng trình độ phát triển.

Sự biến đổi vị trí nghề nghiệp cho ta thấy là xã hội không bất động. Khi chọn nghề, ta phải dự trù những biến chuyển trong tương lai, dù là tương lai gần. Nghề xã hội học hiện đang thất sũng ở Âu Mỹ, dù chỉ cách đây mấy năm thôi, nghề ấy ở top 20.

Nhưng cũng đừng quên là Carreercast xếp hạng cho xã hội Mỹ. Nước ta chưa có trình độ của Mỹ.

Advertisements

From → Xã hội học

Đã đóng bình luận.