Bỏ qua nội dung

Lang thang: Trẻ chơi để làm gì?

Tháng Tư 19, 2018

Pourquoi les enfants jouent-ils ?

.

Một bài cũ, xin mang đăng hôm nay để trả lời một bà mẹ trẻ

.

Chơi để trải nghiệm. Trẻ thường nói «Để giả bộ» «Ta cứ làm như…» khi chúng chơi bán hàng, khi chúng chơi làm bếp, khi chúng giả làm Tarzan hay chúng chơi với búp bê…

Có thể chơi một mình. Độc thoại là cách phát triển tưởng tượng.

Chơi có lúc cần bạn, cần đối tác.

Khi chơi như vậy, trẻ học sống trong xã hội, vào các vai khác nhau, học cư xử, học kính trọng người khác, học các «luật» chơi,… Tất cả những cơ hội đó giúp chúng học nói, học làm giàu vốn ngôn ngữ và nhất là học sống với người khác trong những tình huống mà chúng dàn dựng nên.

Chơi để trải nghiệm một cách an toàn

Khi chơi trẻ có thể thành công. Mà nếu có thất bại cũng không hề gì vì chỉ là «giả», chúng có quyền làm lại mà không bị hậu quả tiêu cực.

Chơi cũng để học quyết định

Không phải chuyện đùa. Biết người biết ta, với vốn liếng là những quan sát thường ngày, khi chơi trẻ tập tành khả năng lấy quyết định, dù chỉ là quyết định trong trò chơi, với bạn đồng trang lứa.

Chơi giúp não phát triển. Tưởng tượng các tình huống lúc chơi là một bài tập giúp các tế bào não cấu trúc những dây liên hoàn, và từ đó kích thích các tiềm năng của não bộ.

Về tri thức, chơi cũng là lúc trẻ học cách dự trù …chiến sự, nhận thức cách các bạn cùng chơi để tìm phương thức thích ứng nhất, để hòa đồng hay để ứng phó.

Chơi còn để thử thách khả năng của mình, để thi đua với bạn nếu chơi cùng với bạn, để «học» thêm đủ thứ – từ cách chơi, cách đi đến thắng lợi hay cách tương trợ lẫn nhau nếu là một trò chơi nhóm -.

Cái hay là sự ngẩu nhiên. Trẻ cần khám phá cái mới, cần những điều bất ngờ, nếu chỉ theo lối mòn – nhiều bài học là những lối mòn – thì còn gì hứng thú?

Để cho trẻ chơi tức là cho chúng học đấy. Cho chúng học tự lập, phát triển bản thể và lớn lên. Chơi có mục đích – ngầm – giúp chúng học sống ở đời. Nhất là đối với trẻ ở tuổi mầm non.

Chơi với mười ngón tay. Chơi với thân thể, với khí quản của mình, Chơi với môi trường chung quanh, chơi với bút chì và sách – bất cứ sách nào – , chơi với thiết bị có sẳn trong lớp hay với những dụng cụ mà chúng tự chế biến lấy.

Chơi một mình, chơi với cô hay thầy, chơi với bạn và từ đó tự ý thức ra cách sinh hoạt xã hội. Từ từ sáng chế ra hay tuân thủ những «luật chơi».

Bắt đầu và chấm dứt một cuộc chơi tùy hứng. Thầy cũng cần ở đó để giúp chúng có những khoảng lặng cần thiết.

Cô giáo ở đó để … cùng chơi với chúng, cổ động chúng, co giản tùy trường hợp để trực tiếp hay gián tiếp giúp chúng tiếp tục chơi. Để gợi ý chứ không điều khiển. Quan sát trẻ chơi – một mình hay với nhóm – giúp cô hiểu các cháu hơn và có khả năng thích ứng với các nhu cầu của chúng.

Cô giáo mầm non cũng cần tổ chức … các bài học dưới dạng những bài chơi: đóng kịch, thủ vai, thi đua vẽ hay thi đua hát

Không cần những trò chơi giáo dục. Vì giáo dục quá trò chơi thành hết thích thú. Cái cần là chơi để trẻ có dịp sáng tạo. Một trò chơi với định bày từ A tới Z, với chủ đích giáo dục này nọ, với luật chơi rườm rà, … giết hết tưởng tượng của chúng.

Hiện tại, cha mẹ thì mua những trò chơi có chủ đích học, thầy giáo thì vận dụng hết mọi cơ hội để cho vào đầu trẻ những kiến thức khoa học hay hàn lâm. Học đọc học viết học toán học vật lý, lịch sử, học cả công dân giáo dục. Các trò chơi cũng bị giáo viên dùng như cơ hội để dạy một cái gì đó. Những chương trình người lớn đưa cho trẻ như thế là những chương trình học chứ hết là chơi.

Trò chơi thành có tổ chức, có hướng đạo, thành chuyện của người lớn chứ hết là cái vô vụ lợi đầy bất ngờ và đầy lý thú.

Bài học mà trò chơi để lại cho trẻ là tập tành vượt khó, giải quyết các vấn đề, kiên nhẫn làm lại khi thất bại. Trong tất cả mọi tình huống, trẻ là người chủ động chứ không lệ thuộc luật chơi. Trẻ có khả năng đặt luật chơi riêng của chúng.

Nguyễn Huỳnh Mai

Advertisements

From → Giáo dục

Đã đóng bình luận.