Skip to content

Les Ninja débarquent – Giặc Ninja tấn công

Nghỉ lễ Giáng sinh, các cháu tôi về thăm ông bà và có dịp sống vài ngày với anh em họ. 3, 5 và 9 tuổi, các cháu  sáng chế những trò chơi cùng nhau. Ở đây, với ba T shirts trùm lên đầu, cổ áo là chỗ để lộ mắt ra, còn hai tay áo dùng để cột phía sau gáy, các cháu hóa trang thành các Ninja, một loại rùa trong truyện,  và đi bàn kế hoạch để tấn công người sống trên địa cầu – tức là cha mẹ và ông bà.

Au headquarter, les Ninja complotent

Et attaquent

Chúng không cần đồ chơi. Hai bé trai và một bé gái, nhưng các trò chơi thì không có giới tính, không có tuổi tác. Miễn là vui và đồng thời có dịp để mang vào ứng dụng trí tưởng tượng của chúng ! Đứa lớn …kéo đưứa nhỏ và chúng cùng phát triển.

Sơn tinh Thủy tinh, dân da đỏ, Người dơi Batman, Super heros thêm vào các màn hát hò và chơi đàn piano, … các cháu tôi đã sống những ngày chơi đùa trọn vẹn.

Ngày mai thì mỗi đứa sẽ lên máy bay đi về nơi ăn chốn ở và trường học của chúng.

Nguyễn Huỳnh Mai

Advertisements

Bà nội dans sa cuisine – bà nội trong bếp

(Bài song ngữ)

Photo:

L’aîné de mes petits enfants est un garçon de neuf ans. Sans doute a-t-il  remarqué que bà nội passe son temps à photographier tout le monde  – c’est pourquoi, discrètement, il a pris, de dos, une photo de sa grand-mère dans la cuisine.

Ouf, sur sa photo, ma cuisine n’est pas trop en désordre.

Merci, mon grand chéri.

.

Cháu nội lớn nhất của tôi năm nay lên chín. Hiện cháu đang về nghỉ lễ Tết Dương lịch ở nhà chúng tôi. Có lẻ cháu thấy bà nội cứ mãi chụp hình tất cả mọi người thành ra không có ảnh nào với bà nội. Không nói không rằng, cháu rón rén chụp một ảnh sau lưng tôi, lúc tôi trong bếp.

Hú vía, bếp tôi lúc đó không bừa bãi quá.

Cảm ơn sự tế nhị của cháu.

.

Nguyễn Huỳnh Mai

Photo: Neel Alexandre Minh Tri Poirrier

Rượu không cồn và rượu “tổng hợp từ thuốc”?

Les boissons sans alcool et les “alcools synthétiques” sans alcool

.

“L’alcool tue”ce slogan est connu –

Rượu độc và có khả năng giết người, tàn phá cấu trúc xã hội, … nhưng có lẻ bên Việt Nam ta chưa thấy những tai hại ấy: dân Việt Nam được xếp hạng cao trong số những quốc gia tiêu thụ rượu. Chỉ xin một cách gián tiếp nói về một khía cạnh của trào lưu trên thế giới về vấn đề này.

.

Hiện ở châu Âu, một số bia đã được sản xuất với phương thức lên men nhanh thành ít cồn, độ cồn thấp hơn 1° (xin nhắc là 1 độ cồn trong bia có nghĩa là bia ấy chứa 8 gram cồn nguyên chất trong một lít thức uống)

Trong bia thường, tùy loại, có từ 5 – 12 độ cồn.

Cồn cổ điển là một phân tử éthanol. Ethanol được chuyển hóa bởi gan. Cái khổ là gan chỉ có thể chuyển hóa khoảng 15 tới 17 milligram mỗi giờ. Sau khi chuyển hóa phân tử rượu trở thành phân tử acetaldehyde hoặc ethanal, một chất rất độc hại cho gan.

Rượu giết trực tiếp khoảng 3 triệu người mỗi năm trên thế giới vì ung thư gan và những bệnh khác về viêm gan. Đó là chưa nói tới những tai hại khác về kinh tế và xã hội.

Thế nên nhiều trung tâm nghiên cứu tìm một giải pháp để thay thế rượu mà vẫn có những trạng thái kết quả trên não bộ của rượu (say, không lo lắng, bớt tự kềm chế, …).

.

