Skip to content

Trẻ chơi để làm gì?

Tháng Bảy 13, 2017

Pourquoi les enfants jouent-ils?

.

Chơi để trải nghiệm. Trẻ thường nói «Để giả bộ» «Ta cứ làm như…» khi chúng chơi bán hàng, khi chúng chơi làm bếp, khi chúng giả làm Tarzan hay chúng chơi với búp bê…Trải nghiệm những tình huống  …siêu thực. Vì có siêu thực mời tránh được hiểm nguy, mới hoàn toàn tự do tưởng tượng.

Một bé, hai tuổi,  chơi với hai chiếc xe con và cho hai xe đụng nhau, vừa chơi vừa phát âm chữ “tai nạn” là cách bé chơi và học nói.

Có thể chơi một mình. Độc thoại là cách để phát triển bộ óc – giúp làm giàu cả hai ba loại thông minh (trí tuệ, cảm xúc, xã hội, .)

Chơi với bạn, với đối tác thì thích thú hơn vì sinh động hơn. Lại là dịp để “biết người biết ta”, khám phá bản thể của bạn đồng thời bảo vệ bản thể mình.

Khi chơi như vậy, trẻ học sống trong xã hội, vào các vai khác nhau, học cư xử, học kính trọng người khác, học các «luật» chơi,… Tất cả những cơ hội đó giúp chúng học nói, học làm giàu vốn ngôn ngữ và nhất là học sống với người khác trong những tình huống mà chúng dàn dựng nên.

Chơi để trải nghiệm một cách an toàn

Khi chơi trẻ có thể thành công. Mà nếu có thất bại cũng không hề gì vì chỉ là «giả», chúng có quyền làm lại mà không bị hậu quả tiêu cực.

Chơi cũng để học quyết định

Không phải chuyện đùa. Với vốn liếng của những quan sát thường ngày, khi chơi trẻ tập tành khả năng lấy quyết định, dù chỉ là quyết định trong trò chơi, tùy tình huống, một mình hay với bạn đồng trang lứa.

Chơi giúp não phát triển. Tưởng tượng các tình huống lúc chơi là một bài tập giúp các tế bào não cấu trúc những dây liên hoàn, phức tạp hóa cả não bộ và từ đó kích thích các tiềm năng của cơ quan này, chuẩn bị sẳn sàng cho những tiếp thu mới.

Một bé ngồi trên một cái hộp, tay bẻ lái, miệng phát âm tiếng động cơ là chơi làm bác tài. Não của bé tưởng tượng đầy chi tiết của sinh hoạt này. có lái xe, có dừng lại ở đèn đỏ, có lên dốc, theo khúc quanh, …

Về tri thức, chơi cũng là lúc trẻ học cách dự trù …chiến sự, nhận thức cách các bạn cùng chơi để tìm phương thức thích ứng nhất, để hòa đồng hay để ứng phó.

Chơi bán hàng với bạn là có các quá trình định giá, trả giá, thương lượng để đi tới quyết định thuận người mua vừa người bán – dù chỉ là những người bán tí hon.

Chơi còn để thử thách khả năng của mình, để thi đua với bạn nếu chơi cùng với bạn, để «học» thêm đủ thứ – từ cách chơi, cách đi đến thắng lợi hay cách tương trợ lẫn nhau nếu là một trò chơi nhóm -.

Chơi bi, chơi đánh đủa, nhảy dây, … là những trò chơi của thời quá khứ – những trò chơi giúp trẻ vượt thử thách, phá kỷ lục trước đó của bản thân, hay để thắng bạn…

Cái hay là sự ngẩu nhiên. Trẻ cần khám phá cái mới, cần những điều bất ngờ, nếu chỉ theo lối mòn – nhiều bài học là những lối mòn – thì còn gì hứng thú?

Để cho trẻ chơi tức là cho chúng học đấy. Cho chúng học tự lập, phát triển bản thể và lớn lên. Chơi có mục đích – ngầm – giúp chúng học sống ở đời. Nhất là đối với trẻ ở tuổi mầm non.

