Skip to content

Các sư thầy giúp trị bệnh tâm thần – một kinh nghiệm của Lào

Tháng Năm 1, 2018

Les moines aident dans la thérapie pour les maladies mentales – ou l’histoire du Dr Guislain Award – Breaking the chains of stigma, 2016

.

Bài này đã lên trang cách đây gần hai năm và đã làm phiền một số … quan chức Việt Nam vì nói về một lĩnh vực mà Lào … tiến bộ hơn ta.

Thứ nhất vì khoa tâm thần chưa được ta xem như quan trọng. Thứ nhì, thay vì để tín ngưỡng thành cuồng tín, Lào đã biết kết hợp tín ngưỡng vào cuộc sống khoa học. Và thứ ba, Việt Nam cũng đã có nhiều hợp tác Y khoa với Bỉ nhưng có lẻ tiếng vang hay thành tựu của các hợp tác này không rực rở như trường hợp của bà Chantharavady Choulamany ở đây.

Bà Chantharavady Choulamany vừa nhận được Giải Quốc tế Bác sĩ Guislain Phá vở cái vòng dán nhản kỳ thị (Dr Guislain Award – Breaking the chains of stigma). Giải này được dành cho một người hay một tổ chức có được vai trò chủ yếu trong việc bài trừ nạn kỳ thị đối với người bệnh tâm thần.

bacsi-lao

http://drguislainaward.org/news-press/award2016/

Xin không nói đến giá trị bằng tiền của giải thưởng vì không cần thiết phải bàn đến khía cạnh thực dụng của sự kiện.

Cơ sở công việc của bà Chantharavady Choulamany là

. biết rõ tình trạng y tế của Lào: chỉ 0,13% bệnh nhân tâm thần được chữa trị (thống kê của năm 2007)

. biết dùng hạ tầng cụ thể và hạ tầng văn hóa để người lào bệnh tâm thần được săn sóc tốt nhất trong những giới hạn khắc nghiệt của cơ sở y khoa xứ sở

. đặt nền móng bền vững cho tương lai việc chăm sóc người tâm thần và giúp họ tiếp tục sống hòa đồng trong xã hội.

Cụ thể, bà Chantharavady Choulamany đã làm thế nào?

. dùng theo mẫu nhu cầu cơ bản BasicNeed, bà đã nghiên cứu những đặc điềm của xã hội Lào để không những chữa trị bệnh nhân tâm thần mà còn lo cho chuyện làm thế nào họ sống được trong xã hội.

Muốn như thế, chương trình bắt đầu bằng cho tiếp cận giáo dục, dạy những chuyên viên, bác sĩ, y tá chuyên về tâm thần mà còn dạy luôn gia đình bệnh nhân và cả xã hội như làng xã hay các tổ chức hội đoàn, trường học, …

Khóa học đầu tiên với các nhà sư

Khóa học đầu tiên với các nhà sư

. Trong đó có những nhà tu Phật giáo. Đúng vậy, vì các nhà tu đóng một vị trí trung tâm trong xã hội Lào. Khi có vấn đề, dân tình đi cầu cứu các nhà sư dễ hơn là đi bác sĩ vì các nhà sư gần gũi với họ hơn, một sự gần gũi vừa tâm linh vừa cho sự tin cậy. Các nhà sư không bị chi phối bởi tiền bạc, họ có “học” hơn dân tình. Độ “phủ” của các bác sĩ thì lại rất thấp, nhất là ở các vùng thôn quê.

Bà Chantharavady Choulamany tổ chức những khóa học hai ngày về sức khoẻ tâm thần. Ngắn nhưng đủ những căn bản như một đào tạo cứu thương – secouriste – để săn sóc bệnh nhân trước khi chuyển tới bệnh viện – và một lớp về “bệnh tâm thần trong xã hội” để các sư biết, một cách khoa học, vị trí của người bị bệnh tâm thần trong cộng đồng hầu giúp các bệnh nhân này tiếp tục sống, được thừa nhận trong xã hội

Thật vậy, ở châu Âu tới thế kỷ thứ XIX và hiện ở các nước đang phát triển, người mắc bệnh tâm thần được xem như người điên, bị ma quỉ hành, … và họ bị bỏ xó bên lề xã hội.

Những nhà sư này thành những vận động viên lý tưởng giúp thay đổi cách nhìn của dân tình.

Bà Chantharavady Choulamany mới đầu chỉ “đào tạo” 20 nhà sư rồi từ từ, với sự giúp đở của Giáo hội Phật giáo, các lớp đào tạo lan rộng – vừa ít tốn tiền vừa rất hiệu quả – Xã hội thay đổi cách nhìn người bệnh tâm thần – đó là một tiền đề cho quá trình trị bệnh của các bệnh nhân này. Hiện sau năm năm hoạt động, hơn 8000 bệnh nhân được săn sóc bởi “mạng lưới” này.

Mặt khác, một xã hội với những liên kết vững chắc còn giúp ngừa một số bệnh tâm thần.

Bà Chantharavady Choulamany, đã được đào tạo tại Brussels, Bỉ, từ 1998 đến 2002, nhờ một hợp tác khoa học, giữa Lào và Bỉ, với gs Isidore Pelc là người khởi xướng. Isidore Pelc là chỗ thân tình với gia đình chúng tôi.

Nguyễn Huỳnh Mai

Ảnh thứ nhì chụp lại từ Le Journal du Médecin, số 2471 phát hành ngày 10.11.2016, trang 40.

Advertisements

Đã đóng bình luận.