Skip to content

Về văn hóa đọc – Vài gợi ý cho người quản lý.

Tháng Tư 16, 2018

Bài này khởi thủy tôi đã viết từ hơn 5 năm rồi. Hôm nay thấy VHNA có bài về tình trạng u ám của thư viện tỉnh, huyện và làng xã ở Nghệ An, xin mang ra vài kinh nghiệm của một quản thư nghiệp dư ngày xưa …

Chuyện riêng, nhưng tôi đã rất hạnh phúc lúc học quản thư – 100 giờ, một thế giới vừa kỷ thuật vừa văn hóa

 

Dưới đây là vài gợi ý cho giới quản lý để tạo và phát triển văn hóa đọc cho dân chúng:

.

1. Làm sao để mọi người đều có khả năng tiếp cận sách đọc tại chỗ hay được mượn về nhà. Đừng nói dân không có văn hóa đọc. Đem sách đến gần với mọi người để gầy dựng nhu cầu đọc và giúp mọi người khám phá cái hạnh phúc của việc đọc sách.

Để bắt đầu một tủ sách nhỏ hay thư viện công cộng, không cần nhiều, 300 đầu sách là có thể «khởi nghiệp». Lại không cần vốn. Có thể đi xin các nhà xuất bản hay các hiệu sách (những sách có vài lỗi in ấn hay nhăn nhíu ở bìa, không bán được chẳng hạn), hay huy động các mạnh thường quân.

Thư viện là một đồng minh rất tốt của bất cứ tiệm sách hay nhà xuất bản nào vì thư viện giúp nâng cao nhu cầu đọc và họ bán sách được nhiều hơn. Vì thế họ sẽ tài trợ cho thư viện.

Dù ít sách nhưng cần  có nhiều loại để trả lời được đa phần các sở thích. Người quản thư cũng ở đó để giới thiệu từng quyển và khuyến khích độc giả khám phá các sách mới

.

2. Tổ chức một hệ thống thư viện làng xã hay của khu phố. Tốt nhất, về địa lý, nên cho thư viện ở một nơi không xa hơn  2 hay 3 cây số so với chỗ ở hay nơi làm việc, học hành, sinh hoạt của dân tình (=khoảng cách đi bộ được). Nếu không thì có thể nghĩ tới những xe thư viện di động đi từ làng này qua làng khác có định kỳ, hàng tuần hay hàng tháng. Như thế có thể phục vụ cho nhiều người ở nhiều nơi, với một chi phí tối thiểu

.

3. Tủ sách hay thư viện thôi chưa đủ, phải tổ chức những sinh hoạt về sách, giới thiệu sách, đọc truyện, trại viết sách, gặp gở các nhà văn. Con người là một con vật xã hội, có tính bầy đàn, theo đám đông – đó là một lý do khiến các lễ hội lúc nào cũng chật người –. Văn hóa đọc cần dựa trên đặc thù này để ăn sâu bắt rễ vào tập quán của dân… Theo nguyên tắc, người quản thủ thư viện có khả năng tổ chức các sinh hoạt này.

.

4. Đào tạo những quản thủ thư viện nghiệp dư làm việc không cần lương, để có thể mở tủ sách cho khu phố hay làng hoặc ở nơi sâu nơi xa. Đừng nói rằng ta thiếu nhân sự. Chỉ cần so sánh nếp sống ở Việt Nam và nếp sống ở Tây Âu ta sẽ thấy rằng dân ta … nhàn rổi hơn nhiều. Người cao tuổi, những bà nội trợ, … đều có thể trở thành những quản thủ thư viện nghiệp dư. Một quản thư nghiệp dư chỉ cần 100 giờ học để biết cách tổ chức, xếp sách theo phân mục, phục vụ độc giả, giới thiệu sách, học lịch sử sách, và học vài vốn cơ sở về văn chương về khoa học để quản lý một thư viện với 5000 đầu sách. 10 giờ đủ để đào tạo một quản thư cho 300 – 500 sách.

.

5. Tập tành thói quen tiếp cận sách cho trẻ, bắt đầu từ năm 3  tuổi, ở nhà trẻ,  ở trường mẫu giáo. Thói quen này bắt đầu sớm chừng nào tốt chừng ấy – các con và các cháu tôi tiếp cận với sách từ lúc còn ở trong nôi – . 3 tuổi, các cháu chưa biết đọc nhưng nhu cầu tưởng tượng và tiếp cận thế giới, hay những thế giới, kể cả vũ trụ hoang đường, … của các cháu rất lớn. Không nắm cơ hội,  nhu cầu này ở các cháu sẽ mai một – các cháu sẽ thay vào đó nhu cầu xem TV hay chơi games trên máy tính chẳng hạn.

Đừng quên rằng xem TV là một sinh hoạt thụ động trong khi đọc sách là một sinh hoạt trí tuệ.  TV không giúp các cháu phát triển khả năng của não (xem TV được xem như một “tiêu thụ hình ảnh”), trong khi đọc sách là một phương tiện rất tích cực cho việc này. Trong dấu ngoặc, một số trí thức Âu Mỹ quyết định không sắm TV  ở nhà để con cái họ dành giờ rảnh cho những sinh hoạt có tính sáng tạo hơn.

.

6. Cổ động để các trường học và giáo viên … vào cuộc và đồng hành trong việc giúp học sinh tiếp cận với sách, không những sách giáo khoa hay sách tham khảo mà còn sách để giải trí, để làm quen với cái đẹp của văn chương, của trí tưởng tượng đồng thời phát triển khả năng ngôn ngữ và khả năng sáng tạo. Các khảo cứu cho thấy là các trò giỏi thường đọc ít nhất là một quyển sách mỗi tuần, những sách ngoài chương trình học.

.

Khéo tổ chức, thư viện sẽ góp phần phát triển những sinh hoạt khác, đi xa hơn việc đọc sách.

Thật vậy, thư viện có thể thành

. nơi sinh hoạt văn hóa cho một làng, một xã hay một khu phố, bên các giá sách ta có thể tổ chức những buổi hòa nhạc, hát múa hay thuyết trình

. nơi người dân gặp nhau, già hay trẻ, nam hay nữ, một thói quen văn minh (thay vì tụ tập nơi hàng quán uống rượu), Như thế thắt chặt thêm tương trợ xã hội và ngừa … phạm pháp.

.

Victor Hugo bảo rằng «Mở một trường học là đóng cửa một nhà tù»… Mở một thư viện cũng sẽ cho những kết quả tương tự.

Mang sách đến cho mọi  người thay vì ngồi đó mà trách dân không có văn hóa đọc.

.

Nguyễn Huỳnh Mai

.

Viết thêm:

Thay vì đăng hàng ngày các ảnh của người nổi tiếng, có thể gợi ý các báo cho thêm vào các ảnh đẹp của người, từ trẻ đến già, đọc sách, một loại message subliminal – gợi ý, không cần dài dòng bình luận, như giọt nước nhỏ nhưng lâu ngày làm đá mòn – sách sẽ từ từ đi vào thế giới của độc giả.

Không là nhiếp ảnh gia, không có ảnh đẹp, nhưng xin có …vài đóng góp :

https://huynhmai.org/2016/04/20/doc-sach-2/

https://huynhmai.org/2016/03/30/un-bel-endroit-pour-lire-en-paix/

https://huynhmai.org/2016/03/19/doc-sach/

Advertisements

Đã đóng bình luận.