Mới đây, giới khoa học chú ý đến công trình của một giáo sư người Anh, ông David Nutt, thuộc Imperial College of London. Ông đã thí nghiệm một tổng hợp hóa chất thành “rượu” không có cồn mà ông gọi là “alcosynth” – rượu tổng hợp – cũng cho những sảng khoái sinh và tâm lý như rượu nhưng không có những tai hại của rượu.

.

David Nutt là một chuyên gia về bệnh tâm thần, đặc biệt về sự nghiện các chất như rượu và ma túy. Ông đã có nhiều năm nghiên cứu về hậu quả của các chất gây nghiện đó trên não bộ. Kết quả của các nghiên cứu này cho thấy sự độc haị của rượu.

.

Đúng ra “rượu tổng hợp” của ông David Nutt là một pha trộn với thành phần chính là benzodiazépines, có khả năng làm cho bớt lo âu, hưng phấn – y như những tác dụng của rượu trên não – và giúp ngủ ngon hơn.

.

Thế nhưng giới y khoa rất thận trọng khi dùng benzodiazépines vì con ngưởi cũng sẽ nghiện chất này, khó cai. Và nếu dùng thường nhật thì về lâu về dài các kết quả phụ chưa đo được.

Hiện David Nutt chưa trình bằng sáng chế cho phát minh mới của mình nhưng có lẻ trong thập niên tới, nhiều người sẽ bỏ rượu và thay thế nó bằng những thức uống khác, ít độc hại hơn.

 

Nguyễn Huỳnh Mai

Những người lo vệ sinh …

Ngườ dọn vệ sinh ở Trung tâm Hội Nghị Mỹ Đình

Hình này chụp ở Hội An

Vả ở Viện Bảo tàng Lịch sử Hà nội

Cũng là một người lo vệ sinh môi trường, ở Séoul

Lyon (Pháp) sạch, nhờ những người lo vệ sinh

ở khắp các ngỏ đường

Cũng ở đâu đó

Một công việc nặng nhọc

Xin cảm ơn những người thầm lặng …

Nguyễn Huỳnh Mai (ảnh và chú thích)

Báo chí Việt Nam trên mạng và vấn đề tiền bạc

La presse vietnamienne online et les articcles sur la richesse des célébrités.

.

Vai trò của báo chí, tôi đã nhiều lần bàn đến.

Lệch chuẩn và thiếu kỹ cương hay bất thường trong các bậc thang giá trị đạo đức, … nhiều người cũng từ lâu gióng hồi chuông báo động.

Ta trách giới trẻ thực dụng, trọng tiền bạc, …nhưng ta chưa đi nghiên cứu để biết những nguyên nhân có thể.

.

Hôm nay lướt trên mạng, tôi tìm được ít nhất là năm bài báo nói về tiền bạc của các “sao”,  các “người nổi tiếng” – Lý Nhã Kỳ và siêu xe Bentley 40 tỷ, Đàm Vĩnh Hưng và …700 đôi giày và hàng ngàn áo quần đủ loại, nhà đẹp xe sang của hoa hậu Jennifer Phạm :

https://www.tienphong.vn/giai-tri/ben-trong-sieu-xe-40-ty-dong-cua-ly-nha-ky-1224921.tpo

https://www.tienphong.vn/giai-tri/tung-anh-mot-goc-biet-thu-dam-vinh-hung-khien-fan-choang-vang-1225364.tpo

http://vietnamnet.vn/vn/giai-tri/the-gioi-sao/hoa-hau-jennifer-pham-giau-co-nao-419970.html

http://vietnamnet.vn/vn/giai-tri/the-gioi-sao/sao-viet-ngay-27-12-dam-vinh-hung-khoe-kho-do-hieu-tien-ty-gay-choang-420201.html

http://vietnamnet.vn/vn/giai-tri/the-gioi-sao/ca-si-thuy-tien-bo-22-ty-tro-thanh-tong-giam-doc-419603.html

.

Tại sao ta quên nói rằng sự giàu có của các sao đi từ tiền họ thu được từ … người dân ?

Tại sao ta không báo trước rằng người nổi tiếng cần khoe của để … nổi tiếng hơn ?

Tại sao bên cạnh đó ta không có những bài bàn sâu về kinh tế, xã hội, giáo dục, … những vấn đề …ích nước lợi nhà cho người đọc hơn ?

