Bỏ qua nội dung

Văn hóa và bất bình đẳng ở trường học

Tháng Ba 16, 2019

Việt nam ta chưa có nhiều nghiên cứu về trường học mặc dù là phải nghiên cứu để có thể tổ chức và giúp trò học hành tốt nhất, tối ưu hóa các ràng buộc.

Ở đây tôi điểm một sách được xuất bản cách đây mấy tháng ở Pháp.

Netter J.,Culture et inégalités à l’école. Esquisse d’un curriculum invisible, Văn hóa và bất bình đẳng ở trường học. Phát họa một lộ trình vô hình. Presses universitaires de Rennes, NXB Đại học Rennes, 2018, 202 p.,

Julien Netter là một nhà xã hội học. Ông dạy và nghiên cứu ngành giáo dục ở Đại học Paris-Est-Créteil, Pháp.

Thật ra, sự bất bình đẳng của trẻ ở trường học được nhiều tác giả, trong đó nổi bật nhất có lẻ là Pierre Boudieu và Jean Claude Passeron với sách “ Những người thừa kế” – Les héritiers – mà hai ông xuất bàn từ 60 năm trước. Boudieu và Passeron cũng đã giải thích sự bất bình đẳng trong những kết quả gặt hái được ở trường là do các vốn liếng mà trẻ có nhờ môi trường gia đỉnh, trong đó có vốn văn hóa và vốn biểu tượng.

Julien Netter cho ra đời một khái niệm mới “lộ trình vô hình” tức là những chờ đợi trong việc học mà thầy ngầm “ra lệnh” cho tất cả học trò nhưng có trò thì đủ khả năng hiểu và thực hiện tốt, một số trò khác thì không có những khả năng đó. Từ đó, cái hố bất bình đẳng giữa hai loại học trò từ từ hiện hữu và càng ngày càng rộng sâu hơn.

.

Phương pháp nghiên cứu

Để đi đến kết luận này Julien Netter đã quan sát ròng rõi 468 giờ, trong 18 tháng tại 14 lớp của 7 trường tiểu học vùng Paris trong đó có trường với học trò thuộc tầng lớp ưu đải trong xã hội, trường khác thì với học trò kém ưu đải và những trường có cả tất cả các tầng lớp.

Ông đã chọn hai giờ đặc thù, giờ địa lý và giờ thủ công dạy gấp giấy origami, tức là những môn, trên nguyên tắc, không cần nhiều khả năng đặc biệt, lại là những môn rất cụ thể, dễ tiếp cận.

Trong cả hai trường hợp, các trò phải “hiểu” và “ứng dụng” những chi tiết “chính” để sắp xếp chúng hầu có thể tìm ra vị trí của các thành phố trong bài địa lý hay thứ tự gấp giấy hình để đi đến kết quả cuối cùng.

Ông Netter quan sát thấy là những thao tác này dễ thực hiện cho một số trò nhưng lại là rất khó khăn cho một số khác vì thật ra chúng đòi hỏi một vài khả năng trí tuệ mà các trò này chưa được chuẩn bị.

Theo Julien Netter, đó là do gia đình đã xã hội hóa các em khác nhau, thành ra chúng lĩnh hội với những mức độ khác nhau ba khả năng tối cần cho sự học:

. khả năng tổng hợp,

. khả năng tìm thấy, cho một trường hợp cụ thể, những gì ta cần để giải quyết vấn đề

. và khả năng tiếp cận, thấu hiểu các vấn đề khác nhau.

Khả năng này, Julien Netter gọi là “biết dùng nhiều ngôn ngữ khác nhau tức là biết chuyển dịch và đối chiếu các hoàn cảnh và kinh nghiệm để tìm sự mạch lạc nội tại của riêng vấn đề phải giải quyết”.

.

Đó là diễn tiến của “lộ trình vô hình” quyết định sự thành công hay thất bại của học trò ở trường.

.

Nếu trường học không để ý đến các đặc thù của trò, gia đình khác nhau, thì trường học vô tình đào sâu hố bất bình đẳng giữa các trò.

.

Kết luận

Tóm lại, người đi dạy cần chú ý đến “lộ trình vô hình” ấy – các trò không được chuẩn bị giống nhau bởi gia đình chúng – để bổ sung thêm giải thích và làm sao cho tất cả các trò đều có thể phát triển những khả năng cần thiết cho việc học.

Nguyễn Huỳnh Mai

Advertisements

From → Giáo dục

Đã đóng bình luận.