Chơi với mười ngón tay. Chơi với thân thể, với khí quản của mình – hát cũng là chơi -. Chơi với môi trường chung quanh, chơi với bút chì và sách – bất cứ sách nào – , chơi với thiết bị có sẳn trong lớp hay với những dụng cụ mà chúng tự chế biến lấy.

Chơi với gia đình,  chơi với cô hay thầy, chơi với bạn và từ đó tự khám phá cách sinh hoạt  của xã hội. Từ từ sáng chế ra hay tuân thủ những «luật chơi».

Bắt đầu và chấm dứt một cuộc chơi tùy hứng. Trẻ cũng có khả năng tự tạo cho mình những khoảng lặng cần thiết.

Người lớn ở đó để … cùng chơi với chúng, cổ động chúng, co giản tùy trường hợp để trực tiếp hay gián tiếp giúp chúng tiếp tục chơi. Để gợi ý chứ không điều khiển. Quan sát trẻ chơi – một mình hay với nhóm – giúp ta hiểu các trẻ hơn và cho ta khả năng thích ứng với các nhu cầu của chúng.

Nhìn thấy một cháu bé mắng búp bê mẹ cháu có thể khám phá ra rằng cháu đang khổ vì cháu vừa bị mắng … 

Ở trường, cô giáo mầm non cũng cần tổ chức … các bài học dưới dạng những bài chơi: đóng kịch, thủ vai, thi đua vẽ hay thi đua hát.

Không cần những trò chơi giáo dục. Vì giáo dục quá trò chơi thành hết thích thú. Cái cần là chơi để trẻ có dịp sáng tạo. Một trò chơi với định bày từ A tới Z, với chủ đích giáo dục này nọ, với luật chơi rườm rà, … giết hết tưởng tượng của chúng.

Hiện tại, cha mẹ thì mua những trò chơi có chủ đích học, thầy giáo thì vận dụng hết mọi cơ hội để cho vào đầu trẻ những kiến thức khoa học hay hàn lâm. Học đọc học viết học toán học vật lý, lịch sử, học cả công dân giáo dục. Các trò chơi cũng bị giáo viên dùng như cơ hội để dạy một cái gì đó. Những chương trình người lớn đưa cho trẻ như thế là những chương trình học chứ hết là chơi.

Trò chơi thành có tổ chức, có hướng đạo, thành chuyện của người lớn chứ hết là cái vô vụ lợi đầy bất ngờ và đầy lý thú.

Những bài học đích thật mà trò chơi, nói chung, để lại cho trẻ là tập tành vượt khó, giải quyết các vấn đề, kiên nhẫn làm lại khi thất bại. Trong tất cả mọi tình huống, khi chơi trẻ là người chủ động chứ không bị lệ thuộc. Trẻ có khả năng đặt luật chơi riêng của chúng.

.

Tùy theo tuổi, ở độ trẻ ở trường tiểu học chẳng hạn, chúng cần chơi  khoảng hai giờ mỗi ngày. Chơi ngoài trời và chơi trong nhà.

.

Có một nhà bác học ở ĐH Liège, ngày đi nghỉ hưu, ông ấy đã tuyên bố rằng điều mà ông ấy tiếc nhất là từ nay mất đi cái bồn cát nơi mà ông ấy đã chơi đùa trong suốt mấy mươi năm qua. Thế ấy, có những người … chơi suốt đời. Từ “chơi” ở đây đồng nghĩa với chữ “hạnh phúc”.  Nhà bác học ấy cũng là người đã định nghĩa “thông minh là khả năng chơi”. 

Các bậc cha mẹ có lẻ phải tôn trọng thời dụng biểu dành cho … chơi của trẻ, sau đó giúp chúng chọn những nghề khả dĩ mang đến cho chúng những niềm vui thường nhật.

.

Nguyễn Huỳnh Mai

Advertisements

From → Giáo dục

Đã đóng bình luận.