Tại sao ta không nghĩ tới những phương thức để chống bất bình đẳng xã hội ? 

Nguyễn Huỳnh Mai

.

Bài tôi vừa cho lên blog, một bạn đọc hỏi “cô không sợ người ta bảo cô ghen ăn tức ở?”.

Vâng tôi không sợ vì nhà chúng tôi không nghèo. Nếu cần, tôi sẳn sàng kê khai gia sản! Chỉ có cái khác là gia sản ấy đi từ lương Đại học trả cho chúng tôi trong hơn ba mươi năm. Nhưng chúng tôi chọn ý thức hệ bình đẳng và xài tiền cho những việc đáng làm hơn  là mua xe sang, xây nhà to hay mặc áo quần hàng hiệu.

Mừng Giáng sinh – Merry Christmas – Joyeux Noël

Thay vì đốn một cây thông, tôi mang vài cành cây if vào một chậu hoa – cây thông thành cây ước lệ …Nhưng cũng có những bóng đỏ trên thân cây đấy nhé

 

và đây là cận cảnh các hoa hồng trắng và đỏ cho Giáng sinh của chúng tôi

 

Với những giỏ quà dưới chân … cây thông

 

Joyeux Noêl – Mừng Giáng sinh – Happy Christmas…

 

Nguyễn Huỳnh Mai (hoa và ảnh)

 

Addendum: Một bạn đọc hỏi tôi có đạo hay không. Thật sự Giáng sinh đã thành một … hình thức tổ chức mừng cuối năm và tặng quà cho nhau – nhất là cho trẻ con (đấy là hoàn cảnh của chúng tôi – con cái sinh sống ở bốn chân trời, mỗi năm chỉ về thăm cha mẹ đôi lần: trẻ và già gặp nhau và tôi muốn các cháu tôi có thể kể cho bạn bè rằng chúng đã có một kỷ niệm đẹp khi về Bỉ).

 

Đổi mới đột phá và đổi mới trong tiếp nối

Changement de rupture et changement dans la continuité.

Một bài cũ, đăng lại

Dẫn nhập

.

Vấn đề đổi mới trong giáo dục càng ngày càng cần thiết. Có thể phải nhắc rằng các phương pháp dạy học kiểu “truyền kiến thức” và các kỳ thi “kiểm soát tiếp thu” phải được, ít nhất là bổ sung hay kèm theo, bằng những phương pháp sống động hơn, hữu hiệu hơn, với sự tham gia tích cực của người đi học hầu đạt được kết quả thiết thực và bền vững hơn.

Tác giả bài này nhân cơ hội, bàn đến khái niệm “đổi mới đột phá” để phân biệt với những “đổi mới trong tiếp nối” (1).

Đây là hai chữ dịch từ innovation de ruptureinnovation de continuité

Đổi mới đột phá còn có thể gọi là đổi mới đoạn tuyệt – tức là từ bỏ những gì đang hiện hành.

Nếu không, đổi mới trong tiếp nối, chữ thứ nhì, còn có thể dịch một cách nôm na thành “đổi mới làng nhàng”, tốn tiền, tốn công tốn sức mà kết quả không được bao nhiêu.

.

Cụ thể, trong giáo dục, ta đổi mới cách thi, đổi mới cách tuyển sinh, trong tương lai gần sẽ đổi mới chương trình và đổi mới sách giáo khoa nhưng hình như chưa ai nhấn mạnh và đòi hỏi đổi mới triết lý, chủ đích và phương pháp giáo dục.

.

Đổi mới đột phá hay đoạn tuyệt cần ba chi tiết.

hình dung tương lai, một cách toàn diện. Ở đây là đổi mới sâu vào cấu trúc chứ không phiến diện đổi mới tình thế. Đột phá – chữ rupture tiếng Pháp – có nghĩa là có một sự đoạn tuyệt với thực trạng trước đó, chuyển hướng, khác hoàn toàn. Đổi mới từ những cơ sở nền tảng sâu xa.

Thí dụ trong giáo dục, đổi mới hoàn toàn từ triết lý, vai trò của học đường tới phương pháp sư phạm và nội dung, chương trình. …để đi tới một xã hội của tri thức, học để biết chứ không phải học để thi. Nhắm phát triển tri thức và khoa học để phát triển đất nước chứ không phải để đào tạo một vạn hay hai vạn tiến sĩ hữu danh vô thực.

Nâng cao dân trí sẽ góp phần chống một số tệ nạn xã hội – thành ngữ Pháp nói là “mở một trường học là đóng cửa một nhà tù” – . Phát triển tri thức sẽ góp phần bảo đảm an cư lạc nghiệp – nhờ phát triển kinh tế – trên nền tảng bản sắc của văn hóa nước nhà – văn hóa đích thực chứ không phải văn hóa mà các nhà duy ý chí hô hào.

Trong viễn ảnh tương lai, cũng cần nghĩ tới vai trò “trường học mang hạnh phúc đến cho người đi học” nữa.

.

tưởng tượng ra những đường hướng, phương thức cụ thể để thực hiện viễn ảnh tương lai ấy.

Thật sự ta không cần tưởng tượng nhiều vì chỉ cần nhìn kinh nghiệm của các “cường quốc” giáo dục hay đọc các nghiên cứu gần đây của các tác giả lớn để tìm cách ứng dụng vào bối cảnh Việt Nam..

Cũng trong vấn đề giáo dục, nhìn nhận tự do hàn lâm, đặt trọng tâm trên đào tạo giáo viên, dùng những phương pháp sư phạm tân tiến – up to date –  hầu nâng cao hiệu quả của giáo dục, Cho phép những sáng kiến trong dạy học. Góp phần cải tổ hình ảnh xã hội của giáo dục bằng cách trả lương giáo viên cao hơn, dẹp bỏ các hình thức thi đua lỗi thời, …

.

từ từ thực hiện tất cả những đổi mới một cách toàn diện, theo bài bản có sắp đặt, theo một loại trường kỳ kháng chiến. Sẽ không có kết quả sau một năm hay sau hai năm.

Muốn đổi mới một cách thiết thực phải là những đổi mới có suy tính trước có nghiên cứu, có lộ trình (2). 

Trước khi làm những đổi mới trong giáo dục  cần nhiều nghiên cứu thực địa để nắm rõ tình hình, chẫn được bệnh hầu kê đơn thuốc một cách đột phá mà có hi vọng chữa được bệnh. Những đơn thuốc cần dựa trên các lý thuyết giáo dục hiện thời về chủ đích, vai trò, … của giáo dục. Đồng thời cũng nên làm sao áp dụng, dĩ nhiên là uyển chuyển tùy theo bối cảnh Việt Nam,  các tiến bộ về phương pháp sư phạm của thế giới.

.

Ngày xưa chỉ cần một minh quân để trị nước. Ngày nay, xin đừng đi hỏi ý kiến của ông này hay bà kia. Không ai có thể nhìn, với cái chủ quan của mình, mà nắm hết tình thế và đưa ra những nhận định đúng hoàn toàn (ý kiến của bài này cũng chỉ có một giá trị tương đối – dù rằng tác giả của nó có một vốn khoa học cập nhật). Phải nghiên cứu, phải làm một cách khoa học. Sau đó trong khi thực hiện đổi mới, có hạn kỳ, phải đúc kết từng giai đoạn trước khi đi tiếp. Như thế, trong mười năm, ba mươi năm sau, ta sẽ thay đổi diện mạo tình thế.

.

Trong dấu ngoặc, tình thế hiện thời cũng là kết quả của một diễn tiến thiếu những cập nhật cần thiết từ ba bốn mươi năm nay. Chính vì vậy, ta cần kiên nhẫn. Ta sẽ không có những thành tựu đột biến trong ngắn hạn, trừ phi có phép mầu, …

.

Nhưng ta phải đổi mới, nếu không, các nước  láng giềng và cả thế giới sẽ đi trước và bỏ rơi ta. Ta vẫn nói đến cách mạng 4.0 như một cách nói theo thời nhưng giáo dục của ta thật tình là chưa theo kịp tình thế.

.

Nguyễn Huỳnh Mai

(1) Ngày …xưa, tôi còn đề nghị “cập nhật” phương pháp giảng dạy:

http://dantri.com.vn/ban-doc/nen-doi-moi-hay-cap-nhat-phuong-phap-giang-day-457595.htm

(2) Bài này có bàn sơ lược quá trình, với các giai đoạn tuần tự, của một dự án giáo dục

https://huynhmai.org/2014/04/15/34-000-ti-dong-cho-doi-moi-chuong-trinh-sgk/