Bỏ qua nội dung

Giả thuyết cho vấn đề tự tử ở giới trẻ

Tháng Tư 18, 2018

Bài này đã đăng ở đây (2013) :

http://dantri.com.vn/giao-duc-khuyen-hoc/gia-thuyet-cho-van-de-tu-tu-o-gioi-tre-720008.htm

Một em bé tự tử ở tuổi lên mười, để lại một thư tuyệt mệnh trong ngăn bàn học,

Một học sinh nhảy từ tầng 23 một cao ốc trong giờ đi học thêm,

Một thanh niên đang đi chơi bất ngờ dừng xe, nhảy cầu tự tử vì buồn,

Một cô gái trầm mình ở hồ sâu đến chết…

Còn những tự tử khác mà không ai biết vì “không kèn không trống”?

.

Tại sao những “nạn nhân” ấy đi tìm đến cái chết?

Tự tử có thể là một ngôn ngữ. Có những người dùng nó để kêu cứu, có những tự tử vì bế tắc, có những người đi tìm cái chết để tự giải thoát hay để tự cho mình một “giá trị”, thành “anh hùng”…

Ở đây chỉ xin phân tích vài giả thuyết về nguyên nhân của việc đi tìm cái chết.

.

Nguyên nhân đầu có thể là vì hoàn cảnh bế tắc.

Cách đây sáu tháng, tôi có viết trên Dân trí:

Người tự hủy hoại thân thể không tìm ra được cách nào khác, không tìm ra được lời nào để diễn tả hoàn cảnh và tâm trạng mình. Họ khổ sở vô cùng, trong đầu và trong thân thể- một thương tổn lớn lao – . Không còn một thứ gì quan trọng đối với họ, kể cả cuộc sống của họ, kể cả sự vẹn tròn thân thể của họ.

Con người vốn có nhiều phản xạ sinh tồn, lúc mới chào đời là đã biết bú để nuôi thân. Khi lớn hơn, lúc lỡ chạm lửa thì rút tay lại, lúc bị lạnh thì toàn thân run lẩy bẩy để tự sưởi ấm…

Cái quan trọng của thân thể ăn sâu vào tâm linh của mỗi một trong chúng ta vì từ lúc mới chào đời, thân thể ta đã là phương tiện duy nhất cho ta cảm nhận được sự chăm sóc nâng niu thương yêu bởi mẹ cha và bởi thế giới chung quanh. Thân thể cho ta khoái cảm và hạnh phúc là như thế.

Thế nhưng, có những tình thế mà người trong cuộc thấy bế tắc hoàn toàn, nhất là khi bị tổn thương trước “thanh thiên bạch nhật”. Cái hổ thẹn trước xã hội làm cho hoàn cảnh thành nghiêm trọng, ta thành người tuyệt vọng.

Tự tử trong tình huống ấy là giải pháp của người bị dồn đến chân tường.

.

Nhưng tại sao tình huống ra nông nổi ?

Durkheim (1858-1917), người được xem như cha đẻ của ngành xã hội học ở Pháp, đưa ra khái niệm “anomie” hay “thiếu cấu trúc”, một vấn đề xã hội.

Thiếu cấu trúc khi những luật lệ xã hội không còn ràng buộc các thành viên một cách có hiệu quả, khi chính các thành viên này mất điểm tựa, mất khuôn mẫu để sống trên đời. Điểm tựa có thể là gia đình, là người yêu, là công việc hay xí nghiệp nhà máy, là các tổ chức đoàn thể, là trường học. Tóm chung, là môi trường trong đó cá nhân sốngđược tôn trọng.

Hai chữ này quan trọng.

Xã hội không những là môi trường sống của cá nhân mà thôi. Môi trường đó phải chính thức thừa nhận tư cách thành viên của cá nhân, tổ chức phân công, chia quyền lợi và nghĩa vụ một cách công bằng và tôn trọng những cá biệt của mỗi thành viên. Đó là một loại «khế ước» không thành văn, có qua có lại như một khung cửi dệt lụa, thành một hệ thống có cấu trúc. Khế ước này ràng buộc các thành viên trong cộng đồng.

Sự đoàn kết hay tương trợ giữa các thành viên trong xã hội nằm trong khế ước đó.

Thành ra, khi tình thế xã hội thành anomique hay thiếu cấu trúc, như một mẫu lụa đang dệt bị cắt đứt, các liên hệ kể trên bị gián đoạn, không còn hài hòa. Từ đó, một trong những thành viên có thể cảm thấy bơ vơ, mất chỗ tựa hay tệ hơn nữa, bị ruồng bỏ, thành đơn thân độc mã ở trên đời. Tự tử có thể là một trong những phương thức tiêu cực xãy ra trong hoàn cảnh ấy, vì thiếu yêu thương, thông cảm, không một cánh tay nào đưa ra để ta có thể bám víu…

.

Còn một giả thuyết nữa về bạo lực và “lấy cái chết như phương tiện giải quyết vấn đề”.

Tại sao những người trẻ, theo nguyên tắc thì cuộc sống còn dài trước mắt, có bế tắc thật đấy, nhưng tại sao các em, các cháu ấy lại dùng phương tiện giải quyết vấn đề một cách đầy … bạo lực như thế – không tiếc cả mạng sống của mình!

Phải chăng bạo lực đã nằm trong “ngôn ngữ” thường nhật của xã hội? Ra đường đụng xe thì gây gổ có khi thành án mạng, tranh cãi về đất đai thì đem xe ủi tan nhà người khác, cướp của giết người thành cơm bữa…

Giới trẻ, với những “khuôn mẫu” chung quanh như thế, dùng phương pháp «mạnh tay» để giải quyết vấn đề đã thành… bình thường.

.

Nếu các giả thuyết trên đi vào hiện thực thì xã hội phải làm sao thay đổi lối sống cũng như cách ứng xử và thay đổi gấp để cứu vãn tình thế.

Nguyễn Huỳnh Mai

 

Tài liệu tham khảo:

http://dantri.com.vn/khoa-hoc/tu-huy-hoai-than-the-tu-goc-nhin-cua-tam-than-hoc-656885.htm

Durkheim E., Le Suicide. NXB Presses Universitaires de France, 1960.

Advertisements

From → Xã hội học

Đã đóng bình